mamlakatimizda aholi geografiyasining tarkib topishi va rivojlanishi

DOC 47,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351065559_21307.doc мамлакатимизда аҳоли географиясининг таркиб топиши ва ривожланиши mamlakatimizda aholi geografiyasining tarkib topishi va rivojlanishi reja: 1. aholi geografiyasining tarkib topishi. 2. aholishunos olimlarning fikrlari. geografiya fani aholi va unga taalluqli bo`lgan ma`lumotlarni qadimdan o`rganib kelgan. masalan, 1650 yilda vareniyning niderlandiyada bosilib chiqqan “umumiy geografiya” nomli asaridayoq aholiga tegishli ko`pgina masalalar geografiya o`rganadigan muhim muammolar qatoriga kiritilgan edi. varenius geografiyani ikkita 1. asosiy (umumiy) geografiya va ayrim mamlakatlarni o`rganadigan xususiy geografiyaning iqtisodiy geografiya bo`limi o`rganadigan masalalar orasida aholining sostavi, turmushi, iste`mol qiladigan ovqatlari, daromadi, bilim darajasi, hunarmandchilik, savdo aloqalari, tug`ilgandan o`lguncha bo`lgan urf-odatlari, siyosiy tuzumi, shaharlari kabi ko`rsatkichlar bo`lgan. ammo u paytlarda va undan keyin ham uzoq davrlar davomida aholi geografiyasi geografiya fanining aloxida yo`nalishi sifatida tashkil topmagan edi. bu yo`nalish geografik determinizmning vulgar-materialistik konsepsiyasiga asoslanardi va aholi geografiyasidagi barcha hodisa hamda voqealarni tabiiy sharoitning ta`siridan deb tushuntirishga urinar edi. 19-asr oiri 20-asr boshlarida g`arbiy yevropada odam geografiyasi deb nomlangan …

anlarining nomini aholi geografiyasi emas, balki odam geografiyasi deb atashgan. rossiyada revolyutsiyagacha aholi geografiyasiga taalluqli yirik ilmiy asarlar juda kam edi. chunki, aholi geografiyasi geografiyaning maxsus tarmog`i sifatida xali tashkil topmagan edi. ana shu davrda ota-bola p.p.semyonov-tyanshanskiy va v.p.semyonov-tyanshanskiy hamda a.n.voyeykovning ishlari alohida o`rin egallaydi. semyonov-tyanshanskiy 19-asr oxirida rossiya aholisi va aholi punktlarini geografik analiz qilgan, bir necha ishlar bajargan. u o`zining 1971 yilda chiqqan asarida aholi zichligi kartasinii batafsil va mazmundor analish qildi. 1863-1865 yillarda p.p.semyonov-tyanshanskiy “geografik - statistik lug`at” tuzdi. lug`atda rossiyaning barcha shaharlari, stansiya va yirik qishloqlariga xarakteristika berdi. u rossiya qishloqlariga birinchi bo`lib, batafsil ijtimoiy-iqtisodiy xarakteristika berdi, ularni 27 ta tipga ajratdi. ayniqsa uning “murevenskaya golostg`” (1880) asari aloxida diqqatga sazovordir. bu asar aholini va qishloq punktlarini kompleks geografik ekspeditsiyalar yordamida o`rganish bo`yicha brinchi manba bo`lib, ushbu davrda rossiya va chet mamlakatlarda aholiga bag`ishlangan ishlar orasida o`z ilmiy saviyasiga ko`ra xiyla yuqori turar edi. p.p.semyonov-tyanshanskiyning bu …

1910) nomli asari muhim faktologik ma`lumotlarga boyligi va ilmiy analizdagi ba`zi yangicha yondoshishlari bilan diqqatga sazovordir. keyinchalik, sobiq sovet hokimiyati davrida (1922-1925) p.p.semyonov-tyanshanskiy rahbarligida rossiya yevropa qismining 46 varaqdan iborat aholi zichligi kartasi tuzildi. o`sha davrda bunday karta boshqa birorta ham mamlakatda tuzilmagan edi. aholi geografiyasi bo`yicha revolyutsiyadan avval nashr etilgan asarlar orasida mashhur geograf aleksandr ivanovich voyeykov asarlari alohida o`rin egallaydi. eng muhimi shuki, a.i.voyeykov o`z ishlarida antropogeografiya ta`siriga berilmadi. u “yer shari aholisining tabiiy sharoit va kishilar faoliyatiga qarab taqsimlanishi” (1906) “yevropa rossiyasi va g`arbiy sibir qishloqlarining gavjumligi” (1909) kabi asarlarida tabiat va aholiga jonli, qiziqarli geografik ta`rif berish namunasini ko`rsatadi. a.i.voyeykov aholining territorial taqsimlanishida tabiiy sharoit emas, balki odamlarning o`zi xal qiluvchi rol o`ynaydi degan xulosaga keldi. bu esa, o`sha davrda hukmron bo`lgan antropogeografik ta`limotga ko`ra butunlay qo`shilmaslik edi. u aholining shaharlar bilan qishloqlar o`rtasida taqsimlanishi, bu jarayonning rivojlanishini analiz qilib shaharlarni o`rganishda ularning ma`muriy-yuridik tomonlariga emas, …

i iqtisodiy geografiyaning aloxida muhim uzviy qismi sifatida mamlakatimizda faqat sovet davrida shakllandi va rivojlandi. ma`lumki, sobiq sovet hokimiyatining dstlabki yillaridayoq planli sotsialistik xo`jalik sharoitida katta ilmiy amaliy ahamiyatga ega bo`lgan marksistik geografiya fani tashkil topa boshladi. adabiyotlar: 1. asanov g. aholi geografiyasi. t., 1978. 2. asanov g. sotsial iqtisodiy geografiya: termin va izohli lug‘ati. t., 1990. 3. bruk s.i. naseleniya mira. etnograficheskiy spravochnik. 2-ye.izd. pererab. i dop. m., 1986. 4. www.ziyonet.uz

mamlakatimizda aholi geografiyasining tarkib topishi va rivojlanishi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mamlakatimizda aholi geografiyasining tarkib topishi va rivojlanishi"

1351065559_21307.doc мамлакатимизда аҳоли географиясининг таркиб топиши ва ривожланиши mamlakatimizda aholi geografiyasining tarkib topishi va rivojlanishi reja: 1. aholi geografiyasining tarkib topishi. 2. aholishunos olimlarning fikrlari. geografiya fani aholi va unga taalluqli bo`lgan ma`lumotlarni qadimdan o`rganib kelgan. masalan, 1650 yilda vareniyning niderlandiyada bosilib chiqqan “umumiy geografiya” nomli asaridayoq aholiga tegishli ko`pgina masalalar geografiya o`rganadigan muhim muammolar qatoriga kiritilgan edi. varenius geografiyani ikkita 1. asosiy (umumiy) geografiya va ayrim mamlakatlarni o`rganadigan xususiy geografiyaning iqtisodiy geografiya bo`limi o`rganadigan masalalar orasida aholining sostavi, turmushi, iste`mol qiladigan ovqatlari, daromadi, bilim darajasi, hunarma...

Формат DOC, 47,5 КБ. Чтобы скачать "mamlakatimizda aholi geografiyasining tarkib topishi va rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mamlakatimizda aholi geografiya… DOC Бесплатная загрузка Telegram