o`zbekistonning tabiiy geografik rayonlashtirilishi. tabiiy geografik rayonlashtirishning ba`zi bir uslubiy masalalari

DOC 73,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350978400_20607.doc ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши o`zbekistonning tabiiy geografik rayonlashtirilishi. tabiiy geografik rayonlashtirishning ba`zi bir uslubiy masalalari reja: 1. tabiiy geografik rayonlashtirsh 2. tabiiy geografik rayonlashtirish 3. o`zbekistonning tekislik provinsiyachasi ustyurt okrugi kompleks tabiiy geografik rayondaashtirish — tabiiy geografiyaning eng muhim birinchi darajali muammolaridan biri xisoblanadi. tabiiy geografik rayonlashtirishning ilmiy jihatdan puxta asoslangan prino`ipi, uslubi va taksonomik birligi (sxemasi) faqat ilmiy ahamiyatga ega bo`lishdan tashqari xalq xo`jaligining turli sohalari uchun ham amaliy ahamiyatga egadir. chunki tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish, ularni muhofaza qilib, o`zgartirish, xalq xo`jaligini intensiv, rivojlantirish, xalq xo`jalik tarmoqlarini ixtisoslashtirish eng avvalo hudud tabiati ichidagi tafovutlarni har tomonlama va ilmiy jihatdan puxta bilishni taqozo etadi. tabiiy geografik rayonlashtirish bu hududda ma`lum qonuniyat asosida joylashgan va tabiatda obyektiv mavjud bo`lgan, birbiridan tabiiy xususiyatlari jihatidan farqlanadigan har xil tabiiy hududiy kompleksldrni aniqlashdir. tabiiy-geografik rayonlashtirishiing prino`ipi bu tabiii geografik bo`linishning obyektiv holda mavjudligiga birlik prino`ipi, komplekslik prino`ipi, obyektivlik prino`ipi, shgsbiy bir xillik prino`ipi, …

ha o`zbekiston hududini rayonlashtirishning hamma qabul qilgan yagona taksonomik birligi yo`q. vaholanki turkiston, jumladan o`zbekiston hududini tabiiy geografiq rayonlashtirish bilan l. s. berg (1913), s. i. .abolan (1929), v. m. chetirkin (1944); e. m. murzayev (1953, 1958), p. s. makeyev (1956), l. n. babushkin, n. a. kogay (1964) shug`ullanganlar va o`z taksonomik birliklarini tavsiya etganlar. bular ichida l. n. babushkin, n. a. kogaylarning rayonlashtirish tizimi dikqatga sazovordir. chunki ularning tabiiy geografik rayonlashtirish tizimi o`zbekiston hududini hamma qismini to`ligicha qamrab olgan. l. n. babushkin, n. a. kogay turkistonning bir kismi hisoblangan o`zbekiston hududini tabiiy geografik rayonlashtirishda quyidagi taksonomik birliklar tizimini qo`llaydi: mamlakat (o`lka) — provino`iya — provino`iyacha — okrug — rayon—landshaft. l. n. babushkin, n. a. kogay rayonlashtirish tizimiga ko`ra o`zbekiston hududining asosiy qismi turon provino`iyasiga kiradi. l. n. babushkin, n. a. kogay turon provino`iyasini tekislik va tog` oldi — tog`lik deb ikki provino`iyachaga ajratadi. tekislik provino`iyachasiga ustyurgg, quyi amudaryo, qizilqum …

o`zga tashlanadi. binobarin, o`zbekiston hududini tekislik va tog` oldi tog` deb ikkita provino`iyachaga ajratish maqsadga muvofiq. o`zbekistonning tekislik va tog` oldi tog`lik qismlari landshaftning rivojlanishi va vujudga kelishi jihatidan ham, hozirgi tabiiy geografik xususiyatlara jihatidan ham bir-biridan farq qiladi. tog`larda denudao`iya va eroziya jarayoni kuchli va ular tog` oldiga keli6 to`planadi. tekislik qismi zsa uzok vaqt dengiz tagida qolib, qalin mezokaynazoy cho`kindi jinslari bilan qoplangan. tog`li qismi esa lsosao` paleozoy jinslaridan tarkib topgan bo`lib, gero`in va so`nggi tektonik jarayonlar natijasida ko`tarilib qolgan. o`zbekiston tekislik qismining iklimi qurg`oqchil bo`lib, yozi juda isib ketsa, tog` oldi va tog`larda xarorat nisbatan bir oz salqin bo`lib, yog`in ortib, yuqoriga ko`tarilgan sari xarorat pasayadi. apa zpular ta`sirida tuproq va o`simlik koplamida ham tekislik bilan tog` oldi va tog`larda farq mavjud. biz o`zbekiston xududa kat`iy rioya qilishdir. tabiiy geografik rayonlashtirishning hududiy dining tekislik qismi bilan tog` oldi tog` qismi orasidagi yuqorida qayd qilgan tafovutlarni xisobga olib …

i jihatidan bir-biridan farq qiladigan, o`ziga xos tuproq va o`simlik turlariga ega bo`lgan kichik tabiiy hududiy komplekslarga, rayonlarga bo`linadi. rayonlar esa o`z navbatida yanada kichik tabiiy xududiy komplekslar — landshaftlarga ajraladi. landshaftlarni ajratishda biz asosan relefning genetik xususiyatlariga va tuproqo`simlik turlariga e`tibor berdik. ushbu qo`llanmada asosiy e`tiborni okrug, qisman esa rayonlarga qaratib, ularga kompleks tabiiy-geografik tavsif berib; landshaft turlarini sanab o`tish bilan cheklandik. o`zbekistonning tekislik provinsiyachasi ustyurt okrugi ustyurt okrugi o`zbekistonning eng shimoli-g`arbiy qismida joylashib, shimolda va g`arbda qozog`iston bilan, janubda turkmaniston bilan, sharqda esa quyi amudaryo okrugi va orol dengizn bilan chegaralanadi. ustyurt ariddenudao`ion plato xisoblanib, mutlok balandligi 100—200 m atrofida bo`lib, atrofi chinklar bilan o`ralgan. chinklar atrofga ko`plab jarliklar bilan parchalangan, sharqiy chinklari orol dengizi qirg`oqlaridai 190 m baland. ustyurt platosi geologik tuzilishi jihatidan eshshaleozoy plitasining bir qismi xisoblanib, negizi paleozoy yotqiziqlaridan iborat bo`lib, ustini kalin 3—4,5 km mezozoy va kaynozoy davrining cho`kindi jinslari qoplab olgan. bu jinslar …

kaovdnp ootngp joylashgan. ustyurt relefi uning tektonik xususiyatlariga to`g`ridan-to`g`ri bog`liq bo`lib, balandliklar antiklinal burma taqalarga, botiqlar esa bukilgan cho`kmalarga to`g`ri ksladi. shu sababli relefi jihatidan deyarli kenglik bo`yicha joshlashgan beshta mintaqaga — uchta botiqqa va ikkita balandlikka bo`linadi. okrugning shimolida markazi sho`rxoklardan iborat kichik botiqlar joylashgan bo`lib, mutloq balandliklari atrofida. bu kichik botiqlar janubga qarab asta-sekin ko`tarilib kassarma balandligiga aylanadi. bu yyerlarda kichik kepglik bo`ylab cho`zilgan pasaygan joylar bo`lib, ular karst — suffpzio`ion yo`l, bilan vujudga kelgan. kassarma balandligining janubida esa borsakelmas botig`i joylashib, tubi sho`rxoklikdan iborat. bu botikning tubining mutloq balandligi 65 m bo`lib, atrofiga balandlashib 130 m ga yyetadigan yassi tekislikka aylanadi. bu yassi tekislikda sho`r yyerlar va karst voronkalari joylashgan. borsakelmas botig`i janubga qarab balandlashib borib, qorabaur bal,andligiga tutashib ketadi. qorabaur balandligini usti yassi bo`lib, eng yuqori joyi 286 m ga yyetadi. qorabaur balandligining janubida esa dengiz satxidan — 27 m pastda turuvchi asakaovdan botig`i joylashgan. bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o`zbekistonning tabiiy geografik rayonlashtirilishi. tabiiy geografik rayonlashtirishning ba`zi bir uslubiy masalalari"

1350978400_20607.doc ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши o`zbekistonning tabiiy geografik rayonlashtirilishi. tabiiy geografik rayonlashtirishning ba`zi bir uslubiy masalalari reja: 1. tabiiy geografik rayonlashtirsh 2. tabiiy geografik rayonlashtirish 3. o`zbekistonning tekislik provinsiyachasi ustyurt okrugi kompleks tabiiy geografik rayondaashtirish — tabiiy geografiyaning eng muhim birinchi darajali muammolaridan biri xisoblanadi. tabiiy geografik rayonlashtirishning ilmiy jihatdan puxta asoslangan prino`ipi, uslubi va taksonomik birligi (sxemasi) faqat ilmiy ahamiyatga ega bo`lishdan tashqari xalq xo`jaligining turli sohalari uchun ham amaliy ahamiyatga egadir. chunki tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish, ularni muhofaza qilib, o`zgartirish, xalq xo`jaligini intensiv, ...

Формат DOC, 73,0 КБ. Чтобы скачать "o`zbekistonning tabiiy geografik rayonlashtirilishi. tabiiy geografik rayonlashtirishning ba`zi bir uslubiy masalalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o`zbekistonning tabiiy geografi… DOC Бесплатная загрузка Telegram