landshaftlar tasnifi

DOC 47.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1351067557_21347.doc landshaftlar tasnifi reja: 1. tasniflash haqida tushuncha 2. landshaftlar tasnifining asosiy tamoyillari 3. landshaftlar tasnifining asosiy birliklari fanda tasniflash, tartib berish, turlashtirish, taksonomiya kabi bir biriga yaqin tushunchalar mavjud. bulardan tasniflash va tartib berish tushunchalari bir-biriga anchagina yaqin bo`lib, rang-barang va turli-tuman narsa va hodisalarni ma`lum bir tartib bilan, har birining pog`onama-pog`ona mavqeiga yoki ko`lamini saqlagan holda guruhlarga ajratish yoki birlashtirish degan ma`noni anglatadi. o`z o`rganish obyektini tasnif qilmagan yoki tasnif qilishga urinmagan bironta fan bo`lmasa kerak. sababi biron fanni fan sifatida tanilishi uchun ham uning o`z obyektining tasnifi ishlab chiqilgan bo`lishi kerak. «fan — bu eng avval tasniflashdir», tasniflash jarayoniga borib yetmagan ilmiy izlanishlarni hali «qiyomiga yetmagan» deb baholash mumkin. o`rganish obyektini tasniflashning ham ilmiy, ham amaliy ahamiyati kattadir. uning ilmiy ahamiyati shundan iboratki, obyekt tasnif qilinganda uning kelib chiqishi, tuzilishi, rivojlanishi kabi barcha xususiyatlari o`rganilishi va u xaqdagi barcha ma`lumotlar batafsil tahlil qilinishi kerak. yer yuzasida muayyan …

ni ham boshqa tabiiy fanlar qatori juda ko`p va xilma - xil, ammo o`ziga xos xususiyatlariga ega bo`lgan aniq obyektlar landshaftlarni tasnif qiladi. landshaftshunoslik uchun puxta ishlangan ilmiy va mantiqiy talablarga to`liq javob beradigan tasniflar jadvalini tuzib olish juda katta ahamiyatga ega. chunki yer yuzida ko`plab uchraydigan xilma xil landshaftlarni bir-biriga o`xshash yoki bir-biridan farq qiladigan tomonlarini aniqlab, har birining o`z mavqeini saqlagan holda ma`lum bir tartibga tushirib olinmasa, ularni to`g`ri tadqiq qilish hatto landshaft xaritasini tuzib olish ham mumkin bo`lmay qoladi. keyingi 15-20 yil ichida geograflar tomonidan bajarilayotgan ko`plab ishlar uchun jumladan, halk ho`jalgini rivojlantirish aholining yashashi va sog`ligi nuqtai - nazaridan landshaftlarnn baholash, geografik bashorat qilish va tabiat muxofazasini ko`zlab bajarilayotgan ishlar uchun ham katta katta rayonlar, davlatlar, hatto tabiiy geografik o`lkalar miqyosida barcha land-shaftlar haqida batafsil ma`lumotlarga yoki boshqacharok qilib aytganda landshaftlar kadastriga ega bo`lish ahamiyatlidir. mamlakatimiz landshaft-larning aniq va puxta tasnif jadvalini ishlab chiqish landshaftshunoslik-ning eng …

icha landshaftni faqat regional birlik (a.g. isachenko, 1961) yoki faqat tipologik birlik (n. a.gvozdetskiy, 1961) si-fatida qabul qilish birday bir tomonlamalikka olib keladi. ammo biz land-shaftni tipologik birlik deb qabul kilar ekanmiz, uni asosida har bir o`ziga xos geografik individ turadi. lekin bir vaqtning o`zida u qaysidir tipolo-gik landshaftlar majmuasining bir qismidir. haqiqatdan ham yer yuzida ikkita har tomonlama bir xil bo`lgan landshaftni topib bo`lmaydi. ammo qaysidir xususiyatlari bilan bir biriga o`xshashlik tomonlari bo`lgan land-shaftlarni uchratish va tasnif qilish mumkin. landshaftlar tasnifini ishlab chiqishda turlicha tomoyillarga amal qilingan bo`lishi mumkin. masalan, ta-rixiy evolyutsion tamoyili, genetik tamoyil, morfologik tamoyil va h. k. shu tamoyillardan birvarakayiga bir nechtasini qabul qilgan ma`qul. shulardan faqat bittasigina amal qilib tuzilgan tasnif doimiy ham aniq va puxta bo`lavermaydi. shu bilan birga landshaftlarning o`zini ma`lum bir tamoyilga asoslanmay birma bir sanab o`tishning o`zi ham ilmiy tasnifdan uzoqdir. hozirgacha qo`llanib kelayotgan tamoyillarning eng asosiylaridan biri tarixiy evalyutsion tamoyildir. …

tgan tarixiy genetik tamoyil landshaftlarning ichki tuzilishiii tahlil qilish bilan bevosita bog`liq bo`lib qoladi. landshaftlar tasnifida landshaftlar ichki tuzilishini tahlil qilish qoidasi asosida bir butunlik uning qismlaridan hamda qismlari orasidagi o`zaro ta`sir va aloqadorliklarni tahlili yotadi. biz landshaftlarni ko`p yarusli geotizimlar deb qabul qilgan edik. bu bilan biz har bir landshaft malum komponentlar majmuasidan iboratgina bo`lib qolmasdan, balki o`zidan kichikroq bo`lgan mujjassamalardan tuzilganligini ham e`tirof etgan bo`lamiz. shunday ekan landshaftlarning ichki tuzilishi haqida gap borganda faqat komponentlar orasidagina emas, balki kichik yoki oddiy mujassamalar orasidagi o`zaro aloqadorliklar ham tushiniladi. m. a. glazovskaya (1961) tomonidai tavsiya etilgan geokimyoviy landshaftlar tasnifi ham ana shu tamoyil asosida tuzilgandir. landshaftlar ochiq geotizimlar bo`lganligi sababli ular o`z yon atrofida-gilardagi landshaftlar bilan ham modda va energiya almashinishi ko`rinishida aloqador bo`lib turadi. agar biz tasnif tuzishda landshaftlarni o`z ichki tuzilishiga ega ma`lum bir tizimdir degan qoidaga amal qiladigan bo`lsak, landshaftlarning ichki aloqadorliklaridan tashqari ularning atrof muhit bilan …

hi turli tuman shart sharoitlarga bog`liq. masalan landshaftlar-ning ichki xususiyatlariga, qo`shni landshftlarning yondoshib kelishiga, land-shaft tashkil qiluvchi omillar va hodisalarning majmuasiga ularning rivoj-lanish xususiyatlariga va hokazolariga bog`liqdir. shuning uchun har qanday tasnifdagi birliklarning mavqeini aniqlashda faqat birgina asos qilib olish qiyin bo`lib, hatto bunday belgini izlab o`tirishning o`zi mantiqan noto`g`ri bular edi. buning sababi shundaki, aniqlanadigan va tasniflanadigan turli tuman birliklarni o`z kuchi va qiymati turlicha bo`lgan omillar asosidagina umumlashtirish mumkin bo`ladi. umuman olganda asosiy belgilarni tanlab olish, tasniflash jarayonining eng muhim va ma`suliyatli bosqichlaridan biri hisoblanadi. landshftlar tasnifining asosiy birliklari. landshaftlar tasnifida va boshqa ko`pgina tabiiy fanlar tasnifidagidek sinf, tur, turkum, xil kabi tushunchalar ishlatiladi. bunday tushunchalarni birma bir izoxlab berishdan oldin bir ikki taniqli geograf olimlar ishlab chiqqan tasnif ko`rinishlarini misol tariqasida keltirib o`tmoqchimiz. dastlabki ana shunday ishlardan biri n. a. gvozdetskiy (1961) tegishli-dir. u tavsiya etgan landshaftlar tasnifi: sinf - tur - kichik tur - guruh - …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "landshaftlar tasnifi"

1351067557_21347.doc landshaftlar tasnifi reja: 1. tasniflash haqida tushuncha 2. landshaftlar tasnifining asosiy tamoyillari 3. landshaftlar tasnifining asosiy birliklari fanda tasniflash, tartib berish, turlashtirish, taksonomiya kabi bir biriga yaqin tushunchalar mavjud. bulardan tasniflash va tartib berish tushunchalari bir-biriga anchagina yaqin bo`lib, rang-barang va turli-tuman narsa va hodisalarni ma`lum bir tartib bilan, har birining pog`onama-pog`ona mavqeiga yoki ko`lamini saqlagan holda guruhlarga ajratish yoki birlashtirish degan ma`noni anglatadi. o`z o`rganish obyektini tasnif qilmagan yoki tasnif qilishga urinmagan bironta fan bo`lmasa kerak. sababi biron fanni fan sifatida tanilishi uchun ham uning o`z obyektining tasnifi ishlab chiqilgan bo`lishi kerak. «fan — bu eng avva...

DOC format, 47.5 KB. To download "landshaftlar tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: landshaftlar tasnifi DOC Free download Telegram