amir temur va temuriylar davlati tarixiy geografiyasi (xiv–xv asrlar)

DOCX 10 стр. 28,7 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 28,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

ma’ruza №: 3. amir temur va temuriylar davlati tarixiy geografiyasi (xiv–xv asrlar). reja: 1. movarounnahrning xiv asrning 50-60 yillardagi va mo’g’ul xonlarining yurishlariga qarshi kurashlari tarixiy geografiyasi. 2.amir temur davlatining shakllanishi va taraqqiyoti(ma’muriy-siyosiy chegaralar, harbiy yurishlar va hokazo). 3.ulug’bekning movarounnahrdagi davlati. 4.xv asr oxirida o’rta osiyoning tarixiy geografiyasi. tayanch so‘z va iboralar: amir temur – еr-suv munоsаbаtlаri. suyurg‘ul yerlari. хo’jаlik. buyuk ipаk yo’li. temur tuzuklari. madaniy hayoti. amir temur – harbiy yurishlari tarixiy geografiyasi. ulugbek pul ishlohati iqtisodiy tarixiy gegrafiyasi. 1. movarounnahrning xiv asrning 50-60 yillardagi va mo’g’ul xonlarining yurishlariga qarshi kurashlari tarixiy geografiyasi. 1348 yilda chig‘atoy avlodlaridan bo‘lgan tug‘luq temur mug‘uliston taxtiga o‘tiradi. u chig‘atoy ulusidagi siyosiy parokandalikka barham berish va movarounnahrni bosib olish maqsadida bu hududlarga bir necha bor talonchilik urushlari olib boradi. xususan tug‘luq temur 1360 yilda kesh viloyatini bosib oladi. bu viloyatning hokimi bo‘lgan temurning amakisi hoji barlos xurosonga qochadi. manbalarning ma’lumot berishicha, amir temur amudaryo …

2 / 10

mida amir temur va amir husayn dastlab do‘stona, keyin esa dushmanchilik munosabatda bo‘ldilar. 1363 yilda mug‘uliston hokimi tug‘luq temur vafot etgach ilyosxo‘ja movarounnahrdan haydaladi. ammo, ko‘p o‘tmasdan movarounnahr ustiga yangidan yurishga tayyorgarlik ko‘ra boshlaydi va 1365 yilda katta qo‘shin bilan sirdaryo tomonga yo‘lga chiqadi. bundan xabar topgan husayn va temur harbiy kuchlarini jangga tayyorlaydilar. birlashgan kuchlar va tug‘luq temur qo‘shinlari o‘rtasidagi jang 1365 yil 22 mayda chinoz va toshkent oralig‘ida qattiq yog‘ingarchilik paytida bo‘ladi va tarixda “loy jangi” (“jangi loy”) nomini oladi. bu jangda temur va husayn kelishib harakat qilmaganliklari oqibatida ularning birlashgan qo‘shini mag‘lubiyatga uchraydi. ayrim manbalar bu mag‘lubiyatning sababini amir husaynning sust va mayoqsizlik bilan harakat qilishi deb izohlaydi. temurning o‘zi esa bu kabi holatlarni husaynning hasadgo‘yligida deb biladi. xususan “temur tuzuklari”da amir temur va amir husaynning do‘stona munosabatlarini buzilishiga husaynning molparastligi va hasadchiligi sabab bo‘lganligi ta’kidlanadi. “amir husayn bilan murosayu-madora qilishga shunchalik intildimki, hatto uning amirlariga ham …

3 / 10

tida movarounnahrga ham yoyiladi va uning markazi samarqand edi. sarbadorlarning harakatlantiruvchi kuchlari madrasa toliblari, shayxlar, umuman, oddiy aholidan iborat edi. harakat qatnashchilarining asosiy maqsadi mug‘ul istilochilari va zulm o‘tqazuvchi mahalliy qatlamlarga qarshi kurash edi. xurosonda bo‘lgani kabi samarqandda ham bu kurash harakatlantiruvchi kuchlari tarkibi bir xil edi. ilyosxo‘ja qo‘shinlari samarqandga yo‘l olib uni qamal qilganlarida sarbadorlar mudofaani tashkil qildilar. mudofaaga madrasa mudarrisi mavlonzoda, hunarmand abu bakr kalaviy, mergan xurdaki buxoriylar boshchilik qiladilar. shaharni osonlikcha egallashni rejalashtirgan mug‘ullarning bir necha hujumlari muvafaqqiyatsiz chiqqach, ular shahar atrofini o‘rab olib, uzoq vaqt qamal qilish rejasini ishlab chiqadilar. ammo, ilyosxo‘ja lashkari safida yuqumli kasallik (ot vabosi) tarqalishi natijasida u dastlab samarqandni, keyin esa movarounnahrni tashlab ketishga majbur bo‘ladi. bu paytda keshda bo‘lgan amir temur ilyosxo‘janing mag‘lubiyati haqidagi xabarni amir husaynga etkazadi va ular 1366 yilning bahorida samarqandga etib keladilar. samarqand atrofidagi konigil mavzeida qo‘zg‘olon rahbarlari bilan uchrashuv bo‘lib o‘tadi. amir husaynning buyrug‘i bilan bu …

4 / 10

anini konigil voqeasidan so‘ng yuz bergan jarayon orqali ham bilib olish mumkin. 1366-1370 yillar amir temur va amir husayn o‘rtasidagi ziddiyatlar kuchayib, bu kurash husayinning o‘ldirilishi bilan yakun topdi. 1370 yil 9 aprel chorshanba kuni o‘z davrining nufuzli amirlaridan bo‘lgan shayx muxammad suldo‘z, kayxisrav xuttaloniy, o‘ljoytu apardi, dovud dug‘lot, sarbug‘o jaloyir, joku barlos, muayyad dug‘lot, badaxshon hokimi shayx muxammad, husayn bahodir, sayyid baraka, termezlik aka-uka sayyidlar abu maoliy va ali akbar kabilar huzurida amir tumr hokimiyati tan olindi. movarounnahrning amaldagi xonligi chingizxon avlodiga mansub bo‘lgan suyurg‘atmish qo‘liga o‘tdi. davlat boshqaruv tizimi esa movarounnahr amiri nomini olgan amir temur qo‘lida qoldi. temur kesh shahridan samarqandga ko‘chib, uni o‘z davlatining poytaxtiga aylantirdi. zero, “boburnoma” da ma’lumot berilishicha, “mug‘ul va turk ulusi uni semizkand derlar. temurbek poytaxt qilur edi. temurbekdin burun temurbekdek ulug‘ podshoh samarqandni poytaxt qilgan emastur”. 2. amir temur davlatining shakllanishi va taraqqiyoti(ma’muriy-siyosiy chegaralar, harbiy yurishlar). amir tumur hokimiyat tepasiga kelgach, …

5 / 10

si bo‘lmish ijtimoiy muhitga nisbatan yurgiziladigan siyosat bilan ko‘p jihatdan bog‘liq edi. aynan shuning uchun ham 1370 yilning o‘rtalarida samarqandda o‘tkazilgan qurultoyda amir temur barcha viloyatlardan nufuzli amirlar, lashkarboshilarni yig‘ib, ularga har birining mavqei va martabasiga qarab biron-bir mansab va mulk (viloyat, tuman, shahar) taqsimlab beradi, katta-katta sovg‘alar ulashadi. bu haqda sohibqironning “tuzuklarida” shunday deyiladi: “bulardan mol-dunyoga hirs qo‘ygan ochqo‘z va ta’magirlariga mol-ashyo va’da qildim, mansab-martabaga va mamlakatlarni boshqarishga ko‘z tikkan amalparastlarga qo‘lim ostidagi mamlakat va viloyatlardan birining hokimligini berdim”. amir temur movarounnahrning qonuniy hukmdori sifatida mamlakat hududlarini birlashtirishga kirishar ekan, hududlar ustiga dabdurustdan harbiy yurishlar qilmasdan, kelishuvchilik siyosatini tutdi. shu bois ham u amudaryo va sirdaryo oralig‘idagi erlarni, farg‘ona, shosh viloyatlarini o‘z tasarrufiga kiritishda unchalik qiynalmadi. ammo, xorazmda ahvol boshqacha edi. xorazmning o‘sha davrdagi hukmdorlari (husayn so‘fi, yusuf so‘fi) oltin o‘rda ta’sirida bo‘lib, elchilar jo‘natilganligiga qaramay bir necha yil amir temur hokimiyatnini tan olmadilar. shuning uchun ham amir temur …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amir temur va temuriylar davlati tarixiy geografiyasi (xiv–xv asrlar)"

ma’ruza №: 3. amir temur va temuriylar davlati tarixiy geografiyasi (xiv–xv asrlar). reja: 1. movarounnahrning xiv asrning 50-60 yillardagi va mo’g’ul xonlarining yurishlariga qarshi kurashlari tarixiy geografiyasi. 2.amir temur davlatining shakllanishi va taraqqiyoti(ma’muriy-siyosiy chegaralar, harbiy yurishlar va hokazo). 3.ulug’bekning movarounnahrdagi davlati. 4.xv asr oxirida o’rta osiyoning tarixiy geografiyasi. tayanch so‘z va iboralar: amir temur – еr-suv munоsаbаtlаri. suyurg‘ul yerlari. хo’jаlik. buyuk ipаk yo’li. temur tuzuklari. madaniy hayoti. amir temur – harbiy yurishlari tarixiy geografiyasi. ulugbek pul ishlohati iqtisodiy tarixiy gegrafiyasi. 1. movarounnahrning xiv asrning 50-60 yillardagi va mo’g’ul xonlarining yurishlariga qarshi kurashlari tarixiy geografiyasi. 1348 ...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (28,7 КБ). Чтобы скачать "amir temur va temuriylar davlati tarixiy geografiyasi (xiv–xv asrlar)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amir temur va temuriylar davlat… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram