asosiy to'g' bo'lish bosqichlari

PPTX 42 стр. 8,0 МБ Бесплатная загрузка

42 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 8,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 42

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 42

slayd 1 8 - mavzu: asosiy tog’ bo’lish bosqichlari reja: 1. geoxronologik jadval. 2. asosiy tog’ hosil bo’lish jarayonlari. 3. geosinklinallar. 4. tektonik harakatlar. 5. zil zilalar. ma’ruzachi: i.k.mirzahmedov tayanch so’zlar: geografik qobiq, landshaft qobiq, gipergenez, litosfera, gidrosfera, atmosfera, biosfera, issiqlik, quyosh, yer, harakat, vertikal va gorizontal tuzilishi. litosfera (yunoncha „litos" — tosh, qattiq, „sfera" — qobiq). litosfera yer po‘sti va yuqori mantiyaning bir qismini egallaydi. yer po‘sti bilan yuqori mantiya oralig‘idagi chegarani 1914-yilda yevropalik olim moxorovichich aniqlagan. yer po‘sti tuzilishi va qalinligiga ko‘ra ikki tirga bo‘linadi. yer po‘stining kontinental tiri materiklarda tarqalgan bo‘lib, tekisliklarda 35-40 km, yosh tog‘larda 55-70 km qalinlikka ega. pomir va hindukushda 60-70 km, himolay tog‘larida 80 km ga boradi. kontinental yoki materik po‘sti cho‘kindili, granitli va bazaltli qatlamlardan tuzilgan. yer po‘sti platforma va geosinklinal hududlarga ajraladi. platformalar yer po‘stining o‘ta mustahkam qismlari bo‘lib, tog‘ burmalanishlari, kuchli zilzila va vulqon harakatlari kuzatilmaydi. ularga sharqiy yevropa, hindiston, …

2 / 42

‘rta okean tizmalariga qadar egallaydi. yettita yirik (6 ta materik va bitta tinch okean) va oltita kichikroq litosfera plitalari ajratilgan. litosfera plitalari to‘qnashish qismlarining juda faolligi natijasida yosh tog‘lar, harakatdagi vulqonlar, zilzilalar hosil bo‘ladi. litosferaning rivojlanishi sayyora shakllanishidan kelib chiqqan. qattiq er usti qobig'i asosan magmatik va cho'kindi jinslar hosil bo'ladi. quyoshdan uzoqroq bo'lgan uchunchi sayyora - yer 6370 km radiusda, o'rtacha zichligi - 5,5 g / sm3 bo'lib, uchta qobiqdan iborat - po'stloq, mantiya va yadro. mantiya va yadro ichki va tashqi qismlarga bo'linadi. litosferaning asosiy qismi qit'alarda granitlar va granitoidlar va okeanlardagi bazaltlardan iborat magmatik magmatik tog 'jinslaridan (95%) iborat. ilmiy izlanishlarga ko'ra, olimlar litosfera quyidagilardan iboratligini aniqladilar: kislorod – 49 % kremniy – 26 % alyuminiy – 7 % temir – 5 % kalsiy – 4 % litosfera plitalari litosfera plitalari doimiy ravishda bir-birlariga yaqinlashadi yoki orqaga qaytishadi. ta'kidlash kerakki, yer yuzasi 8 ta yirik va 15 …

3 / 42

arining okean qobig'idan iborat. shunisi qiziqki, unga ulashgan plitalar undan qarama-qarshi yo'nalishda harakat qilishadi, shuning uchun sayyoramizda eng katta nosozlik mavjud; antarktida plitasi - materik antarktida va yaqin atrofdagi okean qobig'idan iborat. plita o'rta okean tizmalari bilan o'ralganligi sababli, qolgan qit'alar doimo undan uzoqlashmoqda. plitalar xarakatlanishi natijasida tog’ tizmalari hosil bo’ladi. materiklarning karbon davri boshidagi holati (340 million yil oldin) trias davrining ikkinchi yarmida, 270-290 million yil oldin yer sathining tuzilishi, tarixiy taraqqiyoti, unda hayotning rivojlanishi asosan yerning ichki qismida vujudga keladigan tektonik jarayonlarga va iqlimga bogʻliqdir. yerning muz qoplamagan quruqlik satxi 133,4 mln km boʻlib, uning 55,7 mln km2 tropik, 24,3 mln km2 subtropik, 22,5 mln km2 mu’tadil, 21,2 mln km2 qutb mintaqalariga to’gʻri keladi. quruqlikning 10-11 % i dehqonchilikda va 20 % i yaylovlar oʻrnida ishlatiladi. dunyo aholisi jon boshiga 0,4 gektar dehqonchilik qiladigan yer to’gʻri keladi. yer tekis, namlik va harorati yetarli boʻlgan gil, togʻ jinslaridan tashkil …

4 / 42

oitda rivojlanishi uchun namlik yetishmaganligi sababli, kam (1-2 %) gumusli kul rang, bo’z tuproqlar tarqalgan. geologik zamin, relyef va iqlimning oʻzgarishiga qarab, har bir yerning oʻziga xos tuproqlari, oʻsimlik turlari va hayvonot dunyosi rivojlanadi. yer po’sti 3 qavat tog’ jinslaridan iborat. 1-qavatda asosan cho’kindi jinslar bo’ladi. ular quruqlikda va suvlikda jinslarning cho’kib qolishidan hosil bo’ladi. ular gil, oxaktosh, qum, qumtosh, bo’r jinslari bo’lib qatlam – qatlam holda yotadi. bu qatlamlarni o’rganish orqali geologlar minglab, millionlab yillar davomida yerda tabiat qanday bo’lganini bilib olishadi. 2 – qavat granitdan iborat. granit - magmatik tog’ jinsi. u yer qatlamlari orasiga magmaning kirib qolib, sovushidan xosil bo’lgan. 3 – qavat bazalt qatlam. bazalt qatlam chuqurdan chiqib kelgan. u granitdan og’ir, tarkibida temir, magniy va kalsiy mavjud. granit va bazalt otqindi jinslardir. litosfera sathidan insoniyatning yashashi uchun zarur boʻlgan qishloq xoʻjalik mahsulotlari va qazilma boyliklar qazib olishda foydalaniladi. ochiq usulda qaziladigan konlarning chuqurligi 800 metrga, …

5 / 42

g kamayishiga sabab boʻlmoqda. mutaxassislarning fikricha, xxi asrda yerlarning unumdorligini 3,5-4 % ga oshirilmasa, sayyoramizda yiliga 200 mln tonna don yetishmovchiligi holati yuz berishi mumkin. litosferaning tuzilishi asosiy tog’ hosil bo’lish jarayoni geosinklinallar - bu yer qobig'ining eng harakatlanuvchi, chiziqli cho'zilgan qismlari, ramkali platformalardir. rivojlanishining dastlabki bosqichlarida ular kuchli suvga cho'mish bilan, oxirgi bosqichda esa impulsiv ko'tarilish bilan ajralib turadi. geosinklinal hududlar - alp tog'lari, karpat, qrim, kavkaz, pomir, himoloy, tinch okeanining qirg'oq chizig'i va boshqa tog'li burmalar. bu hududlarning barchasi faol tektonik harakatlar, yuqori seysmiklik va vulkanizm bilan ajralib turadi. xuddi shu sohalarda, effuziv lava qatlamlari va oqimlari va intruziv jismlar (zaxiralar va boshqalar) shakllanishi bilan kuchli magmatik jarayonlar faol rivojlanmoqda. shimoliy evrosiyoda kuril-kamchatka zonasi eng harakatchan va seysmik faol mintaqa hisoblanadi. geosinklinallar quyidagilarga bo'linadi. 1. evgeosinklin - ichki qismi harakatlanuvchi kamar, 2. miogeosinklinal - tashqi qismida harakatlanuvchi kamar. ular vulkanizmning namoyon bo'lishi, cho'kindi qatlamlarning to'planishi, burma va yorilgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 42 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "asosiy to'g' bo'lish bosqichlari"

slayd 1 8 - mavzu: asosiy tog’ bo’lish bosqichlari reja: 1. geoxronologik jadval. 2. asosiy tog’ hosil bo’lish jarayonlari. 3. geosinklinallar. 4. tektonik harakatlar. 5. zil zilalar. ma’ruzachi: i.k.mirzahmedov tayanch so’zlar: geografik qobiq, landshaft qobiq, gipergenez, litosfera, gidrosfera, atmosfera, biosfera, issiqlik, quyosh, yer, harakat, vertikal va gorizontal tuzilishi. litosfera (yunoncha „litos" — tosh, qattiq, „sfera" — qobiq). litosfera yer po‘sti va yuqori mantiyaning bir qismini egallaydi. yer po‘sti bilan yuqori mantiya oralig‘idagi chegarani 1914-yilda yevropalik olim moxorovichich aniqlagan. yer po‘sti tuzilishi va qalinligiga ko‘ra ikki tirga bo‘linadi. yer po‘stining kontinental tiri materiklarda tarqalgan bo‘lib, tekisliklarda 35-40 km, yosh tog‘larda 55-70 km qalin...

Этот файл содержит 42 стр. в формате PPTX (8,0 МБ). Чтобы скачать "asosiy to'g' bo'lish bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: asosiy to'g' bo'lish bosqichlari PPTX 42 стр. Бесплатная загрузка Telegram