umumiy yer bilimi predmeti umumiy yer bilimi geografik qobiqni o'rganadigan fan ekanligi

DOC 44,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350811679_19347.doc umumiy yer bilimi predmeti - umumiy yer bilimi geografik qobiqni o’rganadigan fan ekanligi reja: 1. geografiya fani predmeti. o’rganish obyekti, boshqa geografiya fanlari bilan aloqasi. 2. geografik bilimlarning o’ziga xosligi, hozirgi zamon geografiya fanlari. 3. geografik qobiq va uning xususiyatlari. geografiya – yer yuzasining tabiati va xo’jaligini, ularning taylashiv hususiyatlarini urgatadigan fanlar kompleksidir. qadimgi yunonlar – bular hozirgi o’rta yer dengizi buylarida yashaydigan, insoniyat tarixida fan va madaniyatni yuksak darajada taraqqiy ettirish yunon va rim xalqlari, ular orsida yetishib chiqqan olimlar – yer yuzasining manzarasi-er yuzasida qanday predmet va ob‘ektlar borligini birinchi marta geografiya so’zi bilan ifodalanganlar. geografiya terminini miloddan oldingi 276-194 yillarda o’rta yer dengizi janubiy soxildagi kiruna shahrida tug’ilib o’sgan (bu shahar hozirgi liviya davlati hududida bo’lgan) va aleksandrif kutubxonasiga boshchilik qilib, fanlarda juda katta meros qoldirgan eratosfen tomonidan iste‘molga kiritilgan. uning «geografik yozishmalar» nomi asarida birinchi bor, yer yuzasidagi geografik predmet va ob‘ektlarning «geografiya» so’zi bilan …

«jug’rofiya» so’zi ishlatilgan. o’zbek tilida ba‘zan qullanilgan «jug’rofiya» so’zi geografiyaning asl mohiyatini ochib beraolmaydi, muayyan chalkashliklar vujudga keltiradi deb o’ylaymiz 1989 yilda, ayniqsa uzbekiston mustaqilligi davrida o’zbek tiliga davlat tili maqomi berilishi munosabati bilan bu eng qadimiy geografiya so’zi o’z aslidan ishlatilib kelmoqda fanlarninigtarmoqlari bo’linib rivojlanish davrida «geografiya» fani o’rniga «geografiya fanlari tizimi sistemasi» iborasini qo’llashni olimlar ma‘qul topganlar. chunki tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy jabhalarni tadqiq etadigan kupgina fan larning yaxlit tizimidan iborat bo’lgan geografiya ilmlari bir-biri bilan ko’p jihatlardan, birinchi navbatda hududiymik tamoyili bilan bog’langan bir qancha mustaqil fanlar tizimidan iboratdir. o’zbekiston respublikasi «ta‘lim tug’risidagi qonun» ning davlat ta‘limi standartlari dts da» geografiya insoniyat yashovchi sayyora ya‘ni yer haqida to’liq tasovvir hosil qilish uchunma‘lumot berishga qaratilgan yagona o’quv fanidir. geografiya ta‘limi yer kurrasiga ro’y beruchi tabiiy va satsial-iqtisodiy jarayon va hodisalarni o’rgatadi. yer haqidagi ilmiy dunyoqarashlarni shakillantiradi satsial-iqtisodiy bilimlarni tarkib toptiradi, dunyo davlatlari va turli regionlardagi jamiyat va tabiatning o’zaro …

amrovli, teran mazmunli, fikrlashga chorlaydigan iborani bildiradi. ko’pchilik odamlar geografiya fanini juda soda tasavvur etib, tog’, tekislik, shahar, dengiz, orol va boshqa ob‘ektlarning joylashgan o’rnini o’rganishdan iborat deb bilishadi. azaldan yoshlar bu fanni kashfiyotlar, sayyoramizdagi geografik ob‘ektlarni, ularning bir-biriga nisbatan qanday joylashganligini aniq tasavvur etmagan fuqaroni ma‘rifatli, ziyoli, madaniyatli kishi deyish qiyin. zero, maktab geografiyasi yer planetasidagi okena, materik, dengiz, orol, tog’, tekislik, muzlik va boshqa tabiiy ob‘ektlarning qaerda va qanday o’ziga xos xususiyatga ega ravishda joylashganligini o’rgatish qaratilgan. qanday davlat, uning iqtisodiy-siyosiy holati, poytaxti, yirik va mashhur shahari, aholi, urf-odatlari, mashg’ulotlarini ham geografiya fani o’rgatadi. o’tmish olimlaridan biri «geografiyadan ko’ra qiziqarliroq fanni topish amrimahol» deganda to’la xaqli edi. bu fikr hozirgi kosmos, kompyuter asrlari bo’lgan xxi asrda o’z dolzarbligini yo’qotgani yo’q. chunki televizor dasturlaridan o’rin olgan ma‘rifiy ko’rsatuvlar, radiodagi qiziqarli eshittirishlar, gazitalarning sungi sahifalardagi boshqotirma-yu, so’nggi ustunlar,gazitxonlarni fikrlashga qaratilgan savol va topshiriqlarinng aksariyati geografiyani bilishni talab etadi bular o’z …

rafik o’lkashunoslik, xarbiy geografiya, rekratsion geografiya, meditsina geografiyasi, turzim geografiyasi, o’qitish metodikasi, kartografiya kabi fanlar ham geografiya fanlari tizimiga kiradi. geografiyalarning maqsadi-yer planetamiz tabiati, xo’jaligini bir butun idrok etishdan iborat bulishi lozim-yer yuzasida qanday geografik ob‘ektlar mavjud. ularning xususiyatlari o’zgarishini tasavvur etishdan iborat. geografiya fanlarining vazifasi yer planetasi geografik qobig’ining taraqqiyot qonunlari o’rgatishdan iborat bo’lib, tabiat va jamiyat o’zaro munosabatlarini o’rgatish, uning o’zgarish qonuniyatlarini belgilab berishdan iborat bo’lmog’i kerak. bu xol-hozirgi zamon geografiya fanlari amaliy konstruktiv geografiyaga aylanganini bildiradi. umumiy tabiiy geografiya ma‘lum ma‘noda «umumiy yer bilimi» deb yuritiladi. umumiy yer bilimi yer sharining ustki, murakkab tuzilishga ega bo’lgan qatlami bo’lmish-geografik qobiq tabiatini, tuzilishi, rivojlanish qonuniyatlarini va xududiy bo’linishni o’rgatadi. geografik qobiq. yer yuzasida atmosfera, gidrosfera, litosfera va biosferaning o’zaro aloqasi, bir-biriga ta‘siri natijasida uzoq davrlar maboynida ro’y bergan evolyuttsion jarayon oqibatida vujudga kelgan murakkab doimo rivojlanishda bo’lgan bir butun (yaxlit) moddiy tizimdir. juda murakkab doimo rivojlanishdagi dinamik tuzilma bo’lgan …

i ravish yer geografik qobig’ining taraqqiyot qonuniyatlarini o’rgatadi. xaqiqatdan ham geografik qobiq xaqidagi ta‘limoti bo’lgay umumiy yer bilimini geografiya fanlariga tegishli juda ko’p fanlarni o’rgatish uchun kuzgu-prizma sifatida talqin etish to’g’ri bo’ladiki, yer shariga doir komponentlarning shakllanish va o’zgarish qonuniyatlari xaqidagi barcha bilimlarni emas, balki geografik qobiqni muayyan qonuniyatlar asosida rivojlangan va o’zgarayotgan doimo xarakatdagi dinamik tuzilma sifatida o’rgatadi. harqalay har bir komponent va yer xar bir qobig’ini o’ziga xos obyektiv rivojlanish qonuniyatlari borki, ularni tarmoq geografiya fanlari o’rganadi. umumiy yer bilimi bu komponent va qobiqdagi bir butun yaxlit rivojlanishdagi qonuniyat, jarayon va hodisalar haqida eng umumiy bilimlarni beradi. geografik mutaxassislar «umumiy yer bilimi» yerning kosmik jism sifatida fazodagi o’rniga bog’liq aynan yer planetasiga oid qonuniyatlar xaqida umumiy bilim va ma‘lumotlar berishi bilan ahamiyatlidir. aniqroq aytganda yerning quyosh tizimdagi o’rni, yerning shakli, kattaligi, sutkalik va yillik harakati yer sferalarining tuzilishi bilan bog’liq qonuniyatlarni va ularning oqibati bo’lgan yer shari tabiatning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "umumiy yer bilimi predmeti umumiy yer bilimi geografik qobiqni o'rganadigan fan ekanligi"

1350811679_19347.doc umumiy yer bilimi predmeti - umumiy yer bilimi geografik qobiqni o’rganadigan fan ekanligi reja: 1. geografiya fani predmeti. o’rganish obyekti, boshqa geografiya fanlari bilan aloqasi. 2. geografik bilimlarning o’ziga xosligi, hozirgi zamon geografiya fanlari. 3. geografik qobiq va uning xususiyatlari. geografiya – yer yuzasining tabiati va xo’jaligini, ularning taylashiv hususiyatlarini urgatadigan fanlar kompleksidir. qadimgi yunonlar – bular hozirgi o’rta yer dengizi buylarida yashaydigan, insoniyat tarixida fan va madaniyatni yuksak darajada taraqqiy ettirish yunon va rim xalqlari, ular orsida yetishib chiqqan olimlar – yer yuzasining manzarasi-er yuzasida qanday predmet va ob‘ektlar borligini birinchi marta geografiya so’zi bilan ifodalanganlar. geografiya termin...

Формат DOC, 44,0 КБ. Чтобы скачать "umumiy yer bilimi predmeti umumiy yer bilimi geografik qobiqni o'rganadigan fan ekanligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: umumiy yer bilimi predmeti umum… DOC Бесплатная загрузка Telegram