geografik qobiqning gorizontal tuzilishi

PPTX 1.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1426324378_60633.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint geografik qobiqning gorizontal tuzilishi. www.arxiv.uz kirish i. geografik qobiq va uning xususiyatlari. 1.1. geografik qobiq to`g`risida tushuncha 1.2. geografik qobiqning chegaralari, nomlanishi va uning moddiy tarkibi 1.3. geografik qobiqning muhim xususiyatlari ii. litosfera plitalari tektonikasi nazariyasi 2.1. litosfera plitalari tektonikasi nazariyasining shakllanish tarixi 2.2. litosfera plitalari tektonikasi nazariyasining hozirgi mazmuni 2.3. yer po‘stining strukturalari 2.4. litosfera plitalari tektonikasi fan tizimi sifatida foydalanilgan adabiyotlar www.arxiv.uz 1.1. geografik qobiq to`g`risida tushuncha yer sayyorasini tabiatshunoslikning ko`p fanlari: astronomiya, geologiya, geografiya, geofizika, geokimyo va boshqalar o`rganadi. tabiiy geografiya er sayyorasini emas, balki uning maolum qismini, o`ziga xos bo`lgan qobig`ini, ya’ni geografik qobiqni tabiatini o`rganadi. er sayyorasining litosfera (tosh qobiq), gidrosfera (suv qobig`i), atmosfera (havo qobig`i), biosfera (hayot qobig`i)larining o`zaro bir biriga kirishuvi, o`zaro taosiri o`zaro aloqasi natijasida geografik qobiq hoil bo`lgan. geografik qobiq - ernig eng yirik yagona geosistemasi, bu turli xil moddiy tarkibdan tuzilgan. faqat shu qobiqda quyosh energiyasi …

simlik va hayvonlar hamda hodisa va narsalar, olov, suv, havo o`rganilib, ular o`rtasidagi nisbat, ya’ni kuchlar, jismlar, hodisalar o`rtasida jonsiz va jonli tabiat o`rtasida mavjud bo`lgan genetik doimiy va hamma vaqt ham qonuniy aloqalar o`rnatilmas edi. vaholangki huddi shu nisbatlar ana shu qonuniy o`zaro aloqalar tabg`iatni blishning mohiyatini, tabiatni bilishning mag`zini tashkil qioladi deb yozgan edi. v.v.dokuchaev tabiatda turli komponentlar o`rtasida aloqalar mavjudligini isg`botlab bergan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz universitetlar uchun birinchi bo`lib umumiy er bilimi bo`yicha darslik yaratgan a.n.krasnov (1895) “geografiya ayrim hodisa va jarayonlarni emas, balki ularning birikmasini geografik kompleksolarni o`rganadi” deb taoriflagan edi. peterburg universitetining professori brounov tabiiy geografiya litosfera, gidrosfera, atmosfera, biosfera kabi qobiqlarning o`zaro aloqasidan hosil bo`lgan erning tashqi qobig`ini o`rganadi deb uqtirgan. 1932 yilda a.a.grigorev o`zining “tabiiy geografiyaning predmeti va vazifalari” nomli maqolasida tabiiy geografiya fanining o`rganish predmeti, tabiiy geografik qobiq ekanligi to`g`risida so`z yuritadi. 1937 yilda esa geografik qobiq tabiiy geografiyaning o`rganish oboekti ekanligini asoslovchi …

ildi. bu nom geografiya fanida asosiy tushuncha bo`lib qoldi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1.2. geografik qobiqning chegaralari, nomlanishi va uning moddiy tarkibi geografiya adabiyotlarda geografik qobiqning chegaralari va nomlanishi turli olimlar tomonidan har xil talqin qilinadi. birinchi jadval maolumotlardan bu masalalar bo`yicha turli fikrlar bildirilganligini ko`rish mumkin. v.i.vernadskiy, a.grigorev, s.kolesnik, a.reakchikov, k.markov kabi geograflar geografik qobiqning yuqori chegarasini stratopauzadan (ozon qatlami) ya’ni 30-35 km yuqoridan o`tkazadilar. ozon qatlami erning yuzasiga ultra binafsha nurlarni o`tkazmasdan unda hayotning rivojlanishiga qulaylik tug`diradi. bu qatlamdan yuqorida atmosferani quruqlik va okeanlar bilan o`zaro aloqasi natijasida vujudga keladigan havo harakati kuzatilmaydi. yu.efremov, i.m.zabeli, a.isachenko, d.l.armand, f.n.milkov, a.krivoluckiylar esa geografik qobiqni yuqori chegarasini troposferaning yuqori qismidan, ya’ni 9-17 km yuqoridan o`tkazadilar. bu chegaragacha havoning vertika harakati yuz beradi. ob-havo va iqlim shaakllanadi. yuqriga ko`tarlgan sari havo harorati pasayadi. www.arxiv.uz geografik qobiqning moddiy tarkibi. geografik qobiq o`zaro aloqada bo`lgan turli komponentlardan va har xil darajadagi tabiiy komplekslardan tashkil topgan murakkab …

fik qobiqning muhim xususiyatlari 1. geografik qobiqning bir butunligi. geografik qobiqning har bir komponenti o`z qonulariga ko`ra yashaydi va rivojlanadi. biroq bu komponentlarning hech biri yakka holda, ya’ni boshqa komponentlarning taosirisiz iz va o`z navbatida ularga ham taosir etmasdan yashay olmaydi va rivojlanmaydi. hamma komponentlarning o`zaro taosir bu komponentlarni bir butun yagona moddiy sistemaga birlashtirib turadiki, bunda hamma tarkibiy qismlar bir-biriga bog`liq va bir-biriga taosir etadi. bu sistemianing bir butunligi, ya’ni yaxlitligi shu qadar mustahkam va shu qadar umumiyki, sistemaning biror zvenosi o`zgarmas bo`lsa, shundan qolgan barcha zvenolar ham o`zgaradi. geografik qobiqning bu huhim xususiyati hozirgi kunda yildan yilga keskinlashib borayotgapn tabiat va jamiyat o`rtasidagi munosabatni optimallashtirishda muhim ahamiyatga ega bo`lmoqda. jamiyat rivojlanishi tabiat bilan muvozanatlashgan holda bormoqda, tabiatdagi yuz beradigan barcha o`zgarishlar jamiyat taraqqiyoti uchun ko`p noqulayliklar tug`diradi. hozirgi kunda va kelajakda jamiyatni tabiat bilan muvozanatlashgan rivojlanishini amalga oshiirsh muammosi vujudga keldi. bu muammoni hal qilishda geografik qobiqni rivojlanish …

bo`lganda, ya’ni organik moddalar doimiy ravishda to`planib borganida edi, bu holat havoda karbonat angidrid gazini kamayib ketishiga, er iqlimining sovib ketishiga olib kelar edi. chunki karbonat angidrid gazi er yuzasi tarqalgan uzun to`lqinli nurlarni bir qismini yutib, uni yana er yuzasiga qaytaradi. geografik qobiqning komponentlarida modda va energiyaning aylanishi va o`zgartirilishi jarayonlarining yig`indisiga uning faolligi yoki ishlab turishi deyish mumkin. quyosh energiyasining o`zgartirilishi, moddalarning og`irlik kuchi taosirida mexanik almashinishi, havo cirkulyaciyasi, namlikni aylanishi, moddalarning biogen aylanishi va boshqalar geografik qobiqning asosiy faoliyati, funkciyasidir. www.arxiv.uz 3. geografik qobiqning tuzilmasi. har bir geosistema o`zining tuzilmasi bilan harakterlanadi. tuzilmani geosistemalarning qismlarini o`zaro joylanishi va ularning birikish yo`llari yoki geosistemaning makon va zamonda shakllanishi deb tushunish mumkin. www.arxiv.uz geografik qobiqning muxim xususiyatlari. geografik qobiq uchun vertikal, gorizontal va vaqt tuzilmalari xosdir. geografik qobiqning komponentlari yarus ko`rnishida joylashan: pedosfera, gidrosfera, atmosfera joylashgan, bu yaruslarning o`rtalaridagi tutash joylarda biosfera vujudga kelgan. geografik qobiq komponentlarining o`zaro aloqasi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geografik qobiqning gorizontal tuzilishi"

1426324378_60633.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint geografik qobiqning gorizontal tuzilishi. www.arxiv.uz kirish i. geografik qobiq va uning xususiyatlari. 1.1. geografik qobiq to`g`risida tushuncha 1.2. geografik qobiqning chegaralari, nomlanishi va uning moddiy tarkibi 1.3. geografik qobiqning muhim xususiyatlari ii. litosfera plitalari tektonikasi nazariyasi 2.1. litosfera plitalari tektonikasi nazariyasining shakllanish tarixi 2.2. litosfera plitalari tektonikasi nazariyasining hozirgi mazmuni 2.3. yer po‘stining strukturalari 2.4. litosfera plitalari tektonikasi fan tizimi sifatida foydalanilgan adabiyotlar www.arxiv.uz 1.1. geografik qobiq to`g`risida tushuncha yer sayyorasini tabiatshunoslikning ko`p fanlari: astronomiya, geologiya, geografiya, geofizika, geokimyo...

PPTX format, 1.6 MB. To download "geografik qobiqning gorizontal tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: geografik qobiqning gorizontal … PPTX Free download Telegram