so‘z turkumlari va ularning ajralish usullari

DOCX 34 pages 83.1 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.1 KB

File type DOCX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

1. so‘z turkumlari deb nimaga aytiladi? soʻz turkumlari — tildagi soʻzlarning ularda umumiy kategorial maʼnoning (maye. otlarda predmetlik, feʼllarda harakatholat), grammatik kategoriyalar yagona tizimining , oʻziga xos soʻz oʻzgarish, shakl va soʻz yasalish tiplarining , sintaktik vazifalar umumiyligining mavjudligiga qarab ajratiladigan guruxlari (baʼzi adabiyotlarda "soʻzlarning leksikgrammatik kategoriyalari" deb ham ataladi).. so‘zlarni turkumlarga ajratishda asosan 3 belgiga asoslanilgan. 1. so‘zlarning lug‘aviy ma’nosi. 2. so‘zlarning morfologik belgilari. 3. so‘zlarning gapdagi vazifasi. 2 savol javobi an’anaviy tilshunoslikka so’z turkumlari qandey me’zonlar asosida ta’riflangan? zamonaviy tilshunoslikdachi. ayrim olimlar so‘zlarni turkumlarga ajratishda leksik ma’nosini yetakchi deb bilsalar, ayrimlar morfologik belgisini, ya’ni boshqalar sintaktik vazifasini asos qilib oldilar. keyingi ishlarda so‘zlarni turkumlarga ajratishda yuqoridagi belgilardan tashqari so‘z yasalish belgisi ham qo‘shildi tilshunoslikda so‘nggi yillarda so‘zlarni turkumlarga ajratishda ularning quyidagi muhim belgilari asos qilib olinmoqda: semantik belgi, morfologik belgi, sintaktik belgisi va so‘z yasalish belgisi 3.struktural tilshunoslikka m ansub b o ‘lgan olim lar so ‘z turkumlari …

2 / 34

padigan umumlashtirilgan, mavhum lug'aviy ma'no. so‘zlarni turkum larga ajratish aslida ularning leksik-grammatik xususiyatlarini ochib berish bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan muammodir. biz ta h lil q ilay o tg an konsepsiya so 'zlarn in g leksik-sem antik x u su siy atlarin i um um an ch etlash tirg an d ek , gram m atik xususiyatlardan faqat sintaktik tomoninigina nazarda tutib, ulami (so‘zlami) morfologiyadan ajratib qo‘ygandek tuyuladi. 5.so‘zning grammatik shakli nima? sozning biror grammatik ma’no ifodalaydigan korinishi uning grammatik shakli deyiladi. grammatik shakl grammatik ma’noni ifodalashning eng zaruriy sharti, tilda ular biri ikkinchisiz mavjud bolmaydi. masalan, otlardagi koplik ma’nosi –lar affiksli shakl orqali ifodalanadi: gullar; tushum kelishigi ma’nosini –ni affiksli shakl ko`rsatadi va h.k. 6. so‘zlarning sintaktik vazifasi so‘z turkumlarini farqlashda qanday yordam ko‘rsatishi mumkin? so'zlarning sintaktik vazifasi deganda ularning gapdagi o ‘rni, gap b o ‘laklari nuqtai nazaridan bajaradigan vazifasi tushuniladi. m a ’lum ki, so ‘z turkum larin …

3 / 34

mumkin, bunday holda ular sifatlar bilan birikishadi; narsalarning ish-harakati va holati tasvirlanishi mumkin, u holda ular fe’llar bilan birikishadi 8. tillarda so‘z turkumlari son jihatdan bir xilmi? hozirgi zamon ingliz tilidagi so‘z turkumlarining soni turli olimlar tom onidan turlicha talqin qilinadi. ayrim olimlar hozirda am alda b o ‘lgan 10 ta so‘z turkum iga (ot, sifat, son, olmosh, fe’l, ravish, predlog, bog‘lovchi, artikl vayuklamalar), yana to ‘rtta qo‘shib (modal so‘zlar, holat kategoriyasi so‘zlari, undovlar, javob so‘zlar) so‘z turkum lari sonini 14 taga yetkazadilar. bu - olim larning so ‘z tu rk u m la rin i farq lash d a q an d ay va nechta m ezo n lard an foydalanishlariga bogmiqdir 9. mustaqil va yordamchi so‘z turkumlari orasida qanday farq bor? yordamchi so'z turkumlari mustaqil so'z turku m la r id a n q u y id a g i x u s u siy a tla ri …

4 / 34

, un, ot, qoy, gulzor, ittifoqdosh, yangilik, topishmoq, dindor, sifat: betob, go'zal, tez, zerikarli, badavlat, ishchan, begaraz, mayin yangi ravish: chiroyli yugurmoq, go'zal (kuylamoq), tez (yugurmoq), zerikarli (namoyish qilishdi), beg'araz(yordam bermoq) fe'l: yozdim, topmoq, kuyla olmosh: hamma, u, bizlar, boglovchi: bilan, uchun, va, ko'makchi: osha 11.o’zbek, va ingiliz, tillaridagi ot yasovchi qo’shimchalarni aytib bering . masalan, ingliz, nemis va fransuz tillarida artikllar bilan birikkan so‘zni ko‘rsak, uni albatta, ot deymiz, chunki artikllar faqat otlar bilan birikadi. so‘zlarning distributsiyasi o ‘zbek tilida ham katta ahamiyatga egadir. bu tilda ham so‘zning qaysi so‘z turkum iga taalluqliligi b a ’zan ularning birikmasiga qarab farqlanadi: u yaxshi odam. u yaxshi gapirdi. bu ikki gapda yaxshi so‘zi bir xil grammatik shaklda ishlatilgan, lekin uning vazifasi har xildir. 12 o’zbek va ingliz tillaridagi sifat va fe’l yasovchi qo’shimchalarni aytib bering. birinchi gapda u otni aniqlab, izohlab kelsa, ikkinchisida fe’l bilan bog‘lanib kelgan. shuning uchun birinchi gapdagi …

5 / 34

ologiya, onomastika kabi b o ‘limlar leksikologiyaning tarkibiy qismlaridir. 15.nima uchun so’z tilning asaosiy birligi deb ataladi so‘z tilning asosiy birligi bo‘lib, u har bir til yarusi tom onidan o‘rganilishi mumkin. so‘zni quyidagicha ta ’riflash mum kin: so‘z fonetik jihatdan shakllangan bir butunlikdir. fonema va morfemalar so‘zning asosiy birliklari, so‘zlar mustaqil birlik bo‘lib, o ‘z urg‘usiga ega. u rg‘u so‘zni fonetik jihatdan butunligini ta ’minlab, undagi tovushlarni b irla sh tira d i va shu bilan birga, nutq ja ra y o n id a bir s o ‘zni ikkinchisidan farqlashga xizm at qiladi. 16.so’z, narsa va tushuncha orasidagi munosabatni tushuntirib bering? narsa - borliqda mavjud buyum predment. tushuncha — narsa va hodisalarning muhim xususiyatlari, aloqalari va munosabatlarini aks ettiruvchi tafakkur shakli. soʻz — tilning narsa-hodisalar, jarayonlar va xususiyatlarni nomlash uchun xizmat qiladigan eng muhim strukturmaʼnoviy birligi; oʻz tovush qobigʻiga ega boʻlgan, borlikdagi narsalar haqidagi tushunchani, ular oʻrtasidagi aloqani yoki …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so‘z turkumlari va ularning ajralish usullari"

1. so‘z turkumlari deb nimaga aytiladi? soʻz turkumlari — tildagi soʻzlarning ularda umumiy kategorial maʼnoning (maye. otlarda predmetlik, feʼllarda harakatholat), grammatik kategoriyalar yagona tizimining , oʻziga xos soʻz oʻzgarish, shakl va soʻz yasalish tiplarining , sintaktik vazifalar umumiyligining mavjudligiga qarab ajratiladigan guruxlari (baʼzi adabiyotlarda "soʻzlarning leksikgrammatik kategoriyalari" deb ham ataladi).. so‘zlarni turkumlarga ajratishda asosan 3 belgiga asoslanilgan. 1. so‘zlarning lug‘aviy ma’nosi. 2. so‘zlarning morfologik belgilari. 3. so‘zlarning gapdagi vazifasi. 2 savol javobi an’anaviy tilshunoslikka so’z turkumlari qandey me’zonlar asosida ta’riflangan? zamonaviy tilshunoslikdachi. ayrim olimlar so‘zlarni turkumlarga ajratishda leksik ma’nosini yetakchi ...

This file contains 34 pages in DOCX format (83.1 KB). To download "so‘z turkumlari va ularning ajralish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: so‘z turkumlari va ularning ajr… DOCX 34 pages Free download Telegram