o`zbekiston o`simliklarini muhofaza qilish

DOC 55.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363758346_42519.doc o‘zbekiston o‘simliklarini muhofaza qilish www.arxiv.uz reja: 1. markaziy osiyoning xududi va rel`efi. 2. cho`llar zonasining o`simliklari. 3. o`zbekiston tog`larining o`simliklari. 4. sug`oriladigan yerlar (vaholar) ning o`simliklari. 5. o`zbekiston o`simliklarini muxofaza qilish. markaziy osiyo xududida o`zbekiston respublikasi maydoni joylashgan bo`lib, rel`efi juda murakkab. xududning asosiy qismini tekislik egallaydi. bu tekislik g`arbda orol va kaspiy dengizlari soxalaridan boshlanib , sharqda va janubiy sharqda tyan - shan va pomir oloy tog`lari etaklarigacha cho`zilib boradi sirdaryo va amudaryo kesib o`tgan xududi turon past tekisligi deb ataladi shimoliy tomoni qozog`iston cho`llariga borib qo`shiladi. janubda esa kopetdog` tizmasi va paropomiz qirlariga etib boradi. o`rta osiyo cho`llarining hozirgi holati va cho`l o`simliklaridan xo`jalikda foydalanish. o`rta osiyo respublikalari va janubiy qozog`iston teritoriyalari-ning juda ko`p qismini cho`llar tashkil etadi. bunday cho`llar orasida maydonning kattaligi va xo`jalikdagi ahamiyatiga ko`ra, qumli cho`llar birinchi o`rinda turadi. undan keyin shuvoqli (gipsli) sho`rxokli efimer cho`llari turadi. qorako`l qo`ylari boqiladigan qumli cho`llar (yaylovlar) turkmaniston, …

cha, karrak, keyrek kabi juda ko`p turkumlarning vakillari muvaffaqiyatli ravishda o`stirilmoqda. tabiiy holda o`sayotgan iloq, qo`ng`irbosh, yaltirbosh, karrak, selen, tersken, shuvoq, qizilcha, qandim, izen kabi o`simliklar holatini yaxshilash ishiga e`tibor berilmoqda va shu maqsadda bu maydonlarda rejali ravishda mol boqilishi to`g`ri yo`lga qo`yilmoqda. cho`l o`simliklari faqatgina chorva mollari uchun em xashak sifatidagina emas, balki xo`jalikning boshqa soxalari uchun ham muhim ahamiyatga ega. ulardan oziq tayyorlanadi va ziravor sifatidafoydalaniladi, bo`yoq oshlovchi, oshlovchi moddalar, efir moylar, olinadi va boshqa maqsadlarda ishlatiladi. qum sabzi (sehumannia karelinii) va kovrak (ftrula dshaudshamyr) kabilarning ildizmevasi va kumarchiq hamda qumtarin (sorisprum lthmahnianum. c.apterum) kabilarning urug`i oziq hisoblanadi, arnebiya (arnebia orintalis) va nomneya (nonnea picta) kabilarning ildizidan bo`yoq olish mumkin. cho`l chuxrosi (rheum turkestanicum) qandim, yulg`un, kermak kabilardan oshlovchi moddalar olinadi. psammogeton (psammogeton satifolium) efir moyli o`simliklardan biridir. manzarali (dekarativ) o`simliklardan lola (tulipa), shirach (eremurus), smirnoviya (cimirnovea turkestanica), astragal (astragalus maximoviczii), boyxalcha, ersovun (leontice eversmannii) kabilarini ko`rsatish mumkin. …

imlanishidagi vertikal poyaslik hodisasi o`rta osiyo tog`larida juda yaqqol ifodalangan. o`rta osiyo tog`laridagi o`simliklar poyasini tasvirlashda har xil olimlar turlicha sxema taklif qilgan. biz akademik q.zokirov taklif etgan eng to`g`ri va sodda sxemadanfoydalanamiz. bu sxemaga muvofiq o`rta osiyo tog`larida o`simliklarning uchta vertikal poyasi bor. bular adir (tog` oldi), tog` (tog`larning o`rta poyasi) va yaylov (tog` tepalari) poyasidir. bu poyaslar turli balandlikda bo`lib, ularning tuproq - iqlim sharoiti o`simliklari turlichadir. o`rta osiyo tog`lari keng adirlar poyasi bilan qurshalgan bo`lib, adirlarni cho`llar zonasi bilan tog`lar o`rtasidagi bosqich deyish mumkin. adirlar dengiz sathidan 500 - 700 m dan 1200 - 1600 m gacha baland bo`lgan tog` oldi tepaliklaridir. adirlar tuprog`i to`q bo`z tuproq bo`lib, efimerli cho`llar tuprog`iga o`xshaydi. lekin, unga qaraganda tarkibida organik moddalar ko`p. adirlarning ayrim joylarida tub tog` jinslari yoki ularning emirilish mahsulotlari qattiq tuproq, shag`al - tosh va qum shag`allar ko`rinib turadi. adirlar iqlimi cho`llar iqlimidan bir munchafarq qiladi. adirlarda …

bo`g`irlarida butalar o`sadi. butalar orasida odatda pista, bodom, tuyasingren va qizilchaning ba`zi turlari, shuningdek, yurineya, kampirchopon, bo`tako`z kabi ko`p yillik yirik o`tlar o`sadi. adir poyasining ayrim joylarda dehqonchilik qilinib, u erda, asosan bug`doy va arpa ekiladi. adir poyasining yog`in ko`p yog`adigan yuqori qismida don ekinlari yaxshi etiladi. tog`lar o`rta poyasi o`simliklari. adirlar poyasining yuqorisini, dengiz sathidan (1200 - 1500 m.dan 2800 - 3000 m gacha bo`lgan balandliklarni tog`lar poyasini ishg`ol qiladi). adirlarga nisbatan tog` poyasining rel`fi bir muncha notekis. o`zbekiston tog` poyasi katta maydonni ishg`ol qilmaydi, tyanshanning g`arbiy tarmoqlarida (qurama va chotqol tizmalarida), pomir - oloy tog`larida, zarafshon tizmasida turkiston va hisor tizmalarining bir qismida tipik tog` poyasini ko`rish mumkin. tog` poyasining o`simliklari juda xilma-xildir. bu tog` poyasining dengiz sathidan har xil balandlikda ekaknligiga, rel`ef sharoiti,yon bag`irlarning tikligi va tog`larning tomonlariga nisbatan ekspozisiyasiga bog`liqdir. tog` poyasining bu barcha xususiyatlari ekologik sharoitini juda xilma-xil qilib yuboradi. ana shu sharoitiga ko`ra o`simliklar …

yi olcha, zirk, tuyasingren, butalar ba`zan yon bag`irlarda archalar ham uchraydi o`rmonsiz bo`lgan joylarda shuvoq - chalov, shuvoq - betaga singari har - xil o`t dasht formasiyalari vujudga keladi. tog` poyasining o`ziga xos xususiyati shuki, ayrim joylarda birmuncha qalin o`rmonlar hosil qiladigan daraxt va butalardan iborat. ko`pgina formasiyalar bor ba`zi tadqiqotchilar bu poyasni "o`rmon" yoki daraxt butalar poyasi deb atagan. tog` poyasida tutash butazorlar -na`matakzorlar ko`p. na`matak, zirk. tubulg`i, shilvi, irg`ay kabi butalar keng tarqalgan. tog`larning 2000 - 2800 m balandligida daraxtlar ko`p. ular nina bargli o`rmonlarni hosil qiladi. o`rta osiyo tog`larida sminov oq qarag`ayi, archalardan o`rik archa, savr archa, qizil archa boshqalar uchraydi. toshkent viloyatining bo`stonliq tumanidagi oqtoshda, samarqand viloyatining (zarafshon tizmasining shimoliyyon bag`irlarida) omonqo`tonda daraxtsizyon bag`irlarida o`rmon massivlari vujudga keltirildi. yaylov baland tog`lar poyasi o`simliklari. tog` poyasidan yuqorida dengiz sathidan 2700 - 2800 m balandligidan boshlanib, qor chizig`igacha bo`ladigan joylarni yaylovlar (baland tog`lar) ishg`ol qiladi. baland tog`lar poyasi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbekiston o`simliklarini muhofaza qilish"

1363758346_42519.doc o‘zbekiston o‘simliklarini muhofaza qilish www.arxiv.uz reja: 1. markaziy osiyoning xududi va rel`efi. 2. cho`llar zonasining o`simliklari. 3. o`zbekiston tog`larining o`simliklari. 4. sug`oriladigan yerlar (vaholar) ning o`simliklari. 5. o`zbekiston o`simliklarini muxofaza qilish. markaziy osiyo xududida o`zbekiston respublikasi maydoni joylashgan bo`lib, rel`efi juda murakkab. xududning asosiy qismini tekislik egallaydi. bu tekislik g`arbda orol va kaspiy dengizlari soxalaridan boshlanib , sharqda va janubiy sharqda tyan - shan va pomir oloy tog`lari etaklarigacha cho`zilib boradi sirdaryo va amudaryo kesib o`tgan xududi turon past tekisligi deb ataladi shimoliy tomoni qozog`iston cho`llariga borib qo`shiladi. janubda esa kopetdog` tizmasi va paropomiz qirlariga etib...

DOC format, 55.5 KB. To download "o`zbekiston o`simliklarini muhofaza qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbekiston o`simliklarini muho… DOC Free download Telegram