landshaftlarni bashoratlash

DOC 46.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1351067800_21377.doc landshaftlarni bashoratlash reja: 1. bashoratlash haqida tushuncha 2. geografik bashoratlash va uning turlari 3. landshaftlar rivojlanish tarixi va kelajagi har bir muayyan landshaft o`ziga xos muhit hosil qiluvchi geotizimdir. shu bilan birga unda inson yashaydi va faoliyat ko`rsatadi. inson faoliyati va uning atrof muhitga ta`siri xx - asrning o`rtalaridan boshlab jadal va xilma xil tus oldi. natijada atrof-muhit sezilarli darajada o`zgara boshla-di va ko`pincha inson jamiyati hayoti uchun salbiy bo`lgan oqibatlarni keltirib chiqara boshladi. ma`lumki, ular ilmiy-texnika taraqqiyoti kuchayib borgan sari yanada jadallasha bordi. bunday o`zgarishlarni va ularning salbiy oqibat-larining oldini olish, asoratlarini bartaraf etish yoki iloji boricha kuchini kamaytirish uchun ularni oldindan ko`ra bilish lozim bo`ladi. masalan, bironta yirik sanoat tugunini tashkil etish, o`zlashtirilgan maydonlar yoki yirik gidrotexnik inshootlarning foydalanish muddati 100-200 yilga mo`ljallangan bo`lsa, inson o`sha vaqt mobaynida ular qanday tabiiy va iqtisodiy sharoitlarda ishlash lozimligi xususida malum bir tasavvurga ega bo`lishi kerak. chunki bunday kurilishlar yoki …

am nisbatan katta emas. bunday bashoratning mohiyati mazmuni hatto qanday atalishi haqida ham turli fikr va muloxazalar mavjud. keng ma`noda olganda bashorat grekchadan kirib kelgan «rgofnosis" atamasining tarjimasi bo`lib qandaydir voqea, hodisa jarayonlarning rivojlanish va yakunidagi o`zgarishlarni oldindan ko`ra bilish demakdir. umuman bashorat haqida aytilgan muloxazalarning birida bashorat qilish deganda, kelajak haqida aynan kuzatib o`rganishning iloji bo`lmagan malum turdagi hodisalar haqida ularning rivojlanish qonuniyatlarini bilish asosidagina tassavvurga ega bo`lish tushuniladi. yetakchi iqtisodiy geograflardan biri y. g. saushkin (1980) geografik bashoratni ijtimoiy-iqtisodiy bashoratning bir qismi deb hisoblaydi. uning fikricha geografik bashorat istiqbolda integral geotizimlar, ya`ni turli o`lchamlar guruhi muayyan o`lkalar, rayonlar, shaharlar, zonalar, landshaftlar guruhlari yoki alohida landshaftlar kabi tizimlarda tabiat, alohida xo`jalik orasida o`zaro ta`sir yuzaga kelishini ilmiy belgilab berishdir. geogrfik bashorat tabiiy geografik, demografik va iqtisodiy-ijgimoiy geografik bashoratlarga (shu jumladan masalan sanoat-tugunlari joylashuvi va rivojlanish bashorat qilish) bo`linadi. geografik bashorat qilishni y.g.saushkin hozirgi zamon geografiya fani rivojlanishidagi eng muhim …

» geografik bashorat tushunchasining to`laroq batafsilroq ta`rifini v.b. sochava (1974) ning ishida ko`ramiz «geografik bashorat deb yozadi u, - kelajakdagi tabiiy geografik tizimlarning tub xususiyatlari turli tuman. jumladan, inson faoliyatning kutilgan va kutilmagan natijalari sababli o`zgarishi mumkin bo`lgan holatlari haqidagi tasavvurlarni ilmiy ishlab chiqishdir». v.b sochavaning fikricha geografik bashorat qilish kengroq ma`noda olganda xususiy va tarmoqlar muammolarining ham qamrab oladi. ammo haqiqiy geografik bashorat kelajakning geografik tizimlari haqida tasavvur berishi kerak. geografik bashorat qilish tabiiy sharoitni bashorat qilish bilan birga, uning kelajakda qanday holatda bo`lishi mumkinligi, bashorat qilinayotgan atrof - muhitga insonning barcha xil ta`sirini ham o`z ichiga olgan bo`lishi kerak. shunday qilib - deb yozadi v.b. sochava - geografik bashorat insonning o`z atrof-muhitga tashqaridan ta`sirining barcha xillarini qamrab oladigan tabiiy bashoratdir». v.b. sochavaning ushbu fikrlarida gap asosan tabiiy geografik bashorat haqida boryapti. f.n.milkov (1990) tabiiy-geografik bashoratning o`z oldiga qo`ygan asosiy maqsadi geografik qobiqda, landshaftlarda va ularning komponentlarida yaqin va …

. inson tomonidan ongli ravishda biror maqsadni ko`zlagan holda tabiatga ta`sir etishi natijasida yuz beradigan o`zgarishlardir. yuqorida keltirilgan turli mualliflarning fikrlaridan ko`rinadiki, tabiiy geografik bashoratning obyektini har kim har-xil tushunadi. ba`zilar bashoratning obyekti muayyan tabiiy geografik majmua yoki geotizimdir desa, ba`zilar esa bu - umuman tabiiy muhitdir yoki atrof muhitdir, deb uqtiradilar. tabiiy geografik bashoratning obyekti nima degan savolga javob berish uchun yana bir masalann aniqlashtirib olish lozim bo`ladi. u ham bo`lsa, tabiiy geografik bashoratning miqyosidir. odatda tabiiy geografik fanning tekshirish obyektidan kelib chiqqan holda, dunyo miqiyosidagi (geografik qobiq, dunyo okeani yoki quruqliklar doirasida) olib boriladigan bashoratlar, regional miqyosdagi (ayrim o`lka zona, mamlakat, mintaqa, viloyat va h.k. doirasida) olib boriladigan bashoratlar va mahalliy ko`lamdagi (landshaft, uning morfologik qismlari doirasida olib boriladigan) bashoratlarni ajratishadi. ayrim bashoratlar bo`lsa 2050 yilda havo harorati xix asr oxiridagiga qaraganda 3-4 ortishi kutiladi. buning oqibatida yer yuzasida atmosfera yog`inlarining taqsimlanishi ham miqdori ham o`zgarishi mumkin. tabiiy …

tlarga kiradi. uchinchi xil bashoratlar landshaftlar yoki urochishelar doirasida bajarilishi mumkin. bunday bashoratning nomini landshaft bashorati yoki landshaftlarnint bashorat qilish deb atasa bo`ladi. yuqorida ta`riflab o`tilgan uch xil dunyo, regional va mahalliy miqyosdagi bashoratlar orasida o`zaro bog`liqlik bo`lishi, birining xulosalaridan ikkinchi yoki uchinchisi foydalanishi, biri ikkinchisini to`ldirib berishi mumkin. inson tomonidan barpo qilinadigan turli muxandislik- texnik inshootlar (suv omborlari, kanallar, meliorativ tizimlar va x) ning atrof-muhitga bo`ladigan ta`siri natijasida ro`y berishi mumkin bo`lgan o`zgarishlarni bashorat qilish, asosan mahalliy miqyosdagi bashorat hisoblanadi. ammo landshaftlar turlarining o`zgarishini bashorat qilish orqali regional bashorat miqyosiga chiqish mumkin. geografik bashoratning muddatini belgilashda geotizimlarda kutiladigan o`zgarishlarning asosiy sabablarn va omillarini belgilab olishning ahamiyati kattadir. ko`pgina bashorat tajribalarida asosan ikki xil yirik omillar asos qilib olinadi. ularning birinchisi tabiiy omillar (quyosh faolligidagi o`zgarishlar tektonik o`zgarishlar va h.z.) bo`lsa, ikkinchisi antropogen ya`ni insonning xo`jalik faoliyati bilan bog`liq bo`lgan omillardir. geografik bashoratlarning hududiy va vaqt miqyoslari u yoki bu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "landshaftlarni bashoratlash"

1351067800_21377.doc landshaftlarni bashoratlash reja: 1. bashoratlash haqida tushuncha 2. geografik bashoratlash va uning turlari 3. landshaftlar rivojlanish tarixi va kelajagi har bir muayyan landshaft o`ziga xos muhit hosil qiluvchi geotizimdir. shu bilan birga unda inson yashaydi va faoliyat ko`rsatadi. inson faoliyati va uning atrof muhitga ta`siri xx - asrning o`rtalaridan boshlab jadal va xilma xil tus oldi. natijada atrof-muhit sezilarli darajada o`zgara boshla-di va ko`pincha inson jamiyati hayoti uchun salbiy bo`lgan oqibatlarni keltirib chiqara boshladi. ma`lumki, ular ilmiy-texnika taraqqiyoti kuchayib borgan sari yanada jadallasha bordi. bunday o`zgarishlarni va ularning salbiy oqibat-larining oldini olish, asoratlarini bartaraf etish yoki iloji boricha kuchini kamaytirish uch...

DOC format, 46.0 KB. To download "landshaftlarni bashoratlash", click the Telegram button on the left.

Tags: landshaftlarni bashoratlash DOC Free download Telegram