arxeologiya va turizm

DOCX 9 pages 36.2 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.2 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

2-mavzu: arxeologik va me’moriy yodgorliklarning o‘lkashunoslik va turizmda tutgan o‘rni reja: 1. oʻzbekistonda arxeologiyaning rivojlanishi i.i. ibtidoiy jamoa davri i.ii. quldorlik jamiyati i.iii. feodalizm davri 2. arxeologik materiallarini toʻplash 1. «arxeologiya» soʻzi yunon tilidan olingan boʻlib, «arxayos»-qadimgi, «logos»- fan, yaʼni qadimgi fan manosini bildiradi. arxeologiya oʻlkashunoslik va tarix fanlarning asosiy manbalaridan biridir. biz bilamizki uzoq tarixiy traqqiyotning eng keyingi 5-6 ming yillik yillaridan boshlabgina yozma asarlar boʻlib, avval esa yozma tarix boʻlmagan. yozuv paydo boʻlganda ham avval ishlab chiqarish, xalq mashaqitini toʻla-toʻkis bera olmagan. arxeologiya esa qadimgi shahar va qishloqlarni qazib koʻrish orqali roʻzgʻor asboblari, eʼtiqod yodgorliklari albatta topilgan, ular oʻsha davr turmushini aniq yaratadi. bundan yodgorlik buyumlarini tekshiruvchi fan arxeologiya boʻlib, u tarixchilikning muhim bir tarmogʻini tashkil etadi. oʻrta osiyoda tarixchilik uzoq davrni oʻz ichiga oladi. narshaxiyning «buxoro tarixi», balaminning «tarix tabari tarjimosi» hozir ham foydalaniladi. lekin, arxeologiya juda yosh fandir. rossiyada u fan xviii asrlarning oʻrtalarida poyda boʻlib, …

2 / 9

y hindiston tomonidan koʻchib kelgan deb taxmin qilinar edi. quldorlik davri ham goʻyo boʻlmagan eng qadimgi zamonlardan tortib, soʻnggi buxoro amirlari zamonigacha oʻrta osiyo xalqlarining hayotida oʻzgarish boʻlmagan deb oʻqtirar edi. lekin oʻzbekiston tarixini davrlashtirish masalasida moskva, leningrad, sankt-peterburg va oʻzbekiston arxeologlari a.yu.yakubovskiy, v.g.grigorev, s.p.tolstov, m.e.masson, ya.gʻ.gʻulomov va boshqalar ish olib bordilar. 1923-1933 yillari namangan viloyatining uchqurgʻon tumani norin daryosi boʻyida elektrostantsiya qurish tayorgarligi munosabati bilan sankt-peterburg arxeologiyasidan b.a.latinin fargʻona vodiysining shimoliy rayonlarida: 1934 yil sankt-peterburg arxeolog g.v.grigorev yangiyoʻl tumanida oʻsha yili prof. a.yu.yakubovskiy boshliq sankt-peterburg va oʻzbekiston arxeologlaridan buxoro viloyatining sharqiy qismida, m.s.masson boshliq arxeologlar oxangaron vodiysida jiddiy arxeologik qidiruv oʻtkazdi. 1936-1937 yillarda termiz shahrida qozish ishlari olib bordi va s.p.tolstov boshchiligida xorazmda, v.a.shishkin boshchiligida buxoro viloyatining gʻarbiy qismida yangi tekshirish boshlandi. bu ekspeditsiyalar 1939-40 yaillarda oʻzbekistonda sugʻorish sohasida xalq qurilishlari boshlanishi munosabati bilan arxeologiya kuzatishlari oʻtkazildi. 2. ibtidoiy jamoa davri odamlar urugʻ, aymoq va oila odam toshdan qurol …

3 / 9

beradi. musteda suyakdan asbob yasagan bu vaqtda urugʻ tartibiga koʻcha boshladi. 1938 yillar surxandaryo teshiktoshdan okladnikov neandertal 8-9 yosh bola bosh suyagini topdi. u 100-120 yil avval yashagan. 1946 yili samarqand viloyati urgut tumanidagi omonqutoʻn gʻorida tosh qurollar topildi. 1954 yil qayraqqum choʻlida muste esdalik topildi. navoiy shahridagi uchtut qishlogʻi yaqinidagi voush togʻi janubida, lofayrom soy, palman qishlogʻi, xujokair soyining oʻng sohilida topildi, ibtidoiy odamlar unda yashagan. a.p.okladnikov davlat mukofoti laureyati unvonini oldi. bular oʻrta osiyo neandertal bosqich oʻtganlarini isbotladi. a) olovdan foydalanish kengayib atrofdagi aholi bilan maʼlum darajada bir guruh kishilar oʻrtasida qon-qorindoshlik munosabati boshlandi. urugʻ tepasida ona turdi. bola ona urugʻligining bolasi hisoblandi. 40 ming yil avval soʻnggi paleolit boshlanadi. kromonyon hozirgi koʻrinishdagi odamlar paydo boʻlgan. uning esdaliklari shoimkoʻpirik, boysun togʻidagi machay gʻori, «amir temur» gʻorida topilgan. samarqand makoni yaxshi oʻrganildi. u 1939 yili samarqand davlat universiteti d.n.lev boshchiligida ekspeditsiya olib borildi. unda odamlarning 2 pastki jogʻi topildi. …

4 / 9

k esdaligi qoraqalpogʻistondagi kaltaminor chaylasidir uni 1937 yilda s.p.tolstov ochdi. milloddan avval 300-400 yil ilgari solingan yonbosh qalʼada 1940 yili qazish ishi olib borildi. unda 100-120 odamlik katta chayla qurgʻonligi s.p. tolstov tomonidan aniqlandi. qumni oʻyib ishlagan 20 dan ortiq oʻchoq boʻlgan. asosiy kasblari baliqchilik va ovchilik boʻlgan. v) turkmanstonda kopet-togʻ etaklaridagi soylar yoqasida anov, kaxxa, chacha, namozgoh kabi tepalar metall yangi tarqalgan zamonda paydo boʻlgan eng qadimgi oʻtroq dehqon aholi yashagan qishloqlar xarobasidan iboratdir. bu xil hali oʻrnashmagan dehqon va chorvadorlar madaniyati 1-marta xorazmda oʻsha kaltaminor chaylasi yaqinlarida aniqlangani uchun, tozabogʻyob madaniyati deb atalgan. zarafshon daryosi qurib qolgan bir tarmogʻi bilan moxandaryoda akademik ya.gʻ.gʻulomov 1950 yili tekshirdi. qorakoʻl shaharchasidan 15 km shimoli gʻarbda zamonbobo koʻli boʻyida oʻsha davr qabristoni topildi. ushbu hududdan 41 ta mozor ochildi. ota urugʻi boshlangan va er oʻlsa xotinni oʻldirib qoʻshib koʻmilgan. jez qurol jez oynalar topildi. boʻyoqli sopollar uchradi. namangan viloyati chust shaharchasi yonida …

5 / 9

. ii. miloddan avval i minginchi yillarda temirni olovda eritish yoʻlini topib, ishlata boshlagan. arxeologlarning aniqlashicha qoraqum ichlarida 2500-2600 yillar ilgari kata qalalar bino qilingan. 2100 yil burun kelib ketgan xitoy sayyoxi chjan syanning maʼlumotlariga koʻra «dovon» deb yuritilgan fargʻonada 70 ga yaqin katta va kichik qalʼalar. 300-000 ga yaqin aholi boʻlib, beda uzum etishtirib yilqichilik yaxshi rivojlangan. oʻrta osiyoda quldorlik davrlarning yuqori tarqqiyoti parfiya, gretsiya, baqtiya hamda kushon kabi mahalliy imperiyalar zamoniga toʻgʻri keladi. zaroastrizm dini eronda emas oʻrta osiyoda boʻlganini arxeologlar isbotladi. ya.g.gulomov 1936 vili xorazmda mangʻit tumanidagi qubbotogʻ ustida zardushtiylar qabrini qazigan. 60 metrlik tor bino xarobasida odam suyaklari chiqdi. bino-naus deb ataladi. suyaklar ossuriylarda saqlangan. qoraqalpogʻistondagi yonboshqalʼadan olovga topinadigan ibodotxona topildi. /otashkada/ zardusht dini vatani va «avesto» kitobi maydonga kelgan joy oʻrta osiyo ekanligi isbotlandi. 1933 yil termiz tumanida ayritom degan jovda budda dini ibodatxonasining xarobasi topildi. budda haykalining topilishi kushonlar davrida hindiston bilan oʻzaro munosabatlar …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arxeologiya va turizm"

2-mavzu: arxeologik va me’moriy yodgorliklarning o‘lkashunoslik va turizmda tutgan o‘rni reja: 1. oʻzbekistonda arxeologiyaning rivojlanishi i.i. ibtidoiy jamoa davri i.ii. quldorlik jamiyati i.iii. feodalizm davri 2. arxeologik materiallarini toʻplash 1. «arxeologiya» soʻzi yunon tilidan olingan boʻlib, «arxayos»-qadimgi, «logos»- fan, yaʼni qadimgi fan manosini bildiradi. arxeologiya oʻlkashunoslik va tarix fanlarning asosiy manbalaridan biridir. biz bilamizki uzoq tarixiy traqqiyotning eng keyingi 5-6 ming yillik yillaridan boshlabgina yozma asarlar boʻlib, avval esa yozma tarix boʻlmagan. yozuv paydo boʻlganda ham avval ishlab chiqarish, xalq mashaqitini toʻla-toʻkis bera olmagan. arxeologiya esa qadimgi shahar va qishloqlarni qazib koʻrish orqali roʻzgʻor asboblari, eʼtiqod yodgorlikl...

This file contains 9 pages in DOCX format (36.2 KB). To download "arxeologiya va turizm", click the Telegram button on the left.

Tags: arxeologiya va turizm DOCX 9 pages Free download Telegram