daryolar suvlarining geologik faoliyati

PPT 23 pages 2.8 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

diapositiva 1 gidrosferaning geologik ishi deganda nimani tushunasiz?. 2. o‘zansiz oqimni izohlang? 3. vaqtincha harakatlanuvchi suv oqimi, doimiy harakatlanuvchi suv oqimi nima? 4. jarlanish hodisasini izohlang? 5. mahalliy shamollar ta’sirida shakllanuvchi oqimlar? 6. zilzila ta’sirida shakllanuvchi oqimlarni tushuntiring? 7. okean va dengiz suvining qalqishini tushuntiring? 8. okean suvining tabiiy xususityalarini izohlang? 9. okean va dengizlarning flora va faunasiga tavsif? 10. okean va dengizlarning yemirish faoliyatini izohlang? o`tgan mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar: prezentacii.com ваш заголовок 09.12.2020 y. mashg`ulot turi: ma`ruza mavzu: daryolarning geologik faoliyati. o‘zan eroziyasi, jarlanish. reja: daryolar suvlarining geologik faoliyati daryo suvlari ta`sirida paydo bo‘lgan tog‘ jinslari va foydali qazilma boyliklari hamda ularning ahamiyati. o‘zan eroziyasi, jarlanish, suffoziya. adabiyotlar: nizomov a va boshq. “geologiya”. o‘quv qo‘llanma t.: “info capital group”, 2019. toshmuhamedov.b.t. umumiy geologiya. darslik.t.: “noshir” 2011. qurbonov a. s. “geologiya” o‘quv qo‘llanma t.: “o‘qituvchi”, 1992. tayanch so`z va tushunchalar: gidrosfera, daryo, o‘zanli oqim, daryolarning geologik ishi, o‘zan …

2 / 23

o‘z navbatida transportirovka – jinslarni suv qisman oqizib, yumalatib bir nuqtadan ikkinchi nuqtaga olib ketish jarayoniga o‘rnini bo‘shatib beradi. ko‘pincha eroziya va transportirovka jarayoni bir-birlaridan uzilmagan holda yuz beradi. o‘zan bo‘ylab nishablik darajasi pasaya borgan sari, oqimning harakat tezligi ham susaya boradi. natijada oqim bilan birgalikda harakatlanib kelayotgan jinslar kattalik hajmi hamda og‘irligiga ko‘ra yuqoridan pastga tomon saralana boshlaydi. daryolar suvlarining geologik faoliyati: delta termini ushbu rel`ef formasi yunon alifbosining bosh harfi «δ‎» ga monand bo‘lganligi sababli, shu nom bilan atalgan. delta vujudga kelgan hududda oqim susayib, daryo panjasimon tarmoqlarga bo‘lingan holda oqadi. natijada yotqiziqlar yanada ko‘proq to‘planaveradi va delta dengiz ichkarisiga ko‘proq suqilib kirib boraveradi. daryolarning qadimgi deltalari - avandelta deb ataladi. demak, deltalar shakllangan nuqtada oqiziq jinslar to‘planadi, natijada akkumlyatsiya jarayoni yuz beradi. daryolar suvlarining geologik faoliyati: doimiy faoliyat yurituvchi oqim bilan birgalikda olib kelinib to‘plangan jinslar allyuvial yotqiziqlar deb ataladi. «alluvio» yunoncha so‘z bo‘lib, «yotqiziq» degan mazmunni …

3 / 23

ashgan nuqta, ya’ni ilono‘tti vodiysi bo‘ylab xuddi shunday antetsedent vodiy shakllangan. demak, bu yerda antetsedent vodiy hosil qiluvchi sangzor daryosi o‘zani, o‘zining yo‘nalishida ko‘tarilgan turkiston tog‘ tizmasiga nisbatan qadimgiroq ekan. yonlama eroziya: o‘zan eroziyasi susaya borgan sari yonlama eroziya kuchaya boradi. natijada daryo vodiysi kengaya boshlaydi. daryo olib kelayotgan yotqiziqlarning o‘zan bo‘ylab o‘rnashib qolish darajasi osha boradi. yonlama eroziya ba’zan qirg‘oq eroziyasi deb ham ataladi. chunki daryo suvi ko‘proq qirg‘oqlarni yemirib oqadi. natijada daryo oqayotgan o‘zan ilon izini eslatuvchi egri-bugri yo‘nalish kasb etadi. ular meandralar deb ataladi (2-rasm). meandra tushunchasi kichik osiyoda egri-bugri iz solib oqadigan katta menderes daryosi nomidan olingan. daryo qirg‘og‘ini yemirish jarayoni: daryo qirg‘og‘ini yemirish jarayonida qirg‘oq bo‘ylab yotiq sohillar o‘rnida tik jarliklar vujudga keladi. bu holat ko‘proq daryo, lyossli yoki qumoq yotqiziqlardan iborat to‘lqinsimon yuza hosil qiluvchi tekisliklarni kesib o‘tuvchi joylarda shakllanishi xususiyatlidir. ushbu jarayon ayrim holatlarda mahalliy xalq terminlariga aylangan va o‘sha joyda keng tarqalganligidan …

4 / 23

ishlatilishi ma’lum. sel: selning geografik tarqalishi asosan quruq iqlimli, yog‘in qisqa muddat ichida ko‘p yog‘adigan hududlar bo‘ylab ko‘p kuzatiladi. o‘rta osiyoning tog‘li, tog‘ oldi hududlari bo‘lgan, zarafshon, farg‘ona, qashqadaryo, suxondaryo vodiylarida, kopetdog‘da, tyan-shanning g‘arbiy va shimoliy tizmalarida, kavkazda, g‘arbiy yevropa, aqsh, janubiy amerikaning tog‘li hududlarida hamda yaponiya, xitoy, mo‘g‘ulistonning ayrim hududlarida ham sel koʽp kuzatiladi sel: sel oqimining shakllanishi hamda tarkibiga ko‘ra uch guruhga bo‘lib o‘rganiladi (e.duysenov, 1966). gryazeviy sel “loyqa” deb ataladi. ikkinchi guruhga mansub sel oqimi ko‘proq “gryazekamenniy” – “loyqa-toshli” deb yuritiladi. uchinchi turkumga mansub “vodakamenniy” - “suv toshli” birinchi guruhga (gryazeviy) mansub sel loyqa deb atalib - oqimi quyidagi xususiyatga ega bo‘ladi: selning tarkibi asosan yuqori qismi quyuq loyqadan iborat bo‘lsada, harakatlanayotgan suyuqlikning old qismi devor kabi ko‘tarilgan holda, ba’zan hatto yuqori qismi old tomon egilgan tarzda kuzatiladi. bu turkumdagi sel tarkibida ildizi bilan qo‘porilgan katta-kichik daraxtlar tanasi, shoh-shabbasi ko‘p uchraydi va shu boisdan tevarakka katta xavf …

5 / 23

davrida ko‘pchiliq soylardan sel keladi. sel nurota, zarafshon, turkiston, hisor tizmasi etaklarida nafaqat daryolarning to‘lin (mart, aprel oylari) davrida, balki bu atrofda tez-tez kuzatiladigan yozgi yoki kuzgi jala yoki kuchli do‘l tushishi qor qoplamining erishi munosabati bilan ham kuzatilishi mumkin. uchinchi turkumga mansub (vodakamenniy) sel tarkibini asosan loyqa suv va turli o‘lchamdagi tog‘ jinsi bo‘laklari tashkil etadi. bu tushunchaga mansub sel suvining loyqalik darajasi birinchi yoki ikkinchi guruhga nisbatan kamroq bo‘lishi mumkin. chunki bu, ya’ni uchinchi guruhga mansub sel asosan seryoriq, tuproq qoplami kam kuzatiladigan toshloq yon bag‘irlar bo‘ylab kuzatiladi. shu boisdan loyqa kam bo‘lsada, harakatlanayotgan suvning itaruvchi kuchi o‘ta katta bo‘lganligi sababli og‘irligi 80 t dan ortiq bo‘lgan, 40 m3 hajmdagi yirik g‘o‘latoshlarni ham oqizib, yumalatib keta oladi. selni shakllantiruvchi sabablar va sel suvidan foydalanish yo‘llari: bu holat asosan atmosferada yog‘inlarning kuchli jala tarzida sodir bo‘lishi. qor qoplamining qisqa muddatda tezlik bilan erib ketishi yoki qalin qor qoplami ustiga …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "daryolar suvlarining geologik faoliyati"

diapositiva 1 gidrosferaning geologik ishi deganda nimani tushunasiz?. 2. o‘zansiz oqimni izohlang? 3. vaqtincha harakatlanuvchi suv oqimi, doimiy harakatlanuvchi suv oqimi nima? 4. jarlanish hodisasini izohlang? 5. mahalliy shamollar ta’sirida shakllanuvchi oqimlar? 6. zilzila ta’sirida shakllanuvchi oqimlarni tushuntiring? 7. okean va dengiz suvining qalqishini tushuntiring? 8. okean suvining tabiiy xususityalarini izohlang? 9. okean va dengizlarning flora va faunasiga tavsif? 10. okean va dengizlarning yemirish faoliyatini izohlang? o`tgan mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar: prezentacii.com ваш заголовок 09.12.2020 y. mashg`ulot turi: ma`ruza mavzu: daryolarning geologik faoliyati. o‘zan eroziyasi, jarlanish. reja: daryolar suvlarining geologik faoliyati daryo suvlari ta`sirida paydo...

This file contains 23 pages in PPT format (2.8 MB). To download "daryolar suvlarining geologik faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: daryolar suvlarining geologik f… PPT 23 pages Free download Telegram