shimoliy amerika materigining tabiiy geografik o`lkalari

DOC 74,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350887069_19717.doc shimoliy amerika materigining tabiiy geografik o`lkalari r e j a: 1. grenlandiya. 2. kanada arktika arxipelagi. 3. lavrentiy yassi tog`ligi. 4. markaziy tekisliklar 5. buyuk tekislikar 6. appalachi tog`lari. 7. qirg`oq pasttekisliklari. 8. alyaska kordilyerasi. 9. kanada kordilyerasi. 10. aqsh kordilyerasi tog`lari. 11. meksika kordilyerasi. grenlandiya dunyodagi eng katta orol. uning maydoni 2176 ming km. kv. bundan 1800 ming km. kv. qismi yoki xududning 84% muzliklar bilan qoplangan. quruqlikning muz bosmagan qismlari asosan janubi – g`arbiy, shimoliy va shimoliy-sharqiy qirg`oqlarida uchraydi. qirg`oqlarning tabiiy sharoiti deyarli hamma joyda arktikaning yuqori geografik kengliklaridagi kabi nixoyatda qattiq. muz qalqoni yaxlit massiv shaklida bo`lib yuzasi juda qiya, deyarli yassi va qirg`oqlardan orol markaziga tomon asta – sekin ko`tarila boradi. bu yerda muzning balandligi 3300 m ga yetadi. muz qalqoni 67°30 shimoliy kenglikdan shimolda va 66° shimoliy kenglikdan janubda joylashgan va bir-biriga qo`shilib ketgan ikkita gumbazdan iborat. muzning qalinligi 3,5 km, xajmi 2,7 mln. …

inadi. 68° shimoliy kenglikda muzlik markazida 300 m, chekkalarida 520 mm gacha yog`in yogadi. bu yog`inlarning hammasi qor bo`lib tushadi. muzlik yuzasida tushgan qor asta-sekin o`zgaradi va firn hamda muzlikka aylanadi. muzlikni markaziy balan qismlarida muz chekkalariga qarab asta-sekin oqadi. muz qalqoni chekkalaridan tor muzlik tillari boshlanib, okeanning tropik vodiylariga yetib boradi. bunday muzliklarni xarakat tezligi sutkasiga 20-40 m ga yetadi, muzlikning siljishi natijasida juda chuqur va xavfli yoriqlar hosil bo`ladi. xar yili grenlandiya qirg`oqlari yaqinida asosan orolning g`arbida 10-15 mingga yaqin aysberg hosil bo`ladi. muzlikning asosiy qismi erishga va bug`lanishga sarf bo`ladi. muz qalqonining yillik balansi taxminan quyidagicha: qor to`planishi - 425-446 km. kub qor va muzning sarf bo`lishi - 295-315 km. kub aysberglar tarzida sarf bo`lgan muz - 115-215 km. kub jami sarf bo`lgan qor va muz - 445-530 km. kub bu mu`lumotlardan ko`rinadiki, muz qalqoni deyarli o`zgarmaydi yoki bir oz qisqarib boradi. qirg`oqlarning iqlimiga okean oqimlari ham …

1920 yildan keyin avj oldi. ana shu paytda iqlimning isishi oqibatida orolning qirg`oqlarini yaqinida dengiz faunasi boyib, treska, seld, paltus kabi boshqa muxim baliqlar paydo bo`ladi. kanada arktika arxipelagi yer sharidagi eng katta arxipelaglardan biridir. uning orollari umumiy maydoni 1,3 mln. km 2 dan ortadi. bu orollarning eng yiriklari baffin yeri (512 ming km2), viktoriya (208 ming km2), elsmir (200 ming km.kv) orollaridir. orollarning ko`pchiligi materikning ayrim qismlaridan iborat, ular yaqin geologik o`tmishdagina materikdan ajralib qolgan. tabiiy sharoitiga ko`ra janubiy va g`arbiy orollar materikning shimoliy qismlariga, shimoliy sharqiy orollar esa grenlandiyaning shimoliy qismiga o`xshab ketadi. arxipelagning geologik tuzilishi va relyefining tarkib topish tarixi so`nggi yillardagina umumiy tarzda o`rganilgan. janubiy orollar shimoliy amerika platformasining bir qismidan iborat. yaqinda o`tqazilgan tadqiqotlar bu tog`larning geologik jixatdan murakkab tuzilganligini ko`rsatdi. ular toshko`mir, mezozoy va quyi uchlamchi davrning disklokatsiyalangan cho`kindi jinslaridan tarkib topgan. keyinchalik tez-tez transgressiyalar bo`lib turgan va ular dengiz terrasalarini vujudga keltirgan. bu …

muzlar paydo bo`lishi uchun qulay. bu yerda muzlarning umumiy maydoni 154 ming mm ga yetadi. baffin yeri orolida yog`in nisbatan ko`p tushadi, havo xarorati esa bir muncha yuqori bo`lib, qor chizig`i salkam 800-1000 m dan o`tadi. undan yuqorida tipik tog` vodiy muzliklari, baland yassi tog`larda esa muz gumbazlari uchraydi. shelf muzliklarining kengligi deyarli 20 km va qalinligi bir necha o`n metrlab bo`ladi. uning chekka qismlaridan yirik muz orollari uzilib chiqadi va shimoliy muz okeanining markaziy qismlarida suzib yuradi. tundradagi ikki yoki uch yarusli o`simlik turkumlari asosan yirik g`arbiy orollari ning ichki qismlarida tarqalgan. arxipelagning xayvonot dunyosi ham umuman olganda, o`simlik qoplami kabi, boy emas. orollar xayvonlar turiga boyligi jixatidan emas, balki xayvonlar sonining ko`pligi bilan xarakterlanadi. arxipelagning mineral resurslari yaxshi o`rganilmagan va ulardan deyarli foydalanilmaydi. qazilma boyliklardan ko`ng`ir ko`mir, lignit, mis konlari borligi ma`lum. arxipelag neft konlari ko`p deb xisoblanadi. lavrentiy yassi tog`ligi - bu xudud geologik tuzilishi hamda, qisman, …

gan rayvonlarda joylashgan: transgressiyalar gudzon ko`ltigi soxillari bo`ylab keng tarqalgan va makenzi vodiysi bo`ylab janubga uzoq kirib borgan. xozirgi vaqtda bu yerlarda botqoqliklar juda keng tarqalgan. yassi tog`likning shimoli bilan janubi va sharqi bilan g`arbi o`rtasida ham katta iqlimiy tafovutlar mavjud. masalan, vegetatsiya davri shimoliy muz okeani soxillarida bor-yo`g`i 40-50 kun davom etsa, janubda 160 kungacha cho`ziladi. aksincha, gudzon qo`ltig`idan g`arbdagi joylar iqlimi keskin kontinental bo`lib, qish qattiq keladi va okeandan uzoqlashgan sari yoz nisbatan iliq bo`ladi. agar tuproqni yaxshi namlab turadigan doimiy muzloq yerlar bo`lmaganda edi, kordilyera tog`laridan sharqdagi xududlarni qurg`oqchil deyish mumkin bo`lar edi: chunki bu yerda yiliga bor-yo`g`i 250-300 mm yog`in tushadi. yassi tog`likning suv energiyasi zapaslari ham katta, biroq xozirgi vaqtda kanada qalqonidagi ko`plab qazib olinayotgan rudalar-polimetallar, temir, uran, oltin va boshqalar eng katta qiymatga egadir. markaziy tekisliklarni tabiiy sharoitiga ko`ra yevropa tekisligiga o`xshatish mumkin. ularning ayniqsa geologik tuzilishi, relyefi, qisman iqlimi va tuproq-o`simlik qoplami ko`proq …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "shimoliy amerika materigining tabiiy geografik o`lkalari"

1350887069_19717.doc shimoliy amerika materigining tabiiy geografik o`lkalari r e j a: 1. grenlandiya. 2. kanada arktika arxipelagi. 3. lavrentiy yassi tog`ligi. 4. markaziy tekisliklar 5. buyuk tekislikar 6. appalachi tog`lari. 7. qirg`oq pasttekisliklari. 8. alyaska kordilyerasi. 9. kanada kordilyerasi. 10. aqsh kordilyerasi tog`lari. 11. meksika kordilyerasi. grenlandiya dunyodagi eng katta orol. uning maydoni 2176 ming km. kv. bundan 1800 ming km. kv. qismi yoki xududning 84% muzliklar bilan qoplangan. quruqlikning muz bosmagan qismlari asosan janubi – g`arbiy, shimoliy va shimoliy-sharqiy qirg`oqlarida uchraydi. qirg`oqlarning tabiiy sharoiti deyarli hamma joyda arktikaning yuqori geografik kengliklaridagi kabi nixoyatda qattiq. muz qalqoni yaxlit massiv shaklida bo`lib yuzasi juda qi...

Формат DOC, 74,0 КБ. Чтобы скачать "shimoliy amerika materigining tabiiy geografik o`lkalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: shimoliy amerika materigining t… DOC Бесплатная загрузка Telegram