surxondaryo okrugi

DOC 55.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350886364_19667.doc сурхондарё округи surxondaryo okrugi reja: 1. geografik o`rni 2. surxondaryo okrugini g`arbdan, shimoldan va sharqdan o`rab turgan tog`lar 3. paleogen va neogen yotkiziqlari 4. termiz-denov tabiiy-geografik rayoni okrug o`zbekistonning eng janubiy qismidagi sherobod-surxon vodiysining tekislik qismlarini egallaydi. surxondaryo okrugi g`arbda kelif-sherobod-sariqamish past tog`lari va surxon tog`lari, shimoli-sharqida hisor tizmasining janubiy yonbagri, sharqda esa bobotog`ning g`arbiy yonbag`irlarining quyi qismi bilan o`ralgan. uning janubiy chegarasi esa amudaryo orqali o`tadi. okrug geologik tuzilishi jihatidan hisor-zarafshon okrutidan farq qiladi, u sinklinal botiqda joylashgan hamda neogen va antropogen davrning qalin allyuvial va prolyuvial yotqiziqlari bilan to`lgan. bu botiqda hozir ham neotektonik jarayonlar davom etmoqda, okrug atrofidagi tog`lar ko`tarilyb, botiq cho`kib bormoqda. okrugning g`arbiy qismida joylashgan, amudaryodan sherobod shahrigacha cho`zilgan kelif-sherobod va sherobod vodiysidan shimoli-sharqqa cho`zilgan sherobod-sariqamish past toglari juda ham yyemirilgan bo`lib, bo`r davrining gillari, paleogenning ohaktoshlari va dolomitlaridan tuzilgan. amudaryo, surxondaryo va sherobod daryosining qayir va ko`hna qayirlari antropogen davrining qum va shag`allaridan …

qtog` (750 m) kabi marzalar bor. xovdog` marzasi shimolga qarab davom etadi va qiziriqdara cho`liga tutashib ketadi. bu cho`l lyossli jinslardan iborat bo`lib, mutloq balandligi 400—500 m ga yyetadi. qiziriqdara cho`li va xovdor marzasi surxondaryo vohasini sherobod vohasidan ajratib turadi. sherobod vohasi sherobod daryosining juda katta yoyilma konusida joylashgan bo`lib, markaziy qismida botqoq bosgan pastroq yyerlar ham bor. bu yoyilma konuslar qum va shag`allardan tashkil topgan. okrugning eng past yyerlari amudaryo qayirlarida joylashgandir. bu kayir va ko`hna qayirlar ustini qumoq, qumlar va shag`allardan iborat bo`lgan allyuvial yotqiziklar qoplagan. okrugning janubiy qismida qumliklar bor. bulardan eng muhimi xovdor va uchqizil marzalarining sharqidagi katta qumdir. okrugda taqir, sho`rxoklar, amudaryo sohillarida esa botkoq bosgan yyerlar uchraydi. okrugning o`rta qismidan surxon daryo oqib o`tib ,bir necha qayir va ko`hna qayirlarni xosil qilgan. bu ko`hna qayirlarning nisbiy balandliklari 3—12 likga yyetadi va ba`zi yyerlarda tikka ko`tarilib ketadi. ular ustini esa qalin (30—90 m) qumoq va …

roratlar yig`indisi 5500°—5960° bo`ladi. surxondaryo okrugida bahorda oxirgi sovuq tushishning o`rtacha muddati 2—15 martlarga, kuzgi birinchi sovuq tushishning o`rtacha muddati esa 20—25 oktabrlarga to`g`ri kelib, sovuq bo`lmaydigan kunlar miqdori 227—266 ga teng. okrugda harorati 0°s dan pastga tushmaydigan davr nolga teng, binobarin vegetao`iyali qish 94—100% ni tashkil etadi. vakolanki, bu ko`rsatkich qashqadaryo okrugida 51—66%, quyi zarafshon okrugida 41—55%, toshkent-mirzacho`l okrugida 33—46%, quyi amudaryo okrugida 0—4%. surxondaryo okrugidagi bunday qulay iqlimiy sharoit subtropik o`simliklarni o`stirish, ingichka tolali paxta, shakarqaming kabi issiqsevar o`simliklar ekishga imkon beradi. okrug tog`lar orasidagi berk botiqda joylashganligidan yog`in kam (133—360 mm). yog`in miqdori hudud relefining tuzilishiga bog`liq bo`lib, janubi-g`arbdan shimoli-sharqqa tomon ko`payib boradi: okrugning janubi-g`arbiy tekislik qismida (termizda) bir yilda 133 mm yog`in tushsa, shimoli-sharqiy qismida (denov rayonida) 360 mm ga yyetadi. yog`inning asosiy qismi bahor va qishda (88% i) yog`adi, yozda esa yog`in juda kam, (2%) tushadi. yyerinning bir qismi qor holida ham tushadi, lekin u …

qoratog`daryolarning qo`shilishidan vujudga keladi. usha ikki daryoning qo`shilgan yyeridan amudaryogacha surxondaryoning uzunligi 169 km bo`lib, sekundiga o`rtacha 120 m3 yoki yiliga 3,78 mlrd. m.3 suv oqizadi. to`polondaryo qoratog`daryoga nisbatan sersuv. uning o`rtacha yildik suv sarfi sekundiga 52 m3 bo`lsa, qoratog`daryoniki 23 m3 dir. surxondaryo to`polondaryo va qoratog`daryoning qo`shilgan yyeridan amudaryogacha bo`lgan qismida 60 ga yaqin soylarga qo`shiladi. bu soylarning zng muhimlari: toshko`priksoy, oqqopsoy, sho`rchisoy, quruqsoy, lalmikorsoy va lovlovsoylardir. bundan tashqari, uni sangardoq va xo`jaipok kabi katta irmoqlari bor. okrugning ikkinchi muhim daryosi sheroboddaryodir. u amudaryoning o`ng oxirgi irmog`i hisoblanib, irrali va qizilsoy daryolarining qo`shilishidan hosil bo`ladi. daryoning umumiy uzunligv 186 km, o`rtacha ko`p yillik suv sarfi tog`dan oqib chiqqach, 7,5 m3ғsek ga teng. okrug daryolari asosan okrug atrofini o`rab turgan tog`lardaga qorlarning erishidan va yo|mg`ir suvlaridan to`yinadi. shu sababli daryolarning suvi bahorda ko`payib, yillik oqimning 58—68% ini o`tkazadi. yozda daryolarning suvi kamayi6 qoladi va yillik oqimning faqat 11—15 foizi oqadi, …

uv 140—150 m chuqurlikdan chiqib, minerallashgan va issiq. antropogen davr yotqiziqlari orasidagi suvlar kam minerallashgan bo`lib, chuchuk va harorati ham pastdir. okrugning tekisliklar qismida och bo`z tuproq bo`lib, tarkibida 1 —1,5% chirindi bor. 500 m dan baland joylarda oddiy bo`z tuproq uchraydi. oddiy bo`z tuproq och bo`z tuproqqa nisbatan chirindiga boy (1,5—2%). okrugning grunt suvi yyer betiga yaqin bo`lgan janubi-g`arbiy rayonlarda sho`rlangan tuproq, gil (soz) jinslardan iborat bo`lgan yyerlarda esa taqir bo`z tuproq uchraydi. okrugning janubiy qismidagi qum massivlarida qumli cho`l tuprrqlar ko`pchilikni tashkil etadi. ba`zi yyerlarda ko`chib yuruvchi kichik-kichik kumliklar ham uchraydi. surxondaryo, amudaryoning quyi qayirlarida esa allyuvial o`tloq, o`tloq-botqoq tuproqlar ham mavjud. okrugning surxondaryo, sherobod vohalaridagi bo`z tuproklar tabiiy xususiyatlarini yo`kotib, sug`oriladigan madaniy voha tuproqlariga aylangan. shu sababli tabiiy o`simliklar ham juda kam. tabiiy o`simliklar ko`proq haydab ekin ekilmaydigan joylarda uchraydi, okrugda qo`ng`irbosh — rang o`simlik jamoasi ko`p tarqalgan; lolaqizg`aldoq, no`xatak kabi bir yillik efemerlar xam o`sadi: ko`p …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "surxondaryo okrugi"

1350886364_19667.doc сурхондарё округи surxondaryo okrugi reja: 1. geografik o`rni 2. surxondaryo okrugini g`arbdan, shimoldan va sharqdan o`rab turgan tog`lar 3. paleogen va neogen yotkiziqlari 4. termiz-denov tabiiy-geografik rayoni okrug o`zbekistonning eng janubiy qismidagi sherobod-surxon vodiysining tekislik qismlarini egallaydi. surxondaryo okrugi g`arbda kelif-sherobod-sariqamish past tog`lari va surxon tog`lari, shimoli-sharqida hisor tizmasining janubiy yonbagri, sharqda esa bobotog`ning g`arbiy yonbag`irlarining quyi qismi bilan o`ralgan. uning janubiy chegarasi esa amudaryo orqali o`tadi. okrug geologik tuzilishi jihatidan hisor-zarafshon okrutidan farq qiladi, u sinklinal botiqda joylashgan hamda neogen va antropogen davrning qalin allyuvial va prolyuvial yotqiziqlari bilan to...

DOC format, 55.5 KB. To download "surxondaryo okrugi", click the Telegram button on the left.

Tags: surxondaryo okrugi DOC Free download Telegram