daryolar

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404113749_50526.doc daryolar reja: 1.daryolar. daryolar tizimi. 2.daryo qismlari 3. suvayirgichlar 4.daryo xavzasi va suv yigish maydoni 5.daryo xavzalarining tabiiy geografik xususiyatlari 1.yer sirtiga yokkan yoginlar (yomgir, kor) dan xosil bulgan suvlar birdaniga daryo uzaniga kuyilmaydi. ular dastlab yonbayoirlarda yuza okimlar, jilgalar kurinishida xarakatlanadi. jilgalar bir kushilib, vaktinchalik yoki doimiy okib turuvchi soylar kichik daryolarni xosil kiladi. uz navbatida soylar, kichik daryolarning kushilishidan doimiy suv okadigan daryolar xosilkiladi. daryolarga yer osti suvlarining kushilishi ularning suvliligini yanada oshiradi. yukoridagilardan xulosa kilib, daryolarga kuyidagicha ta‘rif berish mumkin; daryo deb xavzaga yokkkan yoginlardan xosil bulgan yer usti vaer osti suvlari xisobiga tuyinib, tabiiy uzanda okuvchi suv massalariga aytiladi. daryolar suvi okeanlar, dengizlar yoki kullarga kelib kuyiladi. ayrim xollarda esa turli sabablarga kura daryo suvi kamayib ketishi natijasida, ularga yetib bormasligi mumkin.uz suvini okeanlarga, dengizlarga va kullarga kuyadigan daryolar bosh daryo deyiladi.bosh daryolar kanday suv xavzasiga kuyilishiga boglik xolda ikki guruxga bulinadi. 1. okean daryolari-bunday …

boshlangich jilga borib kuyiladigan soy ikkinchi tartibli irmok deb yuritiladi. demak, mazkur tasnifda bosh daryo eng oxirgi tartibga ega buladi. bosh daryo va uning irmoklari kushilib, daryo tizimini tashkil etadi. daryolar kupchilik xollarda kullardan, buloklardan, botkokliklardan, muzliklardan doimiy korliklardan boshlanadi.ma‘lum bir xududdagi daryolar ularning irmoklari, kullar, botkokliklar, muzliklar, doimiy korliklar shu xududning gidrografik turini xosil kiladi. demak, daryo tizimi gidrografik turning bir kismidir. uzan anik kurinishga ega bulgan va doimiy suv okimi kuzatila boshlanadigan joy daryo boshi deyiladi. agar daryo ikki soyning kushilishidan xosil bulsa, daryo boshi sifatida kushilgan joy kabul kilinadi. daryoning uzunligi esa katta irmok bilan kushib xisoblanadi. 2.xar anday daryoni uning uzunligi buyicha, bir-biridan fark kiladigan umumiy belgilarga karab kuyidagi uch kismga –yukori, urta va kuyi kismga bulish mumkin. daryoning yukori okimi uchun nisbatan katta nishabliklar xos bulib, shu tufayli ancha katta tezliklar kuzatiladi. bu esa uz navbatida uzanda eroziya jarayonining jadal borishiga sabab buladi. daryoning urta …

a yokkan yoginlardan xosil bulgan suvni ikki karama-karshi yunalishga ega bulgan yonbagirlar buyicha taksimlaydigan eng baland nuktalar yerni suvayirgich chizigini xosil kiladi. butun yer kurrasiga yokkan yoginlardan uning sirtida xosil bulgan yuzi suvlarni jaxon suvayirgich chizigi kuyidagi ikki yunalishda taksimlaydi; tinch –xind okeanlari yunalishida. atlantika-shimoliy muz okeanlari yunalishida. jaxon suvayirgichlari chizigi janubiy amerikadagi garn burnidan boshlanib, and, kordilera toglaridan bering bugoziga undan chukotka tizmalari anadir yassi toglari. gidan, stanovoy, yablonovoy, markaziy osiyo togliklari, tyanshan, pomir, kopetog, arabiston yarim orolining shimoliy kismi, afrikada esa meridian yunalishi buyicha utadi.materikning janubiy kismiga yakinlasha brganda xind okeani kirgoklari tomon buriladi. jaxon suvayirgich chizigidan tashkari nisbatan kichik ulchamlarda bulgan kuyidagi suvayirgichlar mavjud. 1. ichki suvayirgichlar-materiklarga yokkan yoginlardan xosil bulgan suvni okeanga tutash (chekka xudud) va berk xavzalar buyiga taksimlaydi. orol-kaspiy, berk xavzasini chegaralaydigan suvayirgich chizigi ichki suvayirgichlarga misol buladi. 2. okean va dengiz suvayirgichlari- suvni okeanlarva dengizlar xavzalari buyicha taksimlaydi. 3. daryo suvaymrgichlari –daryolar suv …

vzasi va suv yigilish maydoni mos tushadi. lekin ayrim xollarda suv yigilish maydoni daryo xavzasi maydonidan kichik buladi. masalan; ob bilan irtish, irtish bilan ishim daryolari orasida kichik daryolar bosh daryoga yetib bormaydi. xaritaga e‘tibor bilan karalsa bunday misollarni kuplab keltirish mumkin. 5.yer yuzasidagi xar bir daryo xavzasi uziga xos bulgan aloxida xususiyatlariga ega buladi. bu uziga xoslik kuyidagi tabiiy geografik omillar bilan aniklanadi. 1. daryo xavzasining geografik urni. bu xakda gap ketganda daryo xavzasi joylashgan xududning eng chekka janubiy va shimoliy nuktalri, eng chekka garbiy va sharkiy nuktalri nazarda tutiladi.shu ma‘lumotlarga ega bulsak, daryo xavzasining kaysi materikda kaysi kenglikda, kaysi mamlakatda joylashganligi xakida dastlabki tasavvurga ega bulamiz; 2. daryo xavzasining iklim sharoiti. bu xususiyat, asosan xavzaning geografik urniga boglik bulib, uzok yillar uchun xosbulgan kuyidagi omillar bilan aniklanadi; yoginlarning mikdori, yogish jadalligi, yogin mikdorining yil ichida taksimlanishi, kor koplamining kengligi va uning suvliligi, xavo xarorati va namlik darajasi, shamol …

g energiyasini aniklashga imkon beradigan daryo xavzasi va uzanining nishabligi, xavzaga yogadigan yoginlarning balandlik buyicha taksimlanishi rel‘ef bilan boglikdir; 5. daryo xavzasining tuprok va usimlik koplami. xavzada xosil bulgan shimilish jadalligi, daryoga tushadigan okiziklar mikdori va ularning yiriklik darajasi daryo xavzasining tuprok koplami bilan boglikdir. usimlik koplami esa, xavzadan buladigan buglanish mikdriga ta‘sir kiladi. usimlik turiga boglik tarzda ayrim xollarda (kamish, bordon) buglanishini jadallashtirishi, ayrim xollarda (urmonlar) esa kamaytirish mumkin. usimlik koplami daryo xavzasida yer sirtidan buladigan yuvilish mikdorini keskin kamaytiradi. 6. daryo xavzasining gidrogirafiyasi. daryo xavzasida joylashgan kullar, botkokliklar, muzliklar, daryo okimia xar tomonlama ta‘sir kursatadi. bu ta‘sirni urganish uchun xavzaning botkoklanganlik kullanganlik va urmon bilan koplanganlik koeffitsientlaridan foydalaniladi.ifodalardagi mos ravishda umumiy maydonning botkoklik, kullar va urmonlar egallagan yuzasi. ma‘lumki, daryo xavzasida kullarning mavjudligi okimni yil davomida bir tekis taksimlanishiga ta‘sir etadi. botkokliklar, urmonlar esa daryo okimiga yanada kuchlirok va murakkab ta‘sir kursatadi. insonning daryo xavzasida amalga oshiradigan xujalik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "daryolar"

1404113749_50526.doc daryolar reja: 1.daryolar. daryolar tizimi. 2.daryo qismlari 3. suvayirgichlar 4.daryo xavzasi va suv yigish maydoni 5.daryo xavzalarining tabiiy geografik xususiyatlari 1.yer sirtiga yokkan yoginlar (yomgir, kor) dan xosil bulgan suvlar birdaniga daryo uzaniga kuyilmaydi. ular dastlab yonbayoirlarda yuza okimlar, jilgalar kurinishida xarakatlanadi. jilgalar bir kushilib, vaktinchalik yoki doimiy okib turuvchi soylar kichik daryolarni xosil kiladi. uz navbatida soylar, kichik daryolarning kushilishidan doimiy suv okadigan daryolar xosilkiladi. daryolarga yer osti suvlarining kushilishi ularning suvliligini yanada oshiradi. yukoridagilardan xulosa kilib, daryolarga kuyidagicha ta‘rif berish mumkin; daryo deb xavzaga yokkkan yoginlardan xosil bulgan yer usti vaer osti su...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "daryolar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: daryolar DOC Бесплатная загрузка Telegram