buzilgan landshaftlar tushunchasi haqida

DOC 48,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663228403.doc бузилган ландшафтлар тушунчаси ҳақида buzilgan landshaftlar tushunchasi haqida tog`-kon sanoati hududlarida tabiiy landshaftlarning buzilishi, ya`ni tabiiy-texnogen va texnogen landshaftlarning vujudga kelishi sodir bo`ladi. landshaftlarning buzilishi va ularni tiklash muammolari landshaftshunoslik, geoekologiya, injenerlik geologiyasi, injenerlik geografiyasi, tog`-kon sanoati, qishloq xo`jalik va qurilish fanlari tomonidan o`rganilgan. shu munosabat bilan texnogen landshaftshunoslikda qator atamalar, tushunchalar va terminlar vujudga kelgan. mazkur atama va tushunchalar, terminlar mazmuni, mohiyati va kelib chiqishiga ko`ra quyidagi guruhlarga bo`linadi: buzilgan landshaftlarning shakllanishini o`rganish jarayonida vujudga kelgan atamalar, tushunchalar va terminlar. buzilgan landshaftlarni qayta tiklash muammosini o`rganish jarayonida ishlab chiqilgan va tavsiya etilgan atamalar, tushunchalar va terminlar; yer resurslaridan samarali foydalanish va turli maqsadlar uchun yerlarni ajratish muammosini o`rganish jarayonida tavsiya etilgan atamalar, tushunchalar va terminlar. buzilgan landshaftlarning shaklllanishini o`rganish jarayonida vujudga kelgan atamalar, tushunchalar va terminlar. dastlab, “buzilgan yerlar” tushunchasini fanga ingiliz olimi biver 1945 yil olib kirgan (uolvork,1972). keyinchalik mazkur tushuncha oksenxem, k. uolvork, bush (uolvork 1972), …

eb ataladi. ko`rinishi yoki manazarasi yomon holga kelgan yerlarni bush (1947) buzilgan yerlar deb ataydi. (p.i. tomakov, v.s. kovalennko bo`yicha, 1984). p.i. tomakov va v.s. kovalenko ( 1984) buzilgan yerlar deganda foydali qazilmalarni qazib olish ta`sirida tuproq qoplamini, gidrogeologik sharoitining buzilishi va texnogen relyef shakllarining hosil bo`lishi natijasida ho`jalik ahamiyatini yo`qotgan va tabiatga salbiy ta`sir ko`rsatadigan yerlar tushuniladi. “buzilgan yerlar” haqidagi mavjud tushunchalarni tahlil qilib va umumlashtirib x.vaxobov (2001) uning mazmunini quyidagicha ifodalashni tavsiya etadi. buzilgan yerlar – insonning xo`jalik faoliyati ta`sirida yaroqsiz va kamyaroqsiz holga kelib qolgan yerlar. tog` – kon sanoati hududlari uchun mazkur atama quyidagicha ifodalaniladi. buzilgan yerlar – mineral xomashyoni qidirish, qazib olish va qayta ishlash jarayonida yaroqsiz va kamyaroqsiz holga kelgan yerlardir ( x. vaxobov, 2001). buzilgan landshaftlarni qayta tiklash (rekultivatsiyalash) muammosini o`rganish jarayonida ishlab chiqilgan va tavsiya etilgan tushunchalar, atamalar va terminlar. “rekultivatsiya” (qayta tiklash) tushunchasi landshaftshunoslikda, tog`- mexanikasida, qishloq xo`jaligida, qurilish mexanikasida va …

v. motorina., n.m.zabelina (1968) rekultivatsiya deganda foydali qazilmalari qazib olingandan so`ng hosil bo`lgan yerlarda tuproqlar hosildorligini tiklash va mazkur yerlarda qishloq xo`jaligi dalalari, o`rmonlar, suv havzalari, dam olish va turli qurilish inshoatlarini yaratish maqsadida olib boriladigan texnik – meliorativ, qishloq xo`jalik, o`rmon xo`jaligi va injener-qurilish ishlari majmuasini tushunishadi. n.l.lazarev (1972) rekultivatsiya deganda tuproqni qishloq xo`jalik yoki dehqonchilik maqsadlarida foydalanish uchun maxsus tayyorlash chora-tadbirlarini tushunadi (motorina, ovchinnikova 1975). buzilgan yerlarni rekultivatsiya qilish deganda ham asosan yerlarni tabiiy holatini va hosildarligini tiklash tushuniladi ( l.p. motorina., v.a. ovchinnikova 1975; g.a. zaytsev, 1977; gost 17-5-1; 78); n.reymers ( 1990), g.a. zaytsev (1977) yerlarni qayta tiklash deganda sanoat ishlari oqibatida buzilgan yerlarni hosildorligini qayta tiklashga yo`naltirilgan chora tadbirlar majmuasi tushunishadi. gost 17-5-1-78 bo`yicha rekultivatsiya – yer resurslarini hosildorligini ta`minlabgina qolmasdan balki tabiatdan foydalanuvchilarni talabalarga mos keladigan tabiiy resurslarni qayta ishlash texnologiyasi yoki metodlar tizimidir. xuddi shunga yaqin tushuncha n.f.reymers tomonidan tavsiya etilgan. buzilgan landshaftlarni …

hida xudud tekislanadi, yonbag`irlar shakllantiriladi, rekultivatsiya qilinadigan joylarga tuproq solinadi, yo`llar quriladi, gidro – texnik va meliorativ inshoatlar quriladi (gost 17.1.1.-78) -biologik rekultivatsiyada quyidagilar tushuniladi. a) buzilgan yerlarni tiklash, ko`klamlashtirish va qulay landshaftlarni yaratish tadbirlari; (motorina, zabelina, 1968). b) meliorativ daraxatlar ekish va almashlab ekish va boshqa agrotexnik usullarini qo`llash orqali buzilgan yerlarning hosildorligini oshirishga yo`naltirilgan tadbirlarni o`tkazish (motorina, ovchinnikova. 1975); v) hayvonotlar, o`simliklar, qo`ziqorinlar va makroorganizmlarning yashash muhitiga ta`sir qilishiga va yerlarning hosildorligini tiklashga yo`naltirilgan agrotexnik va fito meliorativ tadbirlar o`tkazish. (reymers, 1990). ma`lum bir vaqt davomida qayta tiklangan yerlarni shu vaqt ichida buzilgan yerlari maydoniga nisbati rekultivatsiya koeffitsiyenti deb ataladi. (tomakov, kovalenko, 1984). qayta tiklangan landshaftlar xududida insonning va ekotizimlarning hayot faoliyati uchun qulay sharoit yaratish rekultivatsiyaning sotsial- iqtisodiy natijasi deb ataladi. (ovichinnikova va boshqalar, 1983). rekultivatsiya tushunchasiga n.f. reymers (1990) yaxshi ta`rif bergan. juda ko`p olimlarning ishlarida “rekulti-vatsiya” deganda, faqatgina tuproqlar unumdorligini sun`iy ravishda oshirish yoki tiklash …

olishtirma yer sig`imi, yerlardan foydalanish koeffitsiyenti, foydali qazilmani qazib olishning yer sig`imi, foydali qazilmalarni ochiq usulda qazib olishning yer sig`imi, ularni muhofaza qilish (tomakov, kovalenko, 1984; belanov, bagrov, 1976, mirzayev, 1986) kiradi. adabiyotlar vaxobov x. otsenka i prognoz formirovaniya gornopromishlennix landshaftov i fiziko-geograficheskiye osnovi ix rekultivatsii. avtoreferat dissertatsii na soisk. dokt. geografich. nauk. -t., 2001, 30 s. vaxobov x. geograficheskiye osnovi rekultivatsii narushennix zemel.ғғgeografiya, ekologiya va tabiatdan foydalanish muammolari. -t., 1999, s.56-58. 5. vaxobov x. abdullayev i.x. shojalilov sh. osnovniye kriterii fiziko-geograficheskix usloviy rekultivatsii narushennix landshaftov uzbekistana.ғғmat-li mejdunarod. konfr. «geograficheskiye problemi geoekologii» -minsk, 2001. s. 96-97. 6. vaxobov x. adilova m. saidkarimova z. injenerno-geologicheskiye osnovi klassifikatsii narushennix zemel.ғғmat-li godichnoy sessii nauchnogo soveta ran po problemam geoekologii. «sergeyevskiye chteniya». m., geos, 2004. s. 337-339. 7. zaytsev g. a. rekultivatsiya-faktor texnogennogo preobrazovaniya landshaftov.ғғvoprosi geografiya». sb. 106. -m., 1977. s. 104-111.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "buzilgan landshaftlar tushunchasi haqida"

1663228403.doc бузилган ландшафтлар тушунчаси ҳақида buzilgan landshaftlar tushunchasi haqida tog`-kon sanoati hududlarida tabiiy landshaftlarning buzilishi, ya`ni tabiiy-texnogen va texnogen landshaftlarning vujudga kelishi sodir bo`ladi. landshaftlarning buzilishi va ularni tiklash muammolari landshaftshunoslik, geoekologiya, injenerlik geologiyasi, injenerlik geografiyasi, tog`-kon sanoati, qishloq xo`jalik va qurilish fanlari tomonidan o`rganilgan. shu munosabat bilan texnogen landshaftshunoslikda qator atamalar, tushunchalar va terminlar vujudga kelgan. mazkur atama va tushunchalar, terminlar mazmuni, mohiyati va kelib chiqishiga ko`ra quyidagi guruhlarga bo`linadi: buzilgan landshaftlarning shakllanishini o`rganish jarayonida vujudga kelgan atamalar, tushunchalar va terminlar. buzilg...

Формат DOC, 48,6 КБ. Чтобы скачать "buzilgan landshaftlar tushunchasi haqida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: buzilgan landshaftlar tushuncha… DOC Бесплатная загрузка Telegram