o'zbekiston hududidagi qadimgi aloqa-savdo yo'llari: yo'nalishlari va xususiyatlari

DOCX 10 sahifa 56,5 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 56,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

ma’ruza №: 19. o’zbekiston hududidagi qadimgi aloqa–savdo yo’llari: yo'nalishlari va xususiyatlari reja: 1. eng qadimgi yo‘llar. 2. lojuvard yo‘li 3. markaziy osiyoni janubiy osiyo bilan bog‘laydigan yo‘llar 4. mahalliy, mintaqaviy va transmintaqaviy aloqa yo‘llari 5. ilk temir davrida savdo yo‘llari 6. dasht yo‘li, "oltin yo‘li", "shoh yuli" tayanch so‘zlar eng qadimgi yo‘llar, ulov, transport vositalari, lojuvar yo‘li, shimoliy mintaqa, janubiy mintaqa, transmintaqaviy va mintaqaviy yo‘llar, mahalliy yo‘llar, dasht yo‘li, oltin yo‘li, shoh yo‘li, buyuk ipak yo‘li, chjan szyan, o‘rta asrlar yo‘llari, buyuk geografik kashfiyotlar. 1. eng qadimgi yo‘llar. bronza davriga kelib, o‘rta osiyodagi tarixiy-madaniy taraqqiyotni tezlashtirgan bir qancha jarayonlar bo‘lib o‘tdi. bronzaning kashf etilishi va jadallik bilan xo‘jalik hayotiga kirib kelishi, o‘troq dehqonchilik xo‘jaliklarining rivojlanishi natijasida yangi yerlarning o‘zlashtirilishi, qishloqlarning rivojlanib ilk shaharlarga aylanishi, boshqaruv tizimining yanada murakkablashuvi, qadimgi yo‘llarning shakllanishi va nihoyat, dastlabki ulov va transport vositalarining paydo bo‘lishi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish uchun ulkan ahamiyatga ega bo‘ldi. aynan bronza davridan …

2 / 10

li qabilalar va etnik guruhlar joylashgan bo‘lib, qoraqum va qizilqum cho‘llarining ichki hududlari hamda pomir va oloyning yuqori mintaqalaridan tashqari barcha hududlar o‘zlashtirib bo‘lingan edi. bu hududlardagi moddiy madaniyat umumiy holatda ikki guruhga - chorvachilik xo‘jaligi sohiblari bo‘lgan andronovo tarixiy-madaniy jamoalari (shimoliy mintaqa) va dehqonchilik xo‘jaligi yuritgan namozgoh tarixiy-madaniy jamoalariga (janubiy mintaqa) bo‘linadi. ular va ularga qo‘shni bo‘lgan hududlar o‘rtasida turli aloqalar mavjud edi. ushbu aloqalar chorvador va o‘troq dehqonchilik aholisi o‘rtasida almashinuv-savdo munosabatlarining jadallashuviga imkoniyat yaratdi. ma’lum hududlarda tayyorlangan mahsulotlar yoki xom ashyoning boshqa hududlardan topilishi shu jarayondan dalolat beradi. misol uchun, andronovo madaniyatiga xos idishlar marg‘iyona, baqtriya, so‘g‘diyona hududlaridan topilgan bo‘lsa, xorazmda tayyorlangan sopol va metall buyumlar shimoliy hududlarda ko‘plab uchraydi. zamonbobo va gujayli yodgorliklaridan badaxshon lojuvardidan tayyorlangan mahsulotlar topilgan. ta’kidlash lozimki, bronza davrida o‘rta osiyoni qadimgi sharqning sivilizatsiya markazlari bilan bog‘laydigan dastlabki savdo-tranzit yo‘llarining paydo bo‘lishida iqtisodiy omillar muhim ahamiyat kasb etgan. masalan, qadimgi sharq sivilizatsiyasi o‘chog‘lariga …

3 / 10

aqtriya va marg‘iyonani qadimgi xorazm, so‘g‘diyona, markaziy qozogiston va ural bilan bog‘lagan. mil. avv. iii ming yillikda mesopotamiyada badaxshon lojuvardi mashhur bo‘lgan. shumer va akkaddagi tarixiy-arxeologik tadqiqotlar natijasida topilgan lojuvarddan yasalgan turli buyumlar shundan dalolat beradi. undan tashqari mesopotamiyaning uruk, ur, kish, lagash shaharlaridan badaxshon lojuvardidan yasalgan turli buyumlar topilgan. shumer sopol bitiklarida ham uzoq tog‘li o‘lkadan oltin, kumush va lojuvard olib kelingani haqida ma’lumot saqlangan. demakki, bronza davridagi yana bir yo‘l badaxshondan janubi-sharqqa tomon afgoniston orqali o‘rta osiyoning qadimgi xalqlarini mesopotamiyaning shahar-davlatlari bilan bog‘lagan. "lojuvard yo‘li"ning yana bir yo‘nalishi mil.avv. ii ming yillikda amudaryoning yuqori oqimidan eron hududi orqali kichik osiyoga ham kirib borgan. kichik osiyodagi mashhur troya shahri xarobalaridan badaxshon lojuvardidan tayyorlangan buyumlarning topilishi shundan dalolat beradi. bronza davrining yana bir yo‘li o‘rta osiyoning janubidagi baqtriya va marg‘iyonani hindistondagi xarappa va mohinjo-daro, erondagi shahri so‘xta, afg‘onistondagi mundigak kabi madaniyat markazlari bilan bog‘lagan. tadqiqotchilarning fikricha, badaxshondagi lojuvard konlaridan boshlangan …

4 / 10

b o‘tish joizki, bizga ma’lum bo‘lgan ma’lumotlar mil.avv. ii ming yillik ohirlariga kelib o‘rta osiyo va xitoy o‘rtasida qizg‘in aloqalar yo‘lga qo‘yila boshlanganidan dalolat beradi. xususan, xitoylik arxeologlar tyanshanning janubiy yonbag‘irlaridagi so‘nggi bronza-ilk temir davriga oid ukunbaka (sinbaka) makonidan o‘rta osiyodan keltirilgan temir o‘roq va dastali bronza oyna kabi buyumlarni topganligi xam mintaqaning sharqiy turkiston bilan aloqalarining qadimiyligini asoslab berdi. qadimgi xitoylik dehqonlarning bu makonidan naqshi va shakliga ko‘ra chust va burgulik madaniyatlari sopol idishlariga o‘xshash idishlarning topilishi esa o‘rta osiyo va xitoyning qadimgi aloqalaridan va bu aloqalarda qadimgi choch vohasi va farg‘ona vodiysining tutgan o‘rnidan dalolat beradi. o‘quvchilar e’tibor berishlari lozimki, o‘rta osiyoning qadimgi sharq sivilizatsiyasi markazlari bilan olib borgan aloqalarida nafaqat qimmatbaho toshlar, birinchi galda lojuvard katta o‘rin tutgan, balki, bu aloqalar bronza davridan boshlaboq iqtisodiy-madaniy xayotning barcha sohalarini qamrab olgan edi. mil. avv. iii-ii ming yilliklarga kelib o‘rta osiyoning xitoy, hindiston, eron, mesopotamiya, misr kabi hududlar va …

5 / 10

rkmanistondagi anov, namozgoh va oltindepa, zarafshon vohasidagi zamonbobo va sarazm kabi shahar va qishloqlardan o‘tib, o‘rta osiyoning ichki hududlariga olib kelgan. 3. markaziy osiyoni janubiy osiyo bilan bog‘laydigan yo‘llar bu davrdagi o‘rta osiyoning tashki iqtisodiy va madaniy aloqalarini shimoliy hindiston misolida ham kuzatish mumkin. chunonchi, hind daryosi vodiysidagi sivilizatsiya markazlari bo‘lgan xarappa va mohinjo-daro madaniyatlarining o‘rta osiyoning janubidagi ilk shahar madaniyatlari bo‘lgan oltindepa va namozgoh bilan iqtisodiy-madaniy aloqalari moddiy topilmalarda ayniqsa yaqqol ko‘zga tashlanadi. janubiy turkmaniston va hindistondagi xarappa madaniyatiga oid yodgorliklarda bir-biriga o‘xshash sopol haykalchalarning uchrashi, oltindepaning turli madaniy qatlamlaridan fil suyagidan ishlangan buyumlarning topilishi, ba’zi sopol va metalldan ishlangan buyumlarda xarappa va mohinjo-daro madaniyatining ta’siri borligi hamda boshqa moddiy madaniyat buyumlari hududlar o‘rtasidagi faol iqtisodiy va madaniy aloqalardan dalolat beradi. hindistonning o‘rta osiyo bilan aloqalaridagi yana bir muhim yo‘nalish yo‘li shimoliy afg‘oniston va surxon vohasidagi bronza davri makonlaridan - dashli, sopolli, jarqo‘ton kabilar orqali o‘tib mintaqaning ichki hududlariga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbekiston hududidagi qadimgi aloqa-savdo yo'llari: yo'nalishlari va xususiyatlari" haqida

ma’ruza №: 19. o’zbekiston hududidagi qadimgi aloqa–savdo yo’llari: yo'nalishlari va xususiyatlari reja: 1. eng qadimgi yo‘llar. 2. lojuvard yo‘li 3. markaziy osiyoni janubiy osiyo bilan bog‘laydigan yo‘llar 4. mahalliy, mintaqaviy va transmintaqaviy aloqa yo‘llari 5. ilk temir davrida savdo yo‘llari 6. dasht yo‘li, "oltin yo‘li", "shoh yuli" tayanch so‘zlar eng qadimgi yo‘llar, ulov, transport vositalari, lojuvar yo‘li, shimoliy mintaqa, janubiy mintaqa, transmintaqaviy va mintaqaviy yo‘llar, mahalliy yo‘llar, dasht yo‘li, oltin yo‘li, shoh yo‘li, buyuk ipak yo‘li, chjan szyan, o‘rta asrlar yo‘llari, buyuk geografik kashfiyotlar. 1. eng qadimgi yo‘llar. bronza davriga kelib, o‘rta osiyodagi tarixiy-madaniy taraqqiyotni tezlashtirgan bir qancha jarayonlar bo‘lib o‘tdi. bronzaning kashf eti...

Bu fayl DOCX formatida 10 sahifadan iborat (56,5 KB). "o'zbekiston hududidagi qadimgi aloqa-savdo yo'llari: yo'nalishlari va xususiyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbekiston hududidagi qadimgi … DOCX 10 sahifa Bepul yuklash Telegram