mahmud koshg‘ariy devonu lug‘ot at-turk 11 - sinf

PPT 5,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1643310632.ppt название презентации 11-sinf adabiyot darsligi asosida 3-mavzu: mahmud koshg‘ariy devonu lug‘ot at-turk asardan parchalar devonu lug‘ot at-turk «devonu lug‘ot at-turk» asari haqida «devonu lug‘ot at-turk» xi asrda yozilgan bo‘lsa-da, unda jamlangan badiiy parchalar turkiy xalqlar adabiyotining ancha qadimgi davrlarida vujudga kelgan. ular xalq og‘zaki ijodin ing juda qadimiy namunalaridir. ularda turkiy xalqlarning urf-odatlari, ishonch-e’tiqodlari, marosimlari bilan bog‘lanib ketadigan badiiy lavhalar ko‘p. ularning bir qismi bevosita tarixiy mavzularga bag‘ishlangan. alp er to‘nga1 marsiyasi, «oltin qon» rivoyati, yabog‘u (yobg‘u)lar, tangutlar bilan bo‘lgan janglar haqidagi parchalar, shuningdek, ayrim shaxs va joylar bilan bog‘liq afsonalar shular jumlasidan. bu yodgorlik vositasida xi asrgacha bo‘lgan adabiyotdagi bir qator janrlar va badiiy tasvirning o‘ziga xos xususiyatlari haqidagi ma’lumotlarga ega bo‘lamiz. «devon»da adabiyotshunoslikka doir anchagina atamalar bor. muallif hikmatli so‘zlar, saj’lar, maqollar, rajaz va nasr deb atalga n adabiy parchalar haqida gapirib o‘tgan. shuningdek, ayrim adabiy hodisalar haqida maxsus izohlar bergan. jumladan: yir – kuy, maqom... ko‘pincha …

ch-e’tiqodlarining ifodasi juda ochiq ko‘rinadi. ularda turkiy xalqlarning hayot manzaral ari o‘z aksini topgan. yigitlarni ishga safarbar qilish, meva terish, ovchilikka yo‘naltirish qadimgi turmush tarzining ayrim lavhalaridir. «erdi ashin taturg‘an» she’rida esa marhumning boshqa kis hilar bilan munosabatlarida namoyon bo‘ladigan xislatlariga urg‘u beriladi. gap qabilaning sobiq jasur a’zosi haqida ketmoqda. u vafot etgan. ammo uning tirik paytidagi ko‘plab fazilatlari boshqalarga hali-hanuz namuna bo‘la oladi. bu yerda marhumn ing ochiqqo‘l, mehmondo‘st va qo‘rqmas, dovyurak, shijoatli ekani alohida ta’kidlanmoqda. «devon»da ko‘plab lirik qo‘shiqlar ham mavjud. ularda insonning qalb kechinmalari, nozik his-tuyg‘ulari ifodasi, tabiat va ona yurt manzaralari tasviri yetakchilik qiladi. tabiat manzaralarining o‘zidayoq nozik va jonli kuzatishlar ko‘zga tashlanadi. tabiat va yurt go‘zalligi vositasida ta- biat hod isalari tufayli inson ruhiyatida yuzaga keladigan turli o‘zgarish va kechinmalar juda ixcham, go‘zal va ta’sirchan ifoda etiladi. lirik qo‘shiqlarning bir qismi bevosita kishilarni qurshagan olam haqida. ularda turkiylarning doimiy yo‘ldoshi – otlar ham alohida mavqe …

gani, tog‘ cho‘qqilarining qorlardan tozalanib, havo iliy boshlagani hamda atrofdagi o‘t-o‘lanlarning ko‘karishi tavsif etilmoqda. muhimi, bularning barchasi ta’sirchan misralarda o‘z aksini topgan. qo‘shiqlar orasida mehnat va marosim qo‘shiqlari, hunarmandchilik, chorvachilik, dehqonchilik bilan bog‘liq qo‘shiqlar, mavsum qo‘shiqlari va boshqalar bor. «devonu lug‘ot at-turk»dagi ko‘pgina qo‘shiqlar ovchilik, chorvachilik bilan – turkiy xalqlarning yashash tarzi bilan chambarchas bog‘liq holda yuzaga kelgan. qo‘shiq atamasi ham ilk marta mahmud koshg‘ariy tomonidan qayd etilgan. muallif unga she’r, qasida deb izoh bergan.xalq qo‘shiqlari ijtimoiy hayotning barcha sohalarini qamrab oladi. unda shodlik va g‘am, o‘yin-kulgi va qayg‘u-hasrat, ko‘tarinkilik va tushkunlik, turli marosimlar: to‘y, farzand tarbiyasi (alla), o‘tganlar yodi tasvirlanishi mumkin. tabiiyki, inson mehnati ham ularning yetakchi mavzusidir. yana bir turkum qo‘shiqlar bevosita farzandlar va, umuman, jamiyat a’zolarining ma’naviy kamolotiga bag‘ishlangan. munozara o‘ziga xos adabiy janr bo‘lib, u asar qahramonlarin ing o‘zaro tortishuvi, bahsi asosiga quriladi. munozaradagi ishtirokchilar, asosan, ramziy (kinoyaviy) xususiyatga ega bo‘ladi. u she’riy yoki nasriy tarzda …

i insonga xos tuyg‘ular tabiatga nisbat berilmoqda. adabiyotshunoslikda bu hodisaning nomi jonlantirish deyiladi. mahmud koshg‘ariy keltirgan «qish va bahor» munozarasida ana shu tasvir vositasi asosiy o‘rin tutadi. har ikki fasl to‘la «tilga kiradi». ular bir-biriga tegishli bo‘lgan xususiyatlarni go‘yo «fosh etadi». bunda biroz bo‘lsa-da, kuzatuvchi-muallif nuqtayi nazari ham ko‘rinib qoladi.

mahmud koshg‘ariy devonu lug‘ot at-turk 11 - sinf - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mahmud koshg‘ariy devonu lug‘ot at-turk 11 - sinf"

1643310632.ppt название презентации 11-sinf adabiyot darsligi asosida 3-mavzu: mahmud koshg‘ariy devonu lug‘ot at-turk asardan parchalar devonu lug‘ot at-turk «devonu lug‘ot at-turk» asari haqida «devonu lug‘ot at-turk» xi asrda yozilgan bo‘lsa-da, unda jamlangan badiiy parchalar turkiy xalqlar adabiyotining ancha qadimgi davrlarida vujudga kelgan. ular xalq og‘zaki ijodin ing juda qadimiy namunalaridir. ularda turkiy xalqlarning urf-odatlari, ishonch-e’tiqodlari, marosimlari bilan bog‘lanib ketadigan badiiy lavhalar ko‘p. ularning bir qismi bevosita tarixiy mavzularga bag‘ishlangan. alp er to‘nga1 marsiyasi, «oltin qon» rivoyati, yabog‘u (yobg‘u)lar, tangutlar bilan bo‘lgan janglar haqidagi parchalar, shuningdek, ayrim shaxs va joylar bilan bog‘liq afsonalar shular jumlasidan. bu yodgorli...

Формат PPT, 5,4 МБ. Чтобы скачать "mahmud koshg‘ariy devonu lug‘ot at-turk 11 - sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mahmud koshg‘ariy devonu lug‘ot… PPT Бесплатная загрузка Telegram