geografik qobiqning birligi va bir butunligi

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404116148_50568.doc geografik qobiqning birligi va bir butunligi reja: 1. geografik qobiq bir butunligining asosi. 2. geografik qobiq birligi va bir butunliginig namoyon bo`lishi. 3. geografik qobiqdagi sabab va oqibat bog`lanishlari. 4. geografik qobiq birligi va bir butunligi qonunining amaliy ahamiyati. asosiy tayanch termin va tushunchalar: geografik qobiq bir butunligining asosi, geografik qobiqning o`z-o`zini boshqarishi, modda va energiya harakati, geografik qobiqning bir butunligi. [geografik qobiq yaxlit sistema bo`lib, uo`zining barcha qismlarining birligi tufayligina mavjud bo`ladi. chunki har qanday qism faqat sistema doirasida o`z funksiyalarini bajarayotgan sharoitlarda mavjud bo`la oladi] geografik qobiq - sayyoraviy miqyosdagi iyerarxik jihatdan tartibli geosistemadir. u komponentlari to`g`ri va teskari aloqalar orqali o`zaro bog`liq bo`lgan va qisman bir-biriga o`zaro kirib turadigan murakkab uyushgan ochiq sistemadir. geografik qobiq dinamik sistema bo`lib, unda moddalarning harakati uzluksiz kechadi, energiya yo`nalishining o`zgarishlari va ritmik jarayonlar sodir bo`ladi. bu jarayonlar geografik qobiq va tashqi olam orasida va, shuningdek, geografik qobiqni tashkil etuvchi kichik …

modda va energiya almashinuvi jarayonida muayyan komponentagi modda va energiyaning bir qismi usluksiz ravishda boshqa komponentlarning tarkibiga o`tadi, energiya bir turdan boshqa turga o`zgaradi. umuman o`zaro almashuv mujassam bog`liq bo`lgan, ammo teskari tomonga yo`nalgan modda va energiyaning kirimi va sarfi, ularning balansi jarayonlaridan hamda assimlyatsiya va dissimilyatsiya jarayonlaridan tashkil topgan. aynan bu holat geografik qobiqning har bir geologik davrdagi dinamikasini ham, uning muayyan vaqt davomida rivojlanishi, tabaqalashuvi va murakkablashuvini ham belgilaydi. modda va energiya balansi geografik qobiq rivojlanishining harakatlantiruvchi kuchini ifoda etadi va uning asosiy jarayonlarining – tabaqalashuvning regional, zonal, landshaft, sektorial va boshqa turlarining dinamikasini belgilaydi. geografik qobiqning tabaqalashuvi, bir tomondan, yer yuzasi radiatsiya rejimining o`zgarishi va unga tushadigan issiqlik miqdori bilan, ikkinchi tomondan, geografik qobiqning tuzilishi va dinamikasida suv (issiqlik va nam balansi) va biokomponentlar ishtirokining turlicha darajasi bilan bog`liq. energiya va modda almashinuvi va o`zgarishining barcha majmuasi geografik qobiqning va uni tashkil etuvchi tabiiy - hududiy komplekslarning …

i unung barcha qismlarini yagona bir butun sistemaga bog`lab turadi. geografik qobiqning biror-bir qismi yoki geosferasi alohida, boshqalaridan ajralgan holda mavjud bo`la olmaydi. quruqlik va atmosfera, dunyo okeani va organizmlar orasida uzluksiz kechadigan energiya va modda almashuvi geografik qobiqning bir butunligini ta’minlaydi. havo, okeanlardagi, daryolarning uzanlaridagi va yerosti qatlamlaridagi suv, muz, mineral zarralar va boshqa moddalarning oqimlari va, shuningdek energiya oqimlari geografik qobiqning barcha qismlarini yagona bir butun sistemaga birlashtiruvchi ahamiyatga ega. geografik qobiqning har bir komponenti o`zining xususiy qonunlari tufayli mavjud va rivojlanadi. ammo bu komponentlardan birortasi ham boshqalaridan ajralgan hollda mavjud emas va rivojlanmaydi. geografik qobikning ayrim tarkibiy qismlari orasida modda va energiyaning uzluksiz turli xildagi harakatlari ularni yagona bir butun sistemaga bog`lab turadi va geografik qobiqning bir butunligini belgilaydi. geografik qobiqning birligi va bir butunligi geosistemaning biror-bir komponentining o`zgarishi boshqa qolgan komponentlarning va pirovardida butun geosistemaning o`zgarishida namoyon bo`ladi. shuningdek, geografik qobiqni biror joyida sodir bo`ladigan o`zgarish …

ng sathi 110 m gacha pasayadi va buning oqibatida butun sayyorada bevosita yoki bilvosita oz aksini namoyon etadi. bebosita ta’sir tufayli shelfda katta maydonlar quruqlikka aylanadi, materiklarning maydonlari kengayadi, ular o`zaro tutashadi va materiklar qiyofasi o`zgaradi; ayni paytda havonot vq o`simlik dunyosi vakillarining migratsiyasi va boshqa jarayonlar sodir bo`ladi. dunyo okeani sathining psayishi va unga bog`liq holda okeanga quyadigan daryolar eroziya bazisining pasayishi tub eroziyaning kuchayishiga, vodiylarning chuqurlashuviga va umuman quruqlik relefining kuchliroq parchalanishiga olib keladi. iliq muzliklar aro epoxada muzliklarnng erigan suvlarining okeanga qaytishi tufayli uning sathi ko`tarilda, epikontinental dengizlar hosil bo`ladi, materiklar va orollar bo`laklanadi, daryolarning eroziya bazisi ko`tariladi, qurulik faunasi va florasining migratsiyasi cheklangan holda cuvda yashaydigan organizmlarning migratsiyasi erkinlashadi, marjon qurilmalari shakllana boshlaydi va h.k. geografik qobiqda mintaqaviy o`zgarishlarning namoyon bo`lihiga atakama cho`li va el - nino oqimi ham yaqqol misol bo`ladi. geografik qobiqdagi bir butunlik qonunining namoyon bo`lishini kichikroq hududlar misolida ham ko`rish mumkin. masalan, …

ning o`zgarishi muayyan izchillikda sodir bo`ladi: odatda dastavval biotik komponentlar (o`simlik va hayvonot dunyosi), so`ngra esa abiotik komponentlar (tuproq, suv rejimi, iqlim, relef va litogen asos) ozgaradi. komponentlar orasidagi o`zaro bog`liqlik va o`zaro ta’sirning mavjudligi tufayli landshaft komponentlaridan birortasining o`zgarishi yoki o`zgartirilishi) boshqa qolgan komponentlarning ham o`zgarishiga olib keladi va pirovardida butun geosistema (landshaft) o`zgaradi. geografik qobiqda ayrim komponentlar boshqa komponentlarning tadrijiy rivojlanishini sekinlashtirishi yoki aksincha tezlashtirishi mumkin. shunday qilib, geografik qobiq o`ta tartibli uygun‘lashgan (uyushgan) mexanizm bo`lib, uning biror – bir hududida sodir bo`lgan o`zgarish albatta uning boshqa hududlarida ham muayyan o`zgarishlarning sodir bo`lishiga olib keladi. geografik qobiqning bir butunligi va birligi qonuni inson xo`jalik faoliyati ta’sir ko`rsatishi mumkin bo`lgan har qanday landshaftni oldindan geografik jihatdan mukammal o`rganishni taqoza etadi. geografik qobiqdagi sabab va oqibat bog`lanishlari juda murakkab bog`lanishlardir. geografik qobiqning ana shu murakkab bog`lanishli tuzilmasining xucusiyatlarini bilib olgandagina lanshaft komponentlari orasidagi nisbat va mutanosiblik xo`jalik faoliyati ta’siri ostida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geografik qobiqning birligi va bir butunligi"

1404116148_50568.doc geografik qobiqning birligi va bir butunligi reja: 1. geografik qobiq bir butunligining asosi. 2. geografik qobiq birligi va bir butunliginig namoyon bo`lishi. 3. geografik qobiqdagi sabab va oqibat bog`lanishlari. 4. geografik qobiq birligi va bir butunligi qonunining amaliy ahamiyati. asosiy tayanch termin va tushunchalar: geografik qobiq bir butunligining asosi, geografik qobiqning o`z-o`zini boshqarishi, modda va energiya harakati, geografik qobiqning bir butunligi. [geografik qobiq yaxlit sistema bo`lib, uo`zining barcha qismlarining birligi tufayligina mavjud bo`ladi. chunki har qanday qism faqat sistema doirasida o`z funksiyalarini bajarayotgan sharoitlarda mavjud bo`la oladi] geografik qobiq - sayyoraviy miqyosdagi iyerarxik jihatdan tartibli geosistemadir. u ...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "geografik qobiqning birligi va bir butunligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geografik qobiqning birligi va … DOC Бесплатная загрузка Telegram