xaritalarni matematik asosi

DOC 71,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350810085_19277.doc хариталарни математик асоси xaritalarni matematik asosi reja: 1. kartografik proyeksiyalar haqida tushuncha. kartografik proyeksiyalarni xatoliklari xususiyati bo`yicha klassifikatsiyasi (tasnifi). 2. teng burchakli, teng yuzli (maydonlari bir xil) va ixtiyoriy (teng oraliqli proyeksiyalar va ularni xususiyatlari. 3. yerdamchi geometrik yuzadan foydalanish usuli bo`yicha proyeksiyalarni asnifi. slindrik, , konusli va azimutal proyeksiyalar, ularni xususiyatlari. 4.proyeksiyalarni tanlash to`g`risida. dunyo, yarim sharlar, materiklar va ularni alohida yirik qismlari uchun ko`proq ishlatiladigan proyeksiyalar. topografik xaritalarni proyeksiyalari. 5. koordinata to`rlari. masshtablar. ko`p varaqli xaritalarni razgrafkasi va nomenklaturasi. komponovka.. kartografik proyeksiyalar haqida tushuncha. kartografik proyeksiyalarni xatoliklari xususiyati bo`yicha tasniflash. xaritani matematik asosi-xaritani matematik elementlari majmuidan tarkib topib, ular tasvirlanayotgan yuza va xarita o`rtasidagi matematik aloqani belgilaydilar. proyeksiya, masshtab, geodezik asos, shunigdek komponovka va razgrafka snstemasi xaritaning matematik asos elementlari bo`lib hisoblanadi. yuqoridagi elementlar yer yuzasini tekislikda (qog`ozda) tasvirlashda karkas (qobirg`a) vazifasini bajaradilar. boshqacha aytsak xaritani matematik asos elementlari - yer yuzasini tekislikda ma`lum matematik qonun va …

ib kartografik tur hosil qiladi. so`ngra bu to`rga planli asos (tayanch) punktlari tushiriladi. shundan keyin u boshqa geografik obyektlar bilan to`ldiriladi. har bir alohida olingan xaritaning kartografik turi shu xaritaning oldiga qo`ygan maqsadi va vazifasidan kelib chiqan holda ma`lum bir proyeksiyada chiziladi. kartografik tur chizilganda tasvirlanishi kerak bo`lgan xudud dastlab tuzilayotgan xarita masshtabidagi globus yuzasiga (sirtiga) tushirilgan deb faraz qilinadi. g l o b u s- yer sharining kichraytirilgan modeli bulib, yerning tashqi qiyofasini hamda uning yirik qismlari (quryqliklar, okeanlar, ularning bo`laklari) nisbatini eng to`g`ri va ko`rgazmali qilib tasvirlaydi. chunonchi, globus dunyo okeani va materiklar qiyofasi hamda ularning bir-biriga nisbatan qanday joylashganligi to`g`risida aniq tasavvur beradi. globusda kartografik tasvirning xatoliklari bo`lmaydi. shuning uchun undagi obyektlarni bir-biriga taqqoslash mumkin. globus yuzasining hamma qismida masshtab bir xil, ya`ni o`zgarmas bo`ladi. xarita ham globusni o`zi yoki uning bir qismidir. ularni farqi shundaki xaritada yer yuzasi tekis qog`ozda :gasvirlanadi. biroq sferik (egri) yuzani tekislikka …

r xatosi; z. maydonlar xatoligi; 4. shakl xatoligi. xaritada kartografik tasvirni xatoligi bo`lmagan chiziqlar yoki nuqtalarga nol xatolikdagi chiziqlar yoki nuqtalap deyiladi. kartografik proyeksiyadagi teng xatolikdagi chiziqlarga i z o k a l a r deyiladi. uzunliklar xatosi shundan iboratki, xaritadagi chiziqlarning masshtabi ularni holati (o`rni) hamda yo`nalishi o`zgarishi bilan o`zgaradi. masalan, ayrim xaritalarda parallellarning uzunligi bir xil va aynan usha meridianlarni orasida yer yuzasidagi kabi ekvatordan qutblarga tomon uzoqlashilgan sari qisqarib bormasdan balki ekvatordagi uzunligi qanday bo`lsa xuddi shundayligicha saqlanib qoladi. yoki yer yuzasidagi bir xil uzunlikdagi meridianlar xaritalarda xar xil qiymatga ega bo`lgan yoylar ko`rinishda tasvirlanadi. xaritani masshtabi xaritadagi nihoyatda kichik kesma uzunligining yer yuzasidagi shunga mos uzunlikka bo`lgan nisbatini ifoda etadi. u proyeksiyani ma`lum joylarida (nuqta yoki chiziqda) saqlanib qoladi va xaritaning bunday joylaridagi masshtabga bosh masshtab (yoki umumiy masshtab) deyiladi. xaritalarda hap doim aynan ana shu bosh masshtab ko`rsatiladi. proyeksiyalarni qolgan boshqa hamma joylarida masshtablar bosh …

ydonini ulchashni hamda ularni maydoni bo`yicha bir biriga taqoslashni qiyinlashtiradi. shakl xatoligi shundan iboratki obyektlarni xaritadagi shakli (figurasi) joydagi o`ziga mos geografik obyektlarni shakliga (figurasiga) o`hshamaydi. kartografik proyeksiyalar nazariyasida yer ellipsoidi yuzasidagi cheksiz kichik doirachalar tekislikda ellips bilan tasvirlanadi va xatoliklar ellipsi deb yuritiladi. xaritadagi xatoliklarni hamma turlari bir-biri bilan borlangan va ulardan bittasini o`zgarishi ayni paytda boshqasini o`zgarishga olib keladi. xaritada ular xuddi bir-biriga qarama-qarshi turgandek va ulardan bittasini kamayishi o`sha paytni o`zida boshqasini kattalashishiga olib keladi. bir paytni uzida ham maydonlar tengligini ham shakllar (figuralar) o`xshashligini va chiziqlar uzunligini saqlab qoladigan kartografik proyeksiya yo`q. kartografik proyeksiyalarni tasniflash ikkita bir–biriga bog`liq bo`lmagan asosiy belgilar bo`yicha amalga oshiriladi: 1) xatoliklar xarakteri (xususiyati) bo`yicha va 2) yordamchi geometrik yuzadan foydalanish usuli (kartografik to`rni tuzish) bo`yicha. kartografik proyeksiyalar xatoliklar xarakteriga ko`ra teng burchakli, teng maydonli va ixtiyoriy proyeksiyalarga bo`linadi. teng burchakli, teng yuzli (maydonlari bir xil) va ixtiyoriy (teng oraliqli) proyeksiyalar va …

adigan hamma yo`nalishlar bo`yicha masshtablar o`zaro teng va ular faqat bir nyqadan ikkinchi nuqtaga o`tganda o`zgaradi xolos. xaritalarda figuralarni tasvirlashda maydonlarni haqiqiy qiymatini (ekvivalentligini) saqlab qoladigan proyeksiyalarga t ye n g h a j m l i (yuzli) yo k i e k v i v a l ye n t p r o ye k s i ya l a r deyiladi. ushbu proyeksiyada tuzilgan xaritalarda geografik obyektlarni maydoni yer yuzasidagi shunga mos maydonlarga proporsionaldir. teng burchakli va teng hajmli (yuzli) proyeksiyalar o`zlarining xususiyatlariga ko`ra bir-biriga mutlaqo zid. teng hajmli proyeksiyalarda maydonlarni tengligini saqlab qolish burchaklarni va obyektlarni qiyofasini xatoligi hisobiga bo`ladi, va aksincha tegishli proyeksiyalarda teng burchaklilikni saqlab qolish maydonlarni xatoligi hisobiga bo`ladi. ixtiyoriy proyeksiyalarni ichida teng oraliqni proyeksiyalar ko`proq ishlatiladi. bunday proyeksiyalarda masshtab bosh yo`nalishlardan birortasi, masalan meridianlar bo`yicha yoki paralellar bo`yicha o`zgarmas bo`ladi va bosh masshtabga teng bo`ladi. ularda burchaklar va maydonlar xatoligi uzaro tenglashtirilganday bo`ladi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xaritalarni matematik asosi"

1350810085_19277.doc хариталарни математик асоси xaritalarni matematik asosi reja: 1. kartografik proyeksiyalar haqida tushuncha. kartografik proyeksiyalarni xatoliklari xususiyati bo`yicha klassifikatsiyasi (tasnifi). 2. teng burchakli, teng yuzli (maydonlari bir xil) va ixtiyoriy (teng oraliqli proyeksiyalar va ularni xususiyatlari. 3. yerdamchi geometrik yuzadan foydalanish usuli bo`yicha proyeksiyalarni asnifi. slindrik, , konusli va azimutal proyeksiyalar, ularni xususiyatlari. 4.proyeksiyalarni tanlash to`g`risida. dunyo, yarim sharlar, materiklar va ularni alohida yirik qismlari uchun ko`proq ishlatiladigan proyeksiyalar. topografik xaritalarni proyeksiyalari. 5. koordinata to`rlari. masshtablar. ko`p varaqli xaritalarni razgrafkasi va nomenklaturasi. komponovka.. kartografik proyek...

Формат DOC, 71,0 КБ. Чтобы скачать "xaritalarni matematik asosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xaritalarni matematik asosi DOC Бесплатная загрузка Telegram