ix-xiv asrlar tarixiy geografiyasi

DOC 83.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483464015_66999.doc ix-xiv asrlar tarixiy geografiyasi reja: 1. sоmoniylar davlati tarixi geografiyasi. 2. qoraxoniylar davlati tarixi geografiyasi. 3. g'aznaviylar, saljuqiylar va xorazmshohlar tarixi geografiyasi. 4. ix-xii asrlarda geografik bilimlar. 5. mo`g'illarning o`rta osiyoni istilo qilishi. 6. chig'atoy ulusi davrida o`rta osiyo 7. mug'illar davrida geografik bilimlar. ix asrning oxirgi choragida movoraunnarxrning barcha viloyatlari samoniylar tasarrufiga o`tib u o`з mustaqilligini tiklab oladi. samoniy davlati 888 yilgi aka ukalar jangidan so`ng ismoil samoniylar davlatiga asos soladi. uning davrida buxoroning komprak devori qurilishi to`xtatib qo`yiladi. tarixshunos mutafakkur narshoxiyning yozishicha amir ismoil kuchli qo`shinini nazarda tutib, "toki men tirik ekanman buxoro viloyatining devori men bo`laman" - deb aytgan edi. somoniylar davlat boshqaruvida amir devonlar boshqaruvidan foydalangan. somoniylar davlati o`nta devon asosida boshqarilgan. nasr ii (914-943) davrida buxoroning registon maydonida podsho qasri qarshisida devonlar uchun saroy qurilib davlat mhkamasi mana shu maxsus binoga joylashtirilgan edi. ular orasida "vazir devoni2 bosh boshqaruv maxkamasi hisoblanar va davlatning ma`muriy …

i "vaqf devoni" hadya etilgan erlarni va musulmon ruxoniylarning boshqa mol mulklarini nazorat qilish. er egaligining quyidagi shakllari: mulki sultoniy-shaxsan amirga tegishli er, suv, tegirmon, do`konlar, bu mulklarni qishloq chorikorlari ijaraga olganlar. yana er egaligining tu`ma (umrbod berilgan er) iq`to (merosiy) turlari bo`lgan. xususiy shaxslarga tegishli mulk erlari xukmdor tabaqa honadoni, dehqon, zodagonlarga,sayidlar, spahsozlar, davlat savdogarlarga tegishli mulklar hisoblangan. shartli er egaligi ham bo`lgan. vaqf mulklari diniy-muassasalarga va madrasalarga tegishli mulk, bu mulkni muassasa mutavvalisi boshqargan. jamoa erlari - yaylov tog' bag'irlaridagi suvsiz lalmikor erlar kirgan. xiroj sharoit va davlat qonunlariga asoslanib olingan. somoniylarning buxoro va karmana viloyatlari xurojdan tushga ndaromad 11116866 dirhomni tashkil qilgan. somoniylar davrida erni qaytadan taqsil qilinadi. er egaligining yangicha guruhi tashkil qilinadi. ularnig ko`pchiligi spohiylardan chiqqan edi. bu davrda movoraunnaxr va xuroson sharqning iqtisodiy jixatdan eng rivojlangan o`lklardan hisoblanar edi. hususan va ayniqsa movoraunnaxr dexqonchilik o`lkasiga kiritilgan edi. bu erlarda dehqonchilik asosan sun`iy sug'orishga asoslangan. …

sh uchun zafaron va ro`yon kabi nodir texnik o`simliklar o`stirilgan. bog'dorchilikka ham katta ahamiyat berilgan. bog' va chinorbog'larda uzum, anor, anjir, olma, nok, behi, o`rik, shaftoli, olxo`ri, rocha, tut, jtyda va boshqa mevalar etishtirilgan. xususan uzumning o`nlab navidan nixoyatda ko`p xosil olingan. uzumdan mag'iz, shinni, sirka va musullas tayyorlanar edi. movoraunnahr va xorazmda sabzlvlt va poliz ekinlari serob bo`lib, qovunlari nixoyaida shirin bo`laр edi. somoniylar davrida chorvachilik ham taraqqiy etgan. ot, eshshak, tuya, xo`kizlar qo`sh arava va moyjuvozlarga qo`shib ishlatilgan. davlat xarbiy qo`shinlari uchun ot etkazib berish chorvachilikniнг muxim vazifasi edi. aholining go`sht va teri, jun bilan ta`minlash ham chorvadorlar qo`lida edi. somoniylar davrida ayniqsa movoraunnaxir va xorazmda to`qmachilik, kulolchilik, degrezlik, chilangarlik misgorlik, zargarlik shishasozlik kabi xunarlarancha rivojlanadi. o`sha davrda buxorо "zandonachi", samarqand esa "vadoriy" nomli to`quvchilikdagi matolari bilan nom taratgan. konchilikda somoniylar davrida zarafshon vodiysidan (tog'laridan) temir), mis, qo`rg'oshin, feruza. эloq viloyati kumush va qo`rg'oshin farg'ona vodiysidan ko`mir va …

ilalari bilan itfoq tuzadilar. dastlab ular ettisuvga xujumm qilib qorluqlarni bo`ysindiradi va qoraxoniylar davlatini tashkil qiladi. yo!zma manbalarda yaxmolarning turkiy qavmlari ichida madaniy jixatdan eng qolog'i deb tariflaydilar. bu yangi turk davlati podsholari "arslonxon" yoki "buxroxon" nomi bilan yuritilgan. bu unvonlar bu ikki qabilaning totemi xisoblangan. arslon - jikul qabilasining totemi. "bug'ro" esa yag'mo qabilasining totemi bo`lgan. u og'ir yuк ko`taradigan tuya manosini bildirgan. 992 yilda xason buxroxon boshliq qoroxoniylar movaraunaxrga xujum boshlaydilar. ular buxoroga yurish qilib qiyinchiliksiz somoniylarni engadilar va buxoroni egallaydilar. bug'roxon kasalligi tufayli qoshg'arga qaytadi. 996 yili qoraxoniylar yana buxoroga yurish boshlaydi. эndi somoniylar davlatiga putur etadi va uning o`rnida qoshg'ordan amudaryogacha cho`zilgan, sharqiy turkistonni bir qismini, ettisu, shosh, farg'ona qadimgi so`g'dni o`z ichiga olgan qoraxoniylar davlati tashkil topadi. 1038 yilda mahalliy hukmdor. ibroxim bo`ritakin amudaryo bo`yi viloyatlari hutalon, vaxsh, chog'oniyonni g'aznaviylardan tortib oladi. u farg'ona va movaraunaxrni o`ziga bo`ysindirib mustaqil davlat boshqara boshlaydi. natijada qoraxoniylar ikki …

g atrofidagi erlar shunchalik (tushi) qadri tushib ketgan edig hatto uni tekinga ham berar edilar. ammo u erlarni hech kim olishni istamasdi. qoraxoniylar davrida "dehqon" degan nom o`zining "qishloq hokimi" ni anglatuvchima`nosini yo`qotib, qishloq mehnatkashlari uchun umumiy nomga aylanib ketdi. xi asrda erdan foydalanishning iqto tartibi juda keng yoyiladi. bu tartib orqali qoraxoniylar bo`ysindirgan erlardan soliqni osonlikcha to`play olishgan. shunday qilib xi-xii asrlarda movaraunnaxr va xurosonda mulkchilikning yangi turi - iqto` eralari kengayib uning asosiy shakllaridan biriga aylanadi. bu davrda musulmon ruxoniylarga bo`lgan etibor kuchayishi va mamlakatda ular siyosiy tasirinig tobora ortishi vaqf erlari ancha ortishiga olib keldi. biroq mayda xususiy mulklar turli vositalar orqali yirik erdorlar tasarrufiga o`tib, ularning maydoni kamayib boradi. o`sha davrda movaraunnaxr va xurosonda er egaligining to`rt turi mavjud edi: a) mulki sultoniy - davlat erlari. b) iqto` - davlat tomonidan inom etilgan erlar. v) vaqf erlari - maschid va madrasalarga qarashli erlar. g) mulk erlari …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ix-xiv asrlar tarixiy geografiyasi"

1483464015_66999.doc ix-xiv asrlar tarixiy geografiyasi reja: 1. sоmoniylar davlati tarixi geografiyasi. 2. qoraxoniylar davlati tarixi geografiyasi. 3. g'aznaviylar, saljuqiylar va xorazmshohlar tarixi geografiyasi. 4. ix-xii asrlarda geografik bilimlar. 5. mo`g'illarning o`rta osiyoni istilo qilishi. 6. chig'atoy ulusi davrida o`rta osiyo 7. mug'illar davrida geografik bilimlar. ix asrning oxirgi choragida movoraunnarxrning barcha viloyatlari samoniylar tasarrufiga o`tib u o`з mustaqilligini tiklab oladi. samoniy davlati 888 yilgi aka ukalar jangidan so`ng ismoil samoniylar davlatiga asos soladi. uning davrida buxoroning komprak devori qurilishi to`xtatib qo`yiladi. tarixshunos mutafakkur narshoxiyning yozishicha amir ismoil kuchli qo`shinini nazarda tutib, "toki men tirik ekanman buxoro...

DOC format, 83.0 KB. To download "ix-xiv asrlar tarixiy geografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ix-xiv asrlar tarixiy geografiy… DOC Free download Telegram