o’quv-uslubiy majmua

DOCX 160 pages 14.0 MB Free download

160 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.0 MB

File type DOCX

Pages 160

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 160

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona politexnika instituti «bino va inshootlar qurilishi» kafedrasi “shahar hududini injenerlik tayyorlash, rejalashtirish, qurish va rekonstruktsiya qilish” fanidan o’quv-uslubiy majmua ta’lim sohasi: 340000 – arxitektura va qurilish ta’lim yo’nalishlari: 5340200–bino va inshootlar qurilishi farg’ona – 2020 tuzuvchi: haydarov. a.m. ibragimov i.i. “bino va inshootlari qurilishi” kafedrasi mudiri. taqrizchilar: maxkamov y.m. “bino va inshootlari qurilishi” kafedrasi dotsenti t.f.n. fan bo’yicha o’quv-uslubiy majmua farg’ona politexnika instituti ilmiy-uslubiy kengashining 2020 yil «30» avgustidagi “1” – sonli majlisida muhokama etilgan va ma’qullangan. mundarija 1.o’quv materiallari............................................................................................5 2. foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………......…109 3.mustaqil ta’lim mashg’ulotlari....................................................................112 4.glossariy........................................................................................................116 5.ilovalar...........................................................................................................125 o’quv materiallar 1-ma’ruza: kirish. shaharsozlik tarixi va rivojlanish tendentsiyalari. umumiy ma'lumotlar. reja: 1. shaharsozlik tarixi. 2. shaharsozlik aholi yashash joylari. kadimgi zamonlardan boshlab dunyo madaniyati tarixi shaharsozlik tarakkiyoti bilan bevosita bog’likdir. shaharsozlik keng mazmunga ega tushuncha. u ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish bilan bog’liq bo’lgan axoli yashash joylarini tashkil qilish muammolari xamda axoli turmush …

2 / 160

birinchi shahar qaerda, qachon paydo bo’lganligi to’g’risida aniq ma’lumotlar yo’q. lekin tarixiy arxeologik qazilmalarga tayanib shuni ta’kidlash mummkinki, birinchi shaharlar yaqin sharqda mesopotamiyada, shumer davlatida eramizdan avvalgi 4-ming yil oxirida, misrda va nil daryosi vodiysi quyilish oxirida hindstonda shaharlar paydo bo’lgan. o’rta osiyoda buyuk ipak yo’li bo’ylab, atrofida farg’ona vodiysi, samarqand, buxoro va xorazm shaharlari eng qadimgi shaharlar sirasiga kiradi. zamonaviy shaharsozlikda tarixan shakllangan shaharlarni rekonstruktsiya qilish natijasida ularda kishilarning kundan-kunga ortib borayotgan ehtiyojlarini qanoatlantira oladigan qulayliklarni yaratish asosiy masalalardan biri bo’lib, ushbu yo’nalishda samarali ishlar olib borilmoqda. bunda shaharning injenerlik infrastrukturasini rivojlantirishga alohida ahamiyat berilmoqda. shahar – bu bir-birlari bilan bog’liq bo’lgan ko’p turli korxona va zavodlar majmuasidan iborat. har kuni shahar minglab tonna xomashyo va oziq-ovqatlar iste’mol qiladi. minglab tonna sanoat va boshqa chiqindilarni chiqaradi. shahar – bu qudratli muhandislik xo’jaligi. bu son-sanoqsiz bino va inshootlar, yuzlab kilometr suv o’tkazgich quvurlari, elektr quvvati bilan ta’minlash, o’choqxonalar, oqava suvlarini …

3 / 160

, aholisi 250 kishidan ortiq bo’lgan aholi yashash joyiga aytiladi. yaponiyada - 30 ming, sobiq ittifoq respublikalarida pastki chegarasida 5 -12 ming kishini tashkil etadi. mesopatamiyada bir necha minglab odamlar yashagan, 1-2 asrlarda buyuk rim shahrida 1,5-2 mln. aholi yashagan. shaharga ta’rif berishda turli mamlakatlarda turlicha mezonlardan foydalaniladi, aholi soni, aholi yoki qurilish zichligi, aholining ko’pchiligi band bo’lgan mehnat turi, shaharning tarixan shakllangan mavq’ei, ma’muriy funktsiyalar va boshqa mezonlar yoki ularning qo’shilmalari. sobiq ittifoq respublikalarida shahar tushunchasi mezonlari qonunlarida ko’zda tutilgan edi. masalan: rossiyada u yoki bu aholi yashash joyini shahar toifasiga kiritish uchun aholisi eng kamida 12 ming kishini tashkil etishi kerak, shu bilan bir qatorda aholisining 75% dan ko’prog’i qishloq xo’jaligidan boshqa ish bilan mashg’ul bo’lishi shart. aholi yashash joyi – doimiy aholisining to’planishi moddiy fondlar (binolar, inshootlar, yo’llar, muhandislik tarmoqlari va boshqalar) bilan mustahkamlangan hududning bir qismidir. shaharsozlik – bu ijtimoiy–iqtisodiy, sanitariya – gigienik, texnik – qurilish, …

4 / 160

vositalarni aniqlash, transport va piyodalar aloqalarining ratsional tizimini hal etish, hududlarni muhandislik tayyorlash va obodonlashtirish (ichimlik suvi yetkazish, oqava suvlar o’tkazgich, issiq va sovuq suv, gaz va elektr ta’minoti va boshqalar) va hokazolarni hal qilish bilan bog’liqdir. bugun biz xxi asr shaharsozligi haqida o’ylashimiz lozim. bu faqat kelajak uchungina emas, balki bizning hozirgi kun amaliyotimiz uchun ham muhimdir. shaharlarimizning bosh rejalari 25 yil muddatga tuziladi. hozirgi zamon shaharsozligi bu faqatgina san’at emas, balki fan va texnika birligi hamdir. bilimning ko’p sohalari yutuqlarini shaharsozlikchalik yuqori darajada birlashtiradigan ilm yo’qdir. bu yerda hozirgi zamon shaharsozligi muammolari majmualarini hal etishda kuchli kompьyuterlardan foydalanish talab etiladi. tarixiy manbaalar transport, shovqin, atrof – muhit ifloslanishi kabi muammolar o’tmishda ham mavjud bo’lgandigidan guvohlik beradi. masalan, qirolicha yelizaveta davrida londonda toshko’mir yoqish ta’qiqlangan, buning uchun jazolashgan. bundan shu narsa ko’rinadiki, transport va ekologiya muammolari faqatgina shahar kattalashuvigagina bog’liq bo’lmasdan, balki ularni hal qilish uchun jamiyatda mavjud bo’lgan …

5 / 160

halik ko’rimli bo’lmasa ham, ko’zni quvontiradi va xuddi o’z o’rnida turgandek tuyuladi? nima uchun ba’zi joyda uylar qalin bir uyum kabi yig’ilib, qo’shnilarni siqishtirayotgandek ko’rinadi, boshqa yerda esa ularni bir yagona maqsadga yig’ib bo’lmaydi? nima uchun shaharning ayrim yerlarida u qanday bo’lishidan qatьiy nazar uning har bir ahli shaharda aytish mumkinki, har kuni bo’laolgan bir paytda, boshqalar esa oylab shahar yuzini ko’rmaydi? shahar qaerda tugaydiyu, shahar tashqarisi qaerda boshlanadi? shahar to’g’risida bunday savollarni son-sanoqsiz berish mumkin. javoblar esa hamisha ko’ngildagidek bo’lavermaydi. bunday javoblarni izlash bilan ham nazariy jihatdan, ham amaliyotda shaharning tuzilish qonun va qoidalarini o’rganuvchi maxsus fan shug’ullanadi. u fan shaharsozlik deb ataladi. shaharsozlik me’morchilikning ibtidoiy davrida tug’ilgan. darhaqiqat avvalgi shaharsozlarning hammasi xam ma’lumoti bo’yicha ma’mor bo’lmagan edilar. shu bilan bir vaqtda buyuk me’morlar hamisha rassom iqtidorini shaharsozning ustaligi bilan hamohang olib borish bilan shuhrat qozongan edilar. biroq bugungi kunda shaharlar shunchalik ko’p va ularning ichida ko’p millionli gigantlari …

Want to read more?

Download all 160 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’quv-uslubiy majmua"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona politexnika instituti «bino va inshootlar qurilishi» kafedrasi “shahar hududini injenerlik tayyorlash, rejalashtirish, qurish va rekonstruktsiya qilish” fanidan o’quv-uslubiy majmua ta’lim sohasi: 340000 – arxitektura va qurilish ta’lim yo’nalishlari: 5340200–bino va inshootlar qurilishi farg’ona – 2020 tuzuvchi: haydarov. a.m. ibragimov i.i. “bino va inshootlari qurilishi” kafedrasi mudiri. taqrizchilar: maxkamov y.m. “bino va inshootlari qurilishi” kafedrasi dotsenti t.f.n. fan bo’yicha o’quv-uslubiy majmua farg’ona politexnika instituti ilmiy-uslubiy kengashining 2020 yil «30» avgustidagi “1” – sonli majlisida muhokama etilgan va ma’qullangan. mundarija 1.o’quv materiallari..............................................

This file contains 160 pages in DOCX format (14.0 MB). To download "o’quv-uslubiy majmua", click the Telegram button on the left.

Tags: o’quv-uslubiy majmua DOCX 160 pages Free download Telegram