landshaftlar dinamikasi va rivojlanish qonuniyatlari

DOC 44,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351068085_21407.doc landshaftlar dinamikasi va rivojlanish qonuniyatlari reja: 1. dinamika haqida tushuncha 2. landshaftlarning dinamikasi z. landshaftlarning tabiiy va atropogen omillar ta`sirida o`zgarishi 4. landshaftlarning rivojlanish qonuniyatlari landshaftning tarkibiy qismi hisoblangan komponentlar orasida ham uning morfologik qismlari orasida ham mutassil modda va energiya almashinib turishi uning ichki tuzilishi nihoyatda murakkab ekanligini ko`rsatish bilan birga landshaft qotib qolmagan, doimo o`zgarib, rivojlanib turadigan, o`ziga xos maxsus faoliyatda bo`lib turadigan moddiy jism ekinligidan dalolat beradi. har bir muayyan landshaft o`z ichida ro`y beradigan hamda tashqaridan ta`sir etib turadigan jarayonlar va omillar ta`sirida turadi, o`zgarishlarga uchraydi, yashaydi va rivojlanadi. shu bilan birga har bir landshaft bir butundir uning tarkibi ham ichki tuzilishi ham doimiy va tashqi kuchlar, shu jumladan insonning xo`jalik faoliyati ta`siriga nisbatan chidamlidir. har bir landshaftda o`zini o`zi boshqarib o`zini o`zi rivojlantirib turish xususiyatlari mavjuddir. har bir landshaftga o`z rivojlanishini barqarorlashtirib turuvchi dinamika xosdir. landshaftning dinamikasi va rivojlanishi haqidagi hanuzgacha muhim bir fikrga …

`radi. uning fikricha korologik dinamika (landshaft chegarasining o`zgarilishi bilan bog`liq), ichki tuzilishi bilan bog`liq bo`lgan dinamika (landshaftning morfologik qismlari va ular orasidagi aloqalarning o`zgarilishi bilan bog`liq), zamonaviy dinamika (vaqt bilan bog`liq bo`lgan landshaftning o`zgarishlari) hamda yo`nalgan dinamika yoki rivojlanish dinamikasi (landshaftning bir tomonlama yo`nalgan o`zgarishlari) kabilarni ajratish mumkin. bular o`z navbatida yana genetik xillarga bo`linadi. g.d. rixter (1983) esa tabiiy jarayonlarning dinamikasi deb faqat jarayonlar jadalligining fasllarda o`zgarishini tushunadi. bunday o`zgarishlar asosan havo harorati yog`in-sochin va bug`lanishning yil davomida o`zgarishi bilan bog`liqdir. landshaft dinamikasi degan tushuncha keng ma`noli, serqirra va landshaftshunoslikdagi asosiy tushunchalaridan biri ekanligini a.g.isachenko (1991) ham e`tirof etadi.uning fikricha landshaftning ichki tuzilishini qayta shakllanishiga olib kela olmaydigan va tizimning takrorlanish xususiyatiga ega bo`lgan o`zgarishlarni dinamika deb atasa bo`ladi. masalan: landshaftda bir kecha-kunduz davomida, yil (fasllar) davomida kechadigan turqumga xos bo`lgan o`zgarishlarni landshaftning dinamikasi desa bo`ladi. agar tashqi kuchlar, jumladan inson ta`siri natijasida ham landshaftda qandaydir o`zgarishlar ro`y bergan …

tilgan. landshaft dinamikasi tushunchasining shunga yaqin izoxni biz v.v.sochava (1978) ning kitobida ham uchratamiz. uning fikricha geotizimning dinamikasi deganda landshaftdagi bir invariantga bo`ysingan o`zgaruvchan holatlar tushuniladi. landshaftning dinamikasiga landshaftning ma`lum tarkibsi mavjud bo`lib turgan vaqt mobaynida ro`y berishi mumkin bo`lgan o`zgarishlarnigina kiritish mumkin. agar ichki va tashqi jarayonlar ta`sirida landshaftning ichki tuzilishiga putur yetsa bunday o`zgarishlarni v.b.sochava evolyutsion o`zgarish deb ataydi. boshqacharok qilib aytganda landshaftdagi dinamik o`zgarish bir invariant doirasida bo`lganligi uchun landshaftning tubdan sifat o`zgarishiga olib kelmaydi. evolyutsion o`zgarishlar esa landshaftning ichki tuzilishini o`zgarishiga, bir landshaftning o`rniga boshqasini hosil bo`lishiga sabab bo`ladi. bunday o`zgarishlar esa ko`pincha geologik vaqtni o`z ichiga oladi. landshaft dinamikasi tushunchasi bilan landshaftning ichki tuzilishi degan tushuncha asosida modda va enegiya almashinishi yotganligi uchun ularni o`zaro aloqador tushunchalar desa bo`ladi. shuning uchun landshaftning ichki tuzilishi haqida ham, dinamika haqida ham so`z yuritganda albatta landshaftning holati degan tushunchaga duch kelamiz. landshaftning dinamikasi landshaftning holatini o`zgarishi bilan belgalanadi. …

shadi. chunki landshaftlar bunday o`zgarishdan keyin yana oldingi holatiga qaytishga harakat qiladi. takrorlanmaydigan o`zgarishlarda landshaftlar o`zining avvalgi holatini tiklay olmaydi va o`zgarishlar bir tomonlama ma`lum yunalishda bo`ladi. tabiiy mujassamlarning holatlari o`zining davomiyligiga qarab uchga bo`linadi: 1.qisqa vaqtlik holatlar – davomiyligi bir sutkagacha bo`lib, havo massalari va ularning o`zgarishi bilan bog`liq bo`ladi. 2.o`rtacha vaqtlik holatlar – davomiyligi bir sutkadan bir yilgacha davom etadigan holatlar, asosan yil fasllaridagi holatlarni o`z ichiga oladi. ob-havo bilan bog`liq bo`lgan va fasllardagi o`zgarishlar bilan bog`liq bo`lgan sutkalik holatlar – stekslar ham shu xilga kiradi. 3.uzoq muddatlik holatlar – davomiyligi bir yildan ko`proq vaqtni o`z ichiga olib, odatda ko`p yillik iqlim davrlari yoki o`simlik qoplamining suksesiyasi bilan bog`liq bo`ladi. xullas, landshaftning holati degan tushuncha murakkab va yirik ilmiy tushuncha bo`lib, uning ko`p tomonlari yetarlik va puxta ishlab chiqilmagan va hali ko`p ilmiy tadqiqot izlanishlarining talab qiladi. landshaftlar dinamikasi va rivojlanishi o`rganishda bu tushunchani to`g`ri talqin qilish katta …

shlar har bir muayyan landshaftdagi maromli o`zgarishlarga vaqt mobaynida xos kelmasligi mumkin. bunday vaqtdagi nomunosiblik landshaftning komponentlari orasida ham, uning morfologik qismlari orasida ham mavjuddir. chunki ularning har biri o`ziga xos qonuniyatlar asosida harakatda bo`ladi va tashqi kuchlardan turlicha ta`sirlanadi. to`satdan bo`ladigan, halokatli tavsifdagi ta`sirlar ham o`z ta`sir maydonining ko`lamiga - bog`liq holda turli geotizimdagi turlicha o`zgarish-larga sabab bo`ladi. geotizim qanchalik kichik bo`lsa va ta`sir kuchining elementlariga yaqin bo`lsa, shunchalik kuchlirok o`zgarishi va u yana o`zining oldingi holatiga kaytishi uchun nisbatan ko`proq vaqt ketishi mumkin. landshaftning dinamikasi degan tushuncha bilan landshaftning rivojlanishi degan tushuncha orasida aloqadorlik, bog`lanish bor. landshaftlarda bo`lib turadigan ozmi-ko`pmi dinamik o`zgarishlar yig`ilib borib landshaftlarda tubdan bo`ladigan evolyutsion o`zgarishlarga sabab bo`ladi va landshaftlar rivojlanishining ma`lum bosqichlarini hosil qiladi. moddiy dunyoning rivojlanishi materialistik dialektikaning eng muhim kategoriyalaridai biri hisoblanadi. faylasuflarning e`tirof etishicha rivojlanish moddiy dunyoni tushinishning eng asosiy tamoyillaridai biridir va ustavor ilmiy ahamiyatga egadir. rivojlanish tushunchasi tabiiy geografiyaga, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "landshaftlar dinamikasi va rivojlanish qonuniyatlari"

1351068085_21407.doc landshaftlar dinamikasi va rivojlanish qonuniyatlari reja: 1. dinamika haqida tushuncha 2. landshaftlarning dinamikasi z. landshaftlarning tabiiy va atropogen omillar ta`sirida o`zgarishi 4. landshaftlarning rivojlanish qonuniyatlari landshaftning tarkibiy qismi hisoblangan komponentlar orasida ham uning morfologik qismlari orasida ham mutassil modda va energiya almashinib turishi uning ichki tuzilishi nihoyatda murakkab ekanligini ko`rsatish bilan birga landshaft qotib qolmagan, doimo o`zgarib, rivojlanib turadigan, o`ziga xos maxsus faoliyatda bo`lib turadigan moddiy jism ekinligidan dalolat beradi. har bir muayyan landshaft o`z ichida ro`y beradigan hamda tashqaridan ta`sir etib turadigan jarayonlar va omillar ta`sirida turadi, o`zgarishlarga uchraydi, yashaydi va r...

Формат DOC, 44,0 КБ. Чтобы скачать "landshaftlar dinamikasi va rivojlanish qonuniyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: landshaftlar dinamikasi va rivo… DOC Бесплатная загрузка Telegram