ixtiyoriy harakat organlari tuzilishi

PPTX 31 pages 2.6 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

2-mavzu: ixtiyoriy harakat organlari. o‘q suyaklarini tuzilishi. 2-mavzu: ixtiyoriy harakat organlari. o‘q suyaklarini tuzilishi. katta o`qituvchi: amirov abdumumin ikromovich reja: 1. ixtiyoriy harakat organlariga umumiy tavsif. 2. suyaklarining bo‘limlarga bo‘linishi va anatomik tuzilishi. 3. o‘q suyaklarining filo-ontogenezi. tayanch iboralar. suyak, o‘q suyaklari, umurtqalar, ko‘krak qafasi, bel umurtqalari, uzun naysimon suyak, kalta naysimon suyak, uzun egik suyak. skelet tizimi organizmda tayanch vazifani bajaradi. skeletga muskullar birikadi. skelet yumshoq to‘qimalarni himoya qiladi. skelet uch qismga bo‘linadi: o‘q skeleti – hayvon tanasining markaziy o‘qi hisoblanadi va unga kalla suyagi, umurtqa pog‘onasi, ko‘krak qafasi kiradi. appendikulyar skelet- oldingi va keyingi oyoqlarning tanaga biriktiradigan kamar suyaklari; visseral skelet- bunga it va mushuklarning jinsiy a’zosi yumshoq to‘qimasidagi suyak kiradi. skeletning har bir qismi ko‘plab suyaklardan tashkil topgan bo‘lib, ularning har biri muhim vazifani bajaradi. suyaklar do‘ngliklardan, teshikchalardan iborat. ularning har biri o‘zining nomi va vazifasiga ega bo‘lib, harakatlanishga yoki to‘qimalarning normal holatda bo‘lishini ta’minlaydi. suyaklar bir-biri …

2 / 31

mon bo‘shlig‘ida ilik bo‘ladi. suyakda qon tomirlari va nervlar ko‘p ixtiyoriy harakat organlariga umumiy tavsif. suyaklarining bo‘limlarga bo‘linishi va anatomik tuzilishi. bajaradigan funksiyasiga qarab : uzun – nay shaklidagi va egik, qisqa – simmetrik va asimmetrik hamda plastinkasimon suyaklarga bo‘linadi. uzun – nay shaklidagi suyaklar - ossa longa asosan, oyoqlarning erkin bo‘limlarida uchraydi. ularning o‘rtasi kovak bo‘ladi, bu ularga engillik hamda chidamlilik beradi. uzun suyaklarning o‘rta qismi – tanasi, ya’ni diafiz – diaphysis va bo‘g‘im uchlari, ya’ni epifizlar – epiphysis bo‘ladi. bo‘g‘im uchlari tanasiga qaraganda yo‘g‘onroq bo‘ladi. uzun egik suyaklar (qovurg‘alar - costa) ko‘krak qafasini hosil qilib, himoya vazifasini bajaradi. ko‘krak qafasi ichida yurak va o‘pka joylashgan. nafas olingan va chiqarilgan vaqtda bu suyaklar ko‘tarilib – tushib, ko‘krak qafasining kengayib – torayish harakatlarini vujudga keltiradi. kalta suyaklar - os. brevia xilma – xil bo‘lib, simmetrik va assimetrik holda joylashadi. umurtqalar simmetrik, kaft usti va kaft oldi suyaklari esa asimmetrik suyaklarga …

3 / 31

‘zgarish dalillari. boshqa organlar singari, suyaklarning ham bajaradigan funksiyasi kuchayishi natijasida shakli o‘zgaradi. funksiya kuchayishi bilan ularning hajmi kattalashadi, kamayishi bilan esa kichiklanadi. bunday o‘zgarishlar umurtqa pog‘onasida yaqqol ko‘rinadi. suyaklar shaklining o‘zgarishida hayvonning nasli, muskul va paylarning kuchi, oziqlanishi, suyaklarining joylashuvi, qon va nerv tomirlarining bog‘lanishi muhim rol o‘ynaydi. bo‘g‘imalardagi har xil do‘nglik hamda chuqurchalar muskul va paylarni ushlash uchun xizmat qiladi. suyak diafizi va epifizi o‘rtasida tor tog‘ay liniyasi saqlanib qolgan bo‘lib, u hayvon suyagining bo‘yiga o‘sishini ta’minlaydi. hayvonlarning yoshi kattalashgan sari ushbu tog‘ay to‘qimalari suyak to‘qimasi bilan almashinib boradi va butunlay yo‘qolib ketadi. epifizar tog‘ay to‘liq suyaklashgandan so‘ng suyak o‘sishdan to‘xtaydi. suyaklarning joylishishi ular shaklining o‘zgarishiga ham katta ta’sir qiladi. masalan, odamlar tik yurishi sababli, ular umurtqa pog‘onasining suyaklari bir – biriga bosishi natijasida kalta, to‘rt oyoqli hayvonlarda esa uzun bo‘ladi. shunday qilib, suyaklarning shakli o‘zgarishiga tashqi va ichki sharoit ta’sir etadi, natijada suyaklar har xil (uzun, kalta …

4 / 31

ashinuvida suyak hujayralari faoliyatini idora qilib turadi. suyak pardasi shilib olinsa, suyak o‘smaydi, hujayralari nobud bo‘ladi. suyak kesib qaralganda unda qattiq va g‘ovak moddalar ko‘rinadi. qattiq, ya’ni kompakt modda - sutstantia ossea compacto suyakning tashqi yuzasida, suyak pardasining ostida joylashgan. bu modda uzun naysimon suyaklarda yaxshi rivojlangan. qattiq modda yassi suyaklarda ikkita – tashqi va ichki plastinka hosil qiladi, ular xovonlar yordamida bir – biri bilan birikkan bo‘ladi. g‘ovak modda - substantia ossa spongiosa – naysimon suyaklarning uchida, qisqa suyaklarning ichki qismida uchraydi. yassi suyaklarda g‘ovak modda kam bo‘ladi yoki butunlay bo‘lmaydi. suyak bo‘shlig‘idagi g‘ovak moddalardabir nechta xovon bo‘ladi. bular amortizatsiya vazifasini bajaradi va yuk bosimi tomonga qarab joylashadi. katta yoshli hayvonlarda naysimon uzun suyaklardagi bo‘shliqlar sariq ilik – medulla ossium flava bilan to‘lgan bo‘lib, ular zapas oziq modda hisoblanadi. uzun va kalta suyaklarning g‘ovak moddasida qizil ilik - medulla ossium rubra bo‘ladi, u qon hosil bo‘lishida ishtirok etadi. o‘sayotgan …

5 / 31

yak mo‘rt bo‘lib qoladi. suyakning tarkibida bir qancha mineral tuzlar: kalsiy fosfat (85 % gacha), kalsiy karbonat (9% gacha), kalsiy ftorid (3 % gacha), magniy fosfat (1,7 % gacha), xlor tuzlari (0,2 % gacha) va temir tuzlari (0,6 % gacha) bo‘ladi. suyakning ximiyaviy tarkibi hayvonlarning yoshiga qarab o‘zgarib boradi. qari hayvonlar suyagida organik moddalar kamayib, anorganik moddalar ko‘payadi. natijada suyakning tarkibi o‘zgarib, mo‘rt bo‘lib qoladi. suyakning tabiiy xossalari. suyaklar juda mustahkam bo‘lib, odamning 1 mm2 suyagi 9,25 – 12,41 kg yuk ko‘tara oladi. son suyagi esa 5607 kg yuk qo‘yilganda sinishi mumkin. suyaklarning tabiiy xossalari ularning ximiviy tarkibiga, hayvonlarning yoshi, jinsi va turiga, suyaklarning tuzilish holatiga bog‘liq bo‘ladi. suyaklarning rivojlanishi - ontogenezi skeletdagi ko‘pgina suyaklar (tana suyaklari, oyoq va kalla suyagining asosiylari) tog‘aydan rivojlanadi. bunday suyaklar almashinuvchi yoki ikkilamchi suyaklar deyiladi. qolgan suyaklar (peshana, burun, yuz va barmoq suyaklari) parda davridan birdaniga suyak davriga o‘tadi. bunday suyaklar birlamchi yoki qoplovchi …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ixtiyoriy harakat organlari tuzilishi"

2-mavzu: ixtiyoriy harakat organlari. o‘q suyaklarini tuzilishi. 2-mavzu: ixtiyoriy harakat organlari. o‘q suyaklarini tuzilishi. katta o`qituvchi: amirov abdumumin ikromovich reja: 1. ixtiyoriy harakat organlariga umumiy tavsif. 2. suyaklarining bo‘limlarga bo‘linishi va anatomik tuzilishi. 3. o‘q suyaklarining filo-ontogenezi. tayanch iboralar. suyak, o‘q suyaklari, umurtqalar, ko‘krak qafasi, bel umurtqalari, uzun naysimon suyak, kalta naysimon suyak, uzun egik suyak. skelet tizimi organizmda tayanch vazifani bajaradi. skeletga muskullar birikadi. skelet yumshoq to‘qimalarni himoya qiladi. skelet uch qismga bo‘linadi: o‘q skeleti – hayvon tanasining markaziy o‘qi hisoblanadi va unga kalla suyagi, umurtqa pog‘onasi, ko‘krak qafasi kiradi. appendikulyar skelet- oldingi va keyingi oyoqlarn...

This file contains 31 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "ixtiyoriy harakat organlari tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ixtiyoriy harakat organlari tuz… PPTX 31 pages Free download Telegram