классик геосиёсий таълимотларнинг ташқи сиёсатдаги аҳамияти

DOC 51,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350634647_17837.doc www.arxiv.uz классик геосиёсий таълимотларнинг ташқи сиёсатдаги аҳамияти сиёсий фанлардаги йўналишлардан бири – геосиёсат халқаро муносабатларда тобора муҳим ўрин эгаллаб бормоқда. лекин ўзига хос объектив ва субъектив сабабларга кўра, ҳозиргача геосиёсатни илмий йўналиш сифатида асослаш ва эътироф этиш масаласи охиригача ҳал қилингани йўқ. бугунги қалтис замон ва маконда мазкур фаннинг туб моҳиятини тадқиқ этиш геосиёсий жараёнларни англаш нуқтаи назаридан муҳим аҳамият касб этади. таъкидлаш керакки, классик геосиёсатчилар бу фанни нафақат назарий, балки амалий мажмуа сифатида ҳам талқин этган ва уни ўз давлатларининг ташқи сиёсатини шакллантиришда қўллашга интилган. шу туфайли амалий геосиёсат пайдо бўлган ва у кўпгина ҳолларда етакчи давлатлар ташқи сиёсатининг назарий асоси сифатида хизмат қилган. гарчи бундай геосиёсат ўтган асрда яққол намоён бўлган бўлса-да, ғарб давлатлари айнан х.маккиндер яратган назарияга, унинг издоши – с.хантингтон ва з.бзежинскийларнинг таълимотига таянган ҳолда дунёга ҳукмронлик қилиш сиёсатини илгари суради. бундай сиёсат оқибатида xxi асрда ҳам ер юзида кўплаб уруш ўчоқлари пайдо бўлаётгани ғарб …

боғлиқлигидан келиб чиқади. геосиёсатнинг умумийлик хусусияти унинг таркибида география, тарих, демография, стратегия, этнография, диншунослик, экология, ҳарбий таълимот, мафкура, социология, сиёсатшунослик тарихи каби кўпгина фанлар унсурларининг уйғунлашувида намоён бўлади. аммо бу ўз йўналишларига эга бўлган ушбу фанларни фақат геосиёсатга тегишли, дея қатъий хулоса чиқаришга асос бўла олмайди. геосиёсат атамасини фанга киритган олимлардан бири – р.челлен геосиёсатни «давлатни жуғрофий тана ёки ҳудудий ҳодиса сифатида талқин қилувчи доктрина» деб ҳисоблаган . мумтоз таълимотларни ўрганиш орқали геосиёсатни дунёқараш сифатида талқин қилиш ва бундай ҳолда уни фанлар билан эмас, балки фанлар тизими билан қиёслаш лозимлиги ўртага чиқади. геосиёсатнинг асосчилари бу фаннинг бош мақсади – давлатнинг ривожланиши учун бошқа давлатлар ҳудудини босиб олиш заруратини англашдан иборат, дея талқин этишган. зеро, уларнинг фикрича, «аллақачон бўлиб олинган дунёда ҳудудларни бир давлат бошқасидан фақат куч билангина тортиб олиши мумкин». рус олими ю.в.тихонравов машҳур немис геосиёсатчиларидан к.хаусхофернинг геосиёсат «сиёсатнинг жуғрофияга боғлиқлиги» тўғрисидаги таълимот сифатида таърифлаганлигини таъкидлайди . геосиёсат индивиднинг ўзи …

арий қонуниятларига баҳо бериш, стратегик режалаштиришнинг улкан муаммолари билан шуғулланувучи ижтимоий қатламлар учунгина тегишли бўлиши мумкин. геосиёсий макон жуда катта ўлчовларда намоён бўлиши туфайли геосиёсат ҳам давлатлар, халқлар ва ҳоказо умумлашган воқеликлар билан боғлиқ ижтимоий гуруҳларга мўлжалланган. мумтоз тадқиқотларда геосиёсат жуғрофий ҳукмронлик дунёқараши, унинг шакл ва кўринишлари ҳамда бундай ҳукмронликни ўрнатиш қоидалари, мезонлари ва тамойиллари ҳақидаги фан сифатида таърифланади. инсон ижтимоий жиҳатдан юксалиб борган сари геосиёсат унинг учун аҳамият, мазмун ва манфаат касб этиб боради. геосиёсат сиёсатдаги ҳукмрон доиралар учун яратилган фан бўлиб, бу фан билан фақат мамлакатлар ва миллатларни бошқаришда фаол иштирок этадиган ёки шундай мақсад йўлида ҳаракат қилаётган кишиларгина шуғулланиб келганлигига тарих шоҳиддир. геосиёсат илмий нуқтаи-назардан қандайдир догматик қоидаларга асосланмасдан, ўзи учун муҳим ва иккинчи даражали бўлган фанлар ёки фан йўналишларинигина белгилаб олади. бошқа ижтимоий ва табиий фанлар геосиёсий услубнинг асосий тамойилларига зид келмаган тақдирдагина тадқиқот доирасига жалб этилади. ҳозирги пайтда у ер юзида етакчилик қилаётган энг қудратли …

– спартанинг (рим) ўзаро муносабатлари мисолида яққол кўзга ташланади. бошқача айтганда, бу либерал ғояга асосланган демократия ва идеократия ўртасидаги қарама-қаршиликдир . мазкур зиддият дастлабки пайтлардан бошлаб уни ташкил қилган қутбларнинг қарама-қаршилиги хусусиятига эга бўлиб давр тақозасига кўра ўзгариб туради . шундай қилиб, бутун ижтимоий тарих икки унсур, яъни «сув» («суюқ», «оқувчи») ва «қуруқлик» («қаттиқ», «доимий») унсурлари атрофида рўй берган жараёнлардан иборат. теллурократия, маконнинг муқимлиги ва ундаги асосий хусусиятларнинг барқарорлиги билан характерланади. цивилизацион даражада теллурократия инсонларнинг йирик уюшмалари, халқлар, давлатлар, империялар бўйсунадиган ўтроқлик, консерватизм, қатъий ҳуқуқий меъёрларда намоён бўлади. қуруқликнинг қаттиқлиги халқларнинг маданий ҳаётига ҳам жиддий таъсир кўрсатади, жумладан, ижтимоий анъаналарнинг барқарорлиги ва ахлоқий қоидаларнинг мустаҳкамлиги ана шу омил таъсирида шаклланади. қуруқликдаги, яъни евроосиёнинг ичкарисидаги халқларга индувидуализм руҳи ёт бўлиб, уларга азалдан ижтимоийлик руҳияти ва иерархиявий тизим хос бўлган. талассократия эса бунга тескари бўлган қоидаларга асосланган цивилизация бўлиб, у динамик, ҳаракатчан ва техник ривожланишлар тарафдоридир. унинг устувор йўналишлари кўчманчилик (асосан денгизда …

моён бўлади. қуруқлик ва сув дуализми маълум вақтгача жуғрофий жиҳатдан денгиз қирғоқлари, дарё ҳавзаларида ва бошқа ҳудудлар доирасида қолиши мумкин. қарама-қаршилик сайёранинг турли жойларида, турли шаклларда ривожланади. таъкидлаш жоизки, геосиёсий қонуниятлар сиёсий тарих, дипломатия тарихи ҳамда стратегик режалаштириш ва таҳлил этишда айниқса қўл келади. ушбу фан социология, сиёсатшунослик, этнология, ҳарбий стратегия, дипломатия, дин тарихи каби кўпгина фанлар билан кесишув нуқталарига эга. айрим мутахассислар ушбу фаннинг кўпгина ҳолларда иқтисодиёт билан ҳам узвий боғлиқлигини назарда тутиб, «геоиқтисодиёт» деб номланган фанни киритиш таклифини илгари сурган. адабиётлар: 1. ўзбекистон республикаси қонуни “оммавий ахборот воситалари тўғрисида”ги. 1997 йил 26 декабр. 2. ўзбекистон республикаси қонуни “журналистлик фаолиятини ҳимоя қилиш тўғрисида”ги. 1997 йил 24 апрел. 3. ўзбекистон республикаси қонуни “ахборот олиш кафолатлари ва эркинлиги тўғрисида” ги.1997 йил 24 апрел. 4. тўртинчи ҳокимият. қонунлар тўплами.т, ўзбекистон, 1999. 5. вазирлар маҳкамаси қарори “журналист кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш тизимини такомиллаштириш тўғрисида”ги.т, 1999 . 6. ўзбекистон республикаси президенти республикаси президентининг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "классик геосиёсий таълимотларнинг ташқи сиёсатдаги аҳамияти"

1350634647_17837.doc www.arxiv.uz классик геосиёсий таълимотларнинг ташқи сиёсатдаги аҳамияти сиёсий фанлардаги йўналишлардан бири – геосиёсат халқаро муносабатларда тобора муҳим ўрин эгаллаб бормоқда. лекин ўзига хос объектив ва субъектив сабабларга кўра, ҳозиргача геосиёсатни илмий йўналиш сифатида асослаш ва эътироф этиш масаласи охиригача ҳал қилингани йўқ. бугунги қалтис замон ва маконда мазкур фаннинг туб моҳиятини тадқиқ этиш геосиёсий жараёнларни англаш нуқтаи назаридан муҳим аҳамият касб этади. таъкидлаш керакки, классик геосиёсатчилар бу фанни нафақат назарий, балки амалий мажмуа сифатида ҳам талқин этган ва уни ўз давлатларининг ташқи сиёсатини шакллантиришда қўллашга интилган. шу туфайли амалий геосиёсат пайдо бўлган ва у кўпгина ҳолларда етакчи давлатлар ташқи сиёсатининг наза...

Формат DOC, 51,5 КБ. Чтобы скачать "классик геосиёсий таълимотларнинг ташқи сиёсатдаги аҳамияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: классик геосиёсий таълимотларни… DOC Бесплатная загрузка Telegram