klassik geosiyosiy ta`limotlarning tashqi siyosatdagi ahamiyati

DOC 39,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351071827_21467.doc klassik geosiyosiy ta`limotlarning tashqi siyosatdagi ahamiyati siyosiy fanlardagi yo`nalishlardan biri – geosiyosat xalqaro munosabatlarda tobora muhim o`rin egallab bormoqda. lekin o`ziga xos obyektiv va subyektiv sabablarga ko`ra, hozirgacha geosiyosatni ilmiy yo`nalish sifatida asoslash va e`tirof etish masalasi oxirigacha hal qilingani yo`q. bugungi qaltis zamon va makonda mazkur fanning tub mohiyatini tadqiq etish geosiyosiy jarayonlarni anglash nuqtai nazaridan muhim ahamiyat kasb etadi. ta`kidlash kerakki, klassik geosiyosatchilar bu fanni nafaqat nazariy, balki amaliy majmua sifatida ham talqin etgan va uni o`z davlatlarining tashqi siyosatini shakllantirishda qo`llashga intilgan. shu tufayli amaliy geosiyosat paydo bo`lgan va u ko`pgina hollarda yetakchi davlatlar tashqi siyosatining nazariy asosi sifatida xizmat qilgan. garchi bunday geosiyosat o`tgan asrda yaqqol namoyon bo`lgan bo`lsa-da, g`arb davlatlari aynan x.makkinder yaratgan nazariyaga, uning izdoshi – s.xantington va z.bzejinskiylarning ta`limotiga tayangan holda dunyoga hukmronlik qilish siyosatini ilgari suradi. bunday siyosat oqibatida xxi asrda ham yer yuzida ko`plab urush o`choqlari paydo bo`layotgani g`arb va …

oit, shuningdek, geosiyosatning dunyo siyosati, hokimiyat muammolari va hukmron mafkuralar bilan uzviy bog`liqligidan kelib chiqadi. geosiyosatning umumiylik xususiyati uning tarkibida geografiya, tarix, demografiya, strategiya, etnografiya, dinshunoslik, ekologiya, harbiy ta`limot, mafkura, sotsiologiya, siyosatshunoslik tarixi kabi ko`pgina fanlar unsurlarining uyg`unlashuvida namoyon bo`ladi. ammo bu o`z yo`nalishlariga ega bo`lgan ushbu fanlarni faqat geosiyosatga tegishli, deya qat`iy xulosa chiqarishga asos bo`la olmaydi. geosiyosat atamasini fanga kiritgan olimlardan biri – r.chellen geosiyosatni «davlatni jug`rofiy tana yoki hududiy hodisa sifatida talqin qiluvchi doktrina» deb hisoblagan . mumtoz ta`limotlarni o`rganish orqali geosiyosatni dunyoqarash sifatida talqin qilish va bunday holda uni fanlar bilan emas, balki fanlar tizimi bilan qiyoslash lozimligi o`rtaga chiqadi. geosiyosatning asoschilari bu fanning bosh maqsadi – davlatning rivojlanishi uchun boshqa davlatlar hududini bosib olish zaruratini anglashdan iborat, deya talqin etishgan. zero, ularning fikricha, «allaqachon bo`lib olingan dunyoda hududlarni bir davlat boshqasidan faqat kuch bilangina tortib olishi mumkin». rus olimi y.v.tixonravov mashhur nemis geosiyosatchilaridan k.xausxoferning geosiyosat …

orning mavjudligiga qaramay, geosiyosat tom ma`nodagi mafkuraga, to`g`rirog`i “ommaviy mafkuraga” aylana olmagan. uning xulosa va uslublari, tadqiqot predmeti va asosiy qoidalari ijtimoiy va tarixiy xarakterdagi umumbashariy qonuniyatlariga baho berish, strategik rejalashtirishning ulkan muammolari bilan shug`ullanuvuchi ijtimoiy qatlamlar uchungina tegishli bo`lishi mumkin. geosiyosiy makon juda katta o`lchovlarda namoyon bo`lishi tufayli geosiyosat ham davlatlar, xalqlar va hokazo umumlashgan voqeliklar bilan bog`liq ijtimoiy guruhlarga mo`ljallangan. mumtoz tadqiqotlarda geosiyosat jug`rofiy hukmronlik dunyoqarashi, uning shakl va ko`rinishlari hamda bunday hukmronlikni o`rnatish qoidalari, mezonlari va tamoyillari haqidagi fan sifatida ta`riflanadi. inson ijtimoiy jihatdan yuksalib borgan sari geosiyosat uning uchun ahamiyat, mazmun va manfaat kasb etib boradi. geosiyosat siyosatdagi hukmron doiralar uchun yaratilgan fan bo`lib, bu fan bilan faqat mamlakatlar va millatlarni boshqarishda faol ishtirok etadigan yoki shunday maqsad yo`lida harakat qilayotgan kishilargina shug`ullanib kelganligiga tarix shohiddir. geosiyosat ilmiy nuqtai-nazardan qandaydir dogmatik qoidalarga asoslanmasdan, o`zi uchun muhim va ikkinchi darajali bo`lgan fanlar yoki fan yo`nalishlarinigina belgilab oladi. …

ligini ifoda etishdan iboratdir. mazkur dualizm «tellurokratiya» («quruqlik kuchi») va «talassokratiya» («dengiz kuchi»)ning bir-biriga qarama-qarshi qo`yilishida namoyon bo`ladi . bunday qarama-qarshilikning mohiyati antik davr tarixidagi mashhur savdo sivilizatsiyasi – karfagen (afina) hamda harbiy-avtoritar sivilizatsiya – spartaning (rim) o`zaro munosabatlari misolida yaqqol ko`zga tashlanadi. boshqacha aytganda, bu liberal g`oyaga asoslangan demokratiya va ideokratiya o`rtasidagi qarama-qarshilikdir . mazkur ziddiyat dastlabki paytlardan boshlab uni tashkil qilgan qutblarning qarama-qarshiligi xususiyatiga ega bo`lib davr taqozasiga ko`ra o`zgarib turadi . shunday qilib, butun ijtimoiy tarix ikki unsur, ya`ni «suv» («suyuq», «oquvchi») va «quruqlik» («qattiq», «doimiy») unsurlari atrofida ro`y bergan jarayonlardan iborat. tellurokratiya, makonning muqimligi va undagi asosiy xususiyatlarning barqarorligi bilan xarakterlanadi. sivilizatsion darajada tellurokratiya insonlarning yirik uyushmalari, xalqlar, davlatlar, imperiyalar bo`ysunadigan o`troqlik, konservatizm, qat`iy huquqiy me`yorlarda namoyon bo`ladi. quruqlikning qattiqligi xalqlarning madaniy hayotiga ham jiddiy ta`sir ko`rsatadi, jumladan, ijtimoiy an`analarning barqarorligi va axloqiy qoidalarning mustahkamligi ana shu omil ta`sirida shakllanadi. quruqlikdagi, ya`ni yevroosiyoning ichkarisidagi xalqlarga induvidualizm …

ashqi madaniy xususiyatlarni oson o`zlashtiradi, lekin shunga qaramasdan o`zligini saqlab qoladi. insoniyat tarixining asosiy qismi har ikkala yo`nalishning ma`lum cheklangan hududlari doirasida, ammo «tellurokratiya»ning umumjahon miqyosidagi ustuvorligi sharoitida rivojlangan. quruqlik unsuri butun sivilizatsiyaga o`z ta`sirini o`tkazadi, «suv» (dengiz, okean) unsuri esa ayrim paytlarda va muayyan hududlardagina namoyon bo`ladi. quruqlik va suv dualizmi ma`lum vaqtgacha jug`rofiy jihatdan dengiz qirg`oqlari, daryo havzalarida va boshqa hududlar doirasida qolishi mumkin. qarama-qarshilik sayyoraning turli joylarida, turli shakllarda rivojlanadi. ta`kidlash joizki, geosiyosiy qonuniyatlar siyosiy tarix, diplomatiya tarixi hamda strategik rejalashtirish va tahlil etishda ayniqsa qo`l keladi. ushbu fan sotsiologiya, siyosatshunoslik, etnologiya, harbiy strategiya, diplomatiya, din tarixi kabi ko`pgina fanlar bilan kesishuv nuqtalariga ega. ayrim mutaxassislar ushbu fanning ko`pgina hollarda iqtisodiyot bilan ham uzviy bog`liqligini nazarda tutib, «geoiqtisodiyot» deb nomlangan fanni kiritish taklifini ilgari surgan. adabiyotlar: 1. o‘zbekiston respublikasi qonuni “ommaviy axborot vositalari to‘g‘risida”gi. 1997 yil 26 dekabr. 2. o‘zbekiston respublikasi qonuni “jurnalistlik faoliyatini himoya qilish to‘g‘risida”gi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "klassik geosiyosiy ta`limotlarning tashqi siyosatdagi ahamiyati"

1351071827_21467.doc klassik geosiyosiy ta`limotlarning tashqi siyosatdagi ahamiyati siyosiy fanlardagi yo`nalishlardan biri – geosiyosat xalqaro munosabatlarda tobora muhim o`rin egallab bormoqda. lekin o`ziga xos obyektiv va subyektiv sabablarga ko`ra, hozirgacha geosiyosatni ilmiy yo`nalish sifatida asoslash va e`tirof etish masalasi oxirigacha hal qilingani yo`q. bugungi qaltis zamon va makonda mazkur fanning tub mohiyatini tadqiq etish geosiyosiy jarayonlarni anglash nuqtai nazaridan muhim ahamiyat kasb etadi. ta`kidlash kerakki, klassik geosiyosatchilar bu fanni nafaqat nazariy, balki amaliy majmua sifatida ham talqin etgan va uni o`z davlatlarining tashqi siyosatini shakllantirishda qo`llashga intilgan. shu tufayli amaliy geosiyosat paydo bo`lgan va u ko`pgina hollarda yetakchi davl...

Формат DOC, 39,0 КБ. Чтобы скачать "klassik geosiyosiy ta`limotlarning tashqi siyosatdagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: klassik geosiyosiy ta`limotlarn… DOC Бесплатная загрузка Telegram