yevropaning tabiat zonalari

DOC 71,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350805427_19017.doc европанинг табиат зоналари www.arxiv.uz yevropaning tabiat zonalari reja : 1. arktika va subarktika mintaqasi geografik zonalari. 3. mo`tadil mintaqa geografik zonalari. 4. subtropik mintaqa geografik zonalari. arktika va subarktika mintaqalarida yevropaning kichik bir qismi joylashgan. arktika mintaqasida svalbard (shpitsbergen) arxipelagi, subarktika mintaqasida islandiya, yan-mayyen va skandinaviyaning shimolidagi qirg`oqqa yaqin qator orollar bor. arktika mintaqasida arktika muz va toshloq sahrolar landshaftlari mavjud. arktika sahrolari zonasi iqlimining eng muhim xususiyati radiatsiya balansining kichikligi. radiatsiyaning balansi deyarli hech qayerda yiliga 10-20 kkal/sm2 dan oshmaydi. havoning o`rtacha yillik haroratsi 00s dan past. qutb tuni 120 kunga yaqin davom etadi. yillik (faqat 3-4 oy davomida) o`rtacha harorat 00s dan yuqori bo`ladi, biroq bu ham ko`p hollarda 50s dan oshmaydi. yoz oylarida haroratning past bo`lishi, qisman, issiqlikning muz ham qorni eritishga sarf bo`lishi bilan bog`liqdir. svalbard iqlimi ancha qattiq bo`lishiga qaramay, osiyo va shimoliy amerikadagi bu zonaning ba`zi bir boshqa qismlariga qaraganda iliqroq. bu yerda …

formatsiyalari tarqalgan. hayvonot dunyosining turlari ham kam: mayda kemiruvchilar, qutb tulkisi (pesets), oq ayiq, shimol bug`usi uchraydi. faqat qushlar ko`p. qushlardan ko`plari – chistik, kayra, chayka-moyevka, gaga va boshqalar subarktika mintaqasi zonalari uchun ham xarakterlidir. subarktika mintaqasining g`arbiy yevropa qismida tundra landshaft zonasi joylashgan. yevrosiyo tundra zonasining boshqa qismlaridan farq qilib, g`arbiy yevropa qismiga atlantika okeani katta ta`sir etadi va qish u qadar qattiq bo`lmay, iliq kunlar bo`lib yoz oylarining o`rtacha harorati past bo`lib, 100s dan oshmaydi, shu sababli bu yerda o`rmon yo`q. vegetatsiya davri qisqaligidan gulli o`simliklar orasida ko`p yilliklar va doimiy yashil butalar keng tarqalgan. butalar pakana bo`ladi, yer bag`irlab o`sadiganlari ko`p uchraydi. bunday shakl o`simliklarning havoning yer yuzasiga yaqin qatlamidan issiqlik olishga imkon beradi. mox va lishayniklar o`simliklar orasida asosiy fonni tashkil qiladi. og`ir gil tuproqli yassi yerlar asosan moxlar, qum tuproqli va toshloq tuproqli tepaliklar lishayniklar bilan qoplangan. lishayniklar yagel bilan tundrani hosil qiladi, bunday tundrada …

unday tuproqlar mineral birikmalarga kambag`al va qatlami yupqa, chunki tundrada bioximiyaviy jarayonlar juda sekin boradi. tuproqdagi chirindi odatda nordon bo`ladi. o`tloq tuproqlari uchun chimli tuproq hosil qilish uchun jarayoni xarakterlidir. qishloq xo`jaligining asosiy tarmog`i ko`chmanchi bug`uchilik bo`lib, bug`ular yil bo`yi yaylovda boqiladi. yem-xashak yetishmaganligidan tundra faunasining turlari kam. tundra xayvonlari qishda uyquga kirmaydi. sut emizuvchilardan norvegiya lemmingi eng ko`p tarqalgan. bu jonivor ko`pchilik yirtqich xayvonlar va parandalarning, ya`ni bo`ri, qutb tulkisi, oqsuvsar, qutb boyqushining asosiy yemishidir. qutb quyonlari ko`p. shimol bug`usi xonakilashtirilgan. tundrada qushlar ko`p. lekin ularning turi kam. quruqlikda yashovchi qushlar kam (oq kaklik, punochka). suv va botqoqlik: chistik, qayra, gaga, kazarka, g`oz, o`rdak va glupishlar ayniqsa ko`p. mo`tadil mintaqa. g`arbiy yevropaning mo`tadil mintaqasi radiatsiya balansi subarktika mintaqasidagidan ancha yuqori, bu esa daraxtlarning o`sishiga imkon beradi. landshaft biokomponentlari, girogeologik rejimi va boshqa xususiyatlarni belgilab beradigan issiqlik va namlik nisbati mintaqa doirasida turli joyda turlichadir. bu nisbat mintaqa janubining atlantika …

amda yerlarning kuchli botqoqlanishidir. zonaning tekislik rayonlarida suv yaxshi oqib ketmaydi, erozion jarayonlar kuchli emas va erozion relyef shakillari ham yaxshi tarkib topmagan. sfagnum botqoqlari keng tarqalgan. daryolarning suv rejimi bahorda katta toshqinlar bilan xarakterlanadi. yozda suv bir oz kamayadi. igna barglar va igna bargli - mayda bargli o`rmonlar asosiy o`simlik tiplaridir. igna bargli o`rmonlarda yevropa yeli va oddiy qarag`ay eng ko`p o`sadi. qarag`ay o`rmonlari, odatda, oziq moddasi kam bo`lgan qumlik va toshloq yerlarda, yel o`rmonlari esa oziq moddalariga boyroq gil tuproqlarida o`sadi. zonaning shimolidagi tayga o`rmonlarida g`uddala va sertuk qayinlar, tog`terak, tol, chetan, cheryomuxa va boshqa barglilar rol o`ynaydi. tayga tuproqlari asosan kristall jinslarining nurash mahsulotlari, yirik parchali jinslar ustida hosil bo`ladi; tuproq tarkibida gil juda kam. tuproq-gruntlarining anna shu xususiyatlari hamda namgarchilikning ortiqcha bo`lishi igna bargli o`rmonlar barglarning kam to`kilishi va tuproqqa havoning kam kirishini natijasida chirindisi kam qatlami yupqa, nordon podzod tuproqlar paydo bo`lgan. pastlik joylardan torf …

llar, tog`larda qo`ychilik rivojlangan. skandinaviya chrim orolining g`arbida, iqlim o`zgarib, yani namlik ko`payib borgandan past bo`yli butalar: oddiy veresk, chernika, jirg`anoq, toloknyanka, brusnikalardan iborat o`tloqlar va buta o`simliklaridan iborat vereskzorlar asosiy o`rin tutadi. skandinaviya tog`laridan balandlik mintaqalari yaqqol ko`rinadi. skandinaviya tog`larining janubida yon bag`irlar 800-1000 m balandlikkacha tayga tipidagi o`rmonlar bilan qoplangan. undan balandda qing`ir - qiyshiq qayin daraxatlardan iborat mayda bargli pastak o`rmonlar toshloq, yupqa qatlami tog` podzol tuproqli joylarda o`sadi. qayinzorlarining yuqori chegarasi 1000-1150 m gacha yetadi. uchinchi balandlik mintaqasi tog` tundirasi mintaqasidir. bu mintaqa o`simliklarining tarkib topishida tundra o`simliklari yetakchi rol o`ynaydi. alp florasi vakillari ikkinchi darajali ahamiyatga ega. shimolga tomon bu mintaqalarning yuqori chegarasi pasaya boradi. qayinzorlar va ayniqsa tog` tundirasi mintaqasining kengayishi hisobiga igna bargli o`rmonlar mintaqasi torayib boradi. tog` tundrasi skandinaviyaning eng shimolida tekislik tundrasi skandinaviyaning eng shimolida tekislik tunrdasiga qo`shilib ketadi. aralash (igna bargli-keng bargli) o`rmonlar zonasi. bu zonaning asosiy qismi sharqiy yevropa …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yevropaning tabiat zonalari"

1350805427_19017.doc европанинг табиат зоналари www.arxiv.uz yevropaning tabiat zonalari reja : 1. arktika va subarktika mintaqasi geografik zonalari. 3. mo`tadil mintaqa geografik zonalari. 4. subtropik mintaqa geografik zonalari. arktika va subarktika mintaqalarida yevropaning kichik bir qismi joylashgan. arktika mintaqasida svalbard (shpitsbergen) arxipelagi, subarktika mintaqasida islandiya, yan-mayyen va skandinaviyaning shimolidagi qirg`oqqa yaqin qator orollar bor. arktika mintaqasida arktika muz va toshloq sahrolar landshaftlari mavjud. arktika sahrolari zonasi iqlimining eng muhim xususiyati radiatsiya balansining kichikligi. radiatsiyaning balansi deyarli hech qayerda yiliga 10-20 kkal/sm2 dan oshmaydi. havoning o`rtacha yillik haroratsi 00s dan past. qutb tuni 120 kunga yaqin da...

Формат DOC, 71,5 КБ. Чтобы скачать "yevropaning tabiat zonalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yevropaning tabiat zonalari DOC Бесплатная загрузка Telegram