tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti

DOCX 51 pages 90.2 KB Free download

51 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.2 KB

File type DOCX

Pages 51

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 51

ma’ruza №: 1. tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti. tarixiy kartografiyaning shakllanishi, taraqqiyoti. o‘rta osiyoning qadimgi davr tarixiy geografiyasi. o‘rta osiyoning ilk o‘rta asrlardagi tarixiy geografiyasi. reja: 1. tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti. …. 1-bet 2. tarixiy kartografiyaning shakllanishi, taraqqiyoti. …. 14-bet 3. o‘rta osiyoning qadimgi davr tarixiy geografiyasi. ….. 33-bet 4. o‘rta osiyoning ilk o‘rta asrlardagi tarixiy geografiyasi. …. 44-bet 1. tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti. tayanch so‘z va iboralar: ilmiy adabiyot geeren tarixiy geografiya fani taraqqiyoti haqida qarashlari. klyuver. „uels bo'ylab sayohat”. moskva arxeologiya institute. tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. van der linden. p.g.saar. 1. tarixiy geografiyaning vazifalari. tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. tarixiy geografiya fan tarmog'i sifatida qadimdan shakllangan tarix va geografiya fanlaridan ancha yosh sanaladi. u fan sifatida bir necha yuz yildan beri mavjud. lining taraqqiyot tarixi tarixiy-geografik adabiyotlarda qisqacha berib o'tilgan. jumladan, s.m.seredoninning kitobida bu fan to'g'risidagi ma'lumotlar kiyev rusi va moskva davlati tarixiy geografiyasi …

2 / 51

qotlari ko'rib chiqilgan. ilmiy adabiyotlarda uzoq vaqt davomida tarixiy geografiyaning shakllanishi va unga omil bo'lgan sabablarni asoslovchi ilmiy xulosalar deyarli yo'q edi. holbuki, ilmiy adabiyotlarda bu masala ancha oldin qo'yilgan. xviii asr oxiri — xix asr boshlarining yirik nemis tarixchisi geeren (1760—1842 yillar) 1785 yilda volterning tarixiy g'oyalarini davom ettirib, tarixiy geografiyaning shakllanishi va asosiy bosqichlari haqida to'xtalib o'tdi. geeren o'z fikrlarini mualliflar jamoasi tomonidan nashr etilgan qadimgi dunyo tarixiga doir kitobida bayon etgan. geeren qadimgi dunyo tarixiy geografiyasining asoschisi deb niderlandiyaning leyden universiteti professori klyuverni (xvii asrning birinchi choragi) tan olgan. geeren tarixiy geografiya fani taraqqiyoti tarixini uch bosqichga bo'ladi: 1. klyuverdan sellariusga qadar; 2. sellariusdan d'anvilga qadar; 3. d'anvildan gatterer va mannertga qadar. geeren tarixiy geografiyaning ilmiy fan sifatidagi taraqqiyotiga galliyalik olim xristofor sellarius hissa qo'shganligini ham aloliida uqtirgan. xix asrda geerenning fikrlari boshqa tadqiqotchilar tomonidan bir necha bor takrorlandi. 40-yillarda forbiger qadimgi geografiyaga oid darslik kitobida klyuver …

3 / 51

y va 1939 yilda v.p.budyanovlar tomonlaridan bildirilgan. shunday qihb, tarixiy geografiyaning paydo bo'lishi va vaqti haqidagi eski an'analar mavjuddek ko'rinsa-da, aslida haqiqat boshqacharoq. 1930 yilda belgiyalik olim van der linden birinchi xalqaro tarixiy geografiya kongressi ochilishidagi kirish nutqida boshqacha nuqtai nazarni, ya'ni xvi asrning ikkinchi yarmida dunyoning ilk tarixiy atlasini yaratgan flamand olimi a.orteliyni tarixiy geografiyaning asoschisi deb baholadi. xuddi shunday qarashlar 1935 yilda geografiya fanlari tarixi bo'yicha yirik italyan mutaxassisi almadja tomonidan „italyan ensiklopediyasi"ga orteliyga bag'ishlab yozilgan maqolada ham bildirildi. amerikalik garri barnes 1938 yildagi asarida xii asr ingliz muarrixi va geografi jerald de barri o'z davrida tarixiy geografiya bilan jiddiy qiziqqanligi hamda „irlandiya topografiyasi" va „uels bo'ylab sayohat" nomli asarlarini yozganligini malum qilgan. yuqoridagi noaniqliklarni bartaraf etish maqsadida ko'plab ilmiy anjumanlar tashkil etilgan. 1930 yilda belgiyada tarixiy geografiyaga bag'ishlangan maxsus xalqaro kongressda belgiya, fransiya, germaniya, anguya, italiya, ispaniya, polsha va gollandiyadan kelgan olimlar ishtirok etishdi. kongressdagi yetti seksiyada …

4 / 51

ketganligini farqlash kerak. qabila va urug'lar, xalqlarning biror hududda joylashishi va o'z tarixi davomida bu hududlarning o'zgarishi, mustamlakalar natijasida yangi xalqlarning kelib joylashishi kabi masalalar tarixiy geografiya bo'limi sifatida m.k.lyubavskiyning rossiya tarixiy geografiyasiga oid asarida tilga olib o'tilgan. ba'zan tarixiy geografiya fanining mazmunini aniqlashtirishda chalkashliklarga ham yo'l qo'yilgan. masalan, a.a.spitsin tarixiy geografiyani „...tarixning bo'limi bo 'lib, mamlakatning hududi va aholisini, tabiiy-geografik tavsifini, qisqa qilib aytganda, uning tarixiy manzarasini о 'rganadi", — deb yozgan. s.m.seredonin yuqorida nomi keltirilgan asarida tarixiy geografiya awalo aholi, chegaralar, yo'llarni (mustamlaka, savdo-sanoat, harbiy) o'rganishini ta'kidlagan. s.k.kuznetsov 1907-1908 yillarda moskva arxeologiya institutida tarixiy geografiyaga oid kursida rus tarixiy geografiyasi, umuman, uning o'zi tushuncha sifatida juda noaniq va qorong'u bir mavzu ekanliginini uqtirgan. bu haqdagi fikrlar keyinroq ham ko'p bildirilgan. 1932 yilda gilbert: „tarixiygeografiya"atamasitarixchiuchunham,geograf uchun ham umuman tushunarsiz- bu atama orqalipaydo bo'lgan asarlarbir-biridan tavsifi va maqsadijihatidano'zaro keskinfarq qiladi - deb yozgan. 1937-yilda mashhur fransuz olimi mark blok o'zining …

5 / 51

zkur fanning maqsad va vazifalari haqida o'tgan asrning 40—50-yillarida qator tadqiqotlar chop etib, tarixiy geografiyaning prinsipial qonun-qoidalarini batafeil tahlil etgan. ularda tarixiy geografiya .tarixiy fan sifatida o'tmish geografiyasi va tabiiy-tarixiy geografiyasini o'rganadi, degan fikrlar ilgari surilgan. v.k.yatsunskiyning bu mulohazalariga qarshi fikr bildirgan l. a. goldenberg tarixchilar tabiiy-tarixiy geografiya muammolarini o'rganishga tayyor emasliklarini bildirdi. l.a.goldenberg tarixiy geografiyadan tabiiy-tarixiy geografiyani ajratgan holda uni shunday ta'riflaydi: „ tarixiy geografiya — tarixiy fan bo 'lib, о 'tmish xalqlarning tarixiy-iqtisodiy (aholi va xo'jalik) hamda siyosiy-tarixiy geografiyasini tarixiy-geografik muhit bilan bog'lab o'rganadi". bir tomondan l.a.goldenberg mazkur ta'rifiga tarixiy etnik geografiyani kiritmagan. bu esa noto'g'ridir. o'tgan asrning 70-yillarida tarixiy geografiyaga bag'ishlangan asarda mazkur fan tabiiy, aholi, xo'jalik (tarixiy-iqtisodiy) va siyosiy-tarixiy geografiyaga bo'linishi, tabiat va inson o'rtasidagi muosabatlar, tabiiy shart-sharoitning jamiyat taraqqiyotiga ta'siri, tabiat in'omlaridan insonning foydalanishi kabi masalalar o'rganilishi mumkinligi ilgari surilgan2. bunday katta hajmdagi ishlarni ilmiy tadqiq etish uchun awalo tarix, qolaversa, geografiya fanidan yaxshigina boxabar …

Want to read more?

Download all 51 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti"

ma’ruza №: 1. tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti. tarixiy kartografiyaning shakllanishi, taraqqiyoti. o‘rta osiyoning qadimgi davr tarixiy geografiyasi. o‘rta osiyoning ilk o‘rta asrlardagi tarixiy geografiyasi. reja: 1. tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti. …. 1-bet 2. tarixiy kartografiyaning shakllanishi, taraqqiyoti. …. 14-bet 3. o‘rta osiyoning qadimgi davr tarixiy geografiyasi. ….. 33-bet 4. o‘rta osiyoning ilk o‘rta asrlardagi tarixiy geografiyasi. …. 44-bet 1. tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti. tayanch so‘z va iboralar: ilmiy adabiyot geeren tarixiy geografiya fani taraqqiyoti haqida qarashlari. klyuver. „uels bo'ylab sayohat”. moskva arxeologiya institute. tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. va...

This file contains 51 pages in DOCX format (90.2 KB). To download "tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy geografiyaning vazifala… DOCX 51 pages Free download Telegram