etnogenez va uni o‘rganish masalalari

DOCX 11 pages 45.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

ma’ruza №: 21. vatanimiz hududlarida qadimgi mahalliy aholi va o’zbek xalqining shakllanish bosqichlari. reja: 1. etnogenez va uni o‘rganish masalalari. 2. etnogenezni o’rganishdagi asosiy tamoyillar 3. etnogenezni o’rganishdagi asosiy belgilar va atamalar 4. o‘lkamiz hududlaridagi qadimgi mahalliy aholi va o‘zbek xalqining shakllanish bosqichlari. bronza davrida. 5. o‘lkamiz hududlaridagi qadimgi mahalliy aholi va o‘zbek xalqining shakllanish bosqichlari. temir davrida. 6. o‘lkamiz hududlaridagi qadimgi mahalliy aholi va o‘zbek xalqining shakllanish bosqichlari. miloddan avvalgi i ming yillikning ii yarmi – milodning boshlarida tayanch so‘zlar va iboralar: etnogenez, etnik shakllanish, etnik tarix, urf-odatlar va an’analar, ijtimoiy tuzilmalar, biologik xususiyat, avtoxton qatlam, substrat aholi, etnogenetik jarayon, ko‘p komponetli aholi, etnik belgilar, etnik omillar, etnik til birligi, etnik nom, etnik birlik, etnos, xalq, elat, el, qabila, etnografik guruh, etnik guruh, etnik birlashish, etnik bo‘linib ketish, etnik an’analar, etnik jamoa, urug‘, mahalliy aholi, o‘rta osiyo ikkidaryo oralig‘i irqi, o‘rta yer dengizi irqi, saklar, massagetlar, xorazmiylar, baxtarlar, sug‘diylar, …

2 / 11

davomida ne-ne bosqinchilar kirib kelmagan, ko‘p yillar, balki, asrlar davomida yutrimizda ne-ne o‘zga sulolalar hukmronlik qilmagan deysiz... erondan ahmoniylar, yunonistondan aleksandr keldi, arabistondan qutayba, mug‘ulistondan chingizxon keldi, rus istilochilari keldi. lekin xalq qoldiku?..., ana shunday har tomonlama mudhish, chetdan qaraganda xalqimiz, uning madaniyati, milliy tafakkuri, urf-odatlari, turmush tarzi, hech bir mubolag‘asiz aytish mumkinki, nasl-nasabi yo‘q bo‘lib ketishi kerak bo‘lgan sharoitda baribir, qator yo‘qotishlar bilan bo‘lsa ham, millatimiz o‘zligini saqlab qololdimi yo yo‘qmi? olimlarimiz ana shu savolga javob bersinlar”. etnogenez masalalari, o‘zbek xalqining kelib chiqishi, turkiy xalqlar va etnoslar tarixi bo‘yicha turli yillarda s.yu.yakubovskiy, s.p.tolstov, l.n.gumilyov, t.k.xodjayov, i.m.jabborov, k.sh.shoniyozov, a.a.asqarov kabi olimlar tadqiqot ishlari olib borganlar. etnogenez yoki birorta xalqning kelib chiqishi tarixi masalalari tarix fanining yutuqlari bilan chambarchas bog‘liqligi ko‘pchilik tadqiqotchilar tomonidan e’tirof etilgani ma’lum. ammo, tarix fanining boshqa yo‘nalishlariga (arxeologiya, etnografiya, antropoliya va bosh.) nisbatan o‘zbek xalqi etnogenezi hamon jiddiy tadqiqotlar talab etadi. etnogenez va etnik tarix masalalari tarixiga …

3 / 11

nggi 20-25 yil ichida respublikamiz hududlarida olib borilgan arxeologik, antropologik va etnografik tadqiqotlar natijalarini umumlashtirgan antropolog olim t.q.xo‘jayov har bir xalqning etnogenezini o‘rganishda quyidagi tamoyillarga asosiy e’tibor berishni taklif etadi: 1) biror xalqning kelib chiqishi tarixi ko‘p qirralik jarayon bo‘lib, u o‘z ichiga shu xalqning madaniyati va ijtimoiy tuzilmasi, uning biologik xususiyatlari, o‘zining jamiyatda tutgan o‘rnini tushunish, tili va o‘zligini tanishni qamrab oladi; 2) etnogenez masalasiga bir tomonlama qarab, uni soddalashtirish bilan chegaralanib qolmasdan, shu xalqning kelib chiqish tarixida ma’lum ahamiyat kasb etgan barcha tarkibiy qismlar ham e’tiborga olinishi shart; 3) etnogenez murakkab va uzoq davom etgan jarayon. binobarin, bu jarayonni bosqichma-bosqich tiklash maqsadga muvofiqdir. shuningdek, a.a.asqarov o‘zbek xalqi etnogeneziga bag‘ishlangan so‘nggi yillardagi (2007 y.) ishlaridan birida har bir xalq etnogenezi va etnik tarixini o‘rganishda quyidagi nazariy va ilmiy-metodologik tamoyillarga amal qilish talab etilishini ta’kidlaydi: · birinchidan, etnogenez va etnik tarixni o‘rganishda tadqiqotchi birinchi navbatda o‘rgananyotgan xalq etnogenezisi qachondan boshlanganligini …

4 / 11

igi bo‘lib, ularning shakllanish jarayoni bir davrda sodir bo‘lmaydi. · uchinchidan, etnos bu biologik hosila emas, balki ijtimoiy hodisadir. u kishilik taraqqiyoti ma’lum bir bosqichining hosilasidir. etnos o‘zining shakllanish jarayonida ma’lim sabablarga ko‘ra, uning tarkibiga yangidan-yangi etnik qatlamlar qo‘shilib boradi. yer yuzining barcha xalqlari kelib chiqishi jihatidan ko‘p etnik qatlamlidir. o‘zbek xalqi etnogenezining ilk bosqichlaridan to xalq sifatida shakllanib bo‘lguniga qadar o‘zining asosiy tarkibini tashkil etgan avtoxton (mahalliy) qatlamlardan tashqari o‘ziga turli davrda har xil miqdorda mahalliy va tevarak atroflardan kelib qo‘shilgan etnik guruhlarni singdirib yuborgan. · to‘rtinchidan, har bir xalqning etnik tarixini o‘rganish etnik birlikning shakllanish jarayonini ilk bosqichidan boshlashni taqozo etadi. chunki etnik birlikning paydo bo‘lishi, rivojlanishi va uning etnosga aylanishi juda qadim-qadimgi zamonlardan boshlanib hozirgi kungacha davom etayotgan butun bir tarixiy jarayondir. · beshinchidan, har bir xalqning etnik tarixi bilan shug‘ullanganda nafaqat etnik birlikning boshlang‘ich jarayonini, balki uning keyingi davrlarini, unga xos muhim etnik belgi va alomatlarni …

5 / 11

tarkib topgan? yuqoridagi tamoyillarga to‘la rioya qilingan holdagina ayrim xalq etnogeneziga oid muammolarni ilmiy nuqtai nazardan mukammal va har tomonlama ochib berish imkoniyati paydo bo‘ladi. ammo, o‘rta osiyoda, xususan o‘zbekiston hududlarida qadimgi davrlardan sodir bo‘lib kelayotgan etnik jarayonlarni har tomonlama yoritishdan avval ayrim fanlar sohasida qo‘lga kiritilgan yutuqlarni oxiriga yetkazish bilan undan boshqa soha mutaxassislari ham foydalanishi mumkin bo‘lgan darajasiga chiqarish maqsadga muvofiqdir. so‘nggi yillardagi arxeologik izlanishlar qadimgi aholining moddiy va ma’naviy madaniyati, uning turmush tarzi, uy-ro‘zg‘or ashyolari, an’anaviy xo‘jaligi va boshqalar haqida muhim ma’lumotlar olish imkonini berdi. bu jarayon esa yangi antropologik ma’lumotlar to‘plash va ularni tahlil etishga asos bo‘ldi. 3. etnogenezni o’rganishdagi asosiy belgilar va atamalar etnogenez va xalqning etnik rivojlanishini o‘rganishda etnik belgilar va etnik omillarning tarkib topish jarayonini kuzatib borish etnogenetik tadqiqotlarni to‘g‘ri yo‘nalishga soladi. etnik omillar tarkibini hududiy birlik, iqtisodiy-xo‘jalik birligi, etnomadaniy birlik, antropologik tip birligi va siyosiy uyushma birligi, ya’ni, etnosning ma’lum bir davlat …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etnogenez va uni o‘rganish masalalari"

ma’ruza №: 21. vatanimiz hududlarida qadimgi mahalliy aholi va o’zbek xalqining shakllanish bosqichlari. reja: 1. etnogenez va uni o‘rganish masalalari. 2. etnogenezni o’rganishdagi asosiy tamoyillar 3. etnogenezni o’rganishdagi asosiy belgilar va atamalar 4. o‘lkamiz hududlaridagi qadimgi mahalliy aholi va o‘zbek xalqining shakllanish bosqichlari. bronza davrida. 5. o‘lkamiz hududlaridagi qadimgi mahalliy aholi va o‘zbek xalqining shakllanish bosqichlari. temir davrida. 6. o‘lkamiz hududlaridagi qadimgi mahalliy aholi va o‘zbek xalqining shakllanish bosqichlari. miloddan avvalgi i ming yillikning ii yarmi – milodning boshlarida tayanch so‘zlar va iboralar: etnogenez, etnik shakllanish, etnik tarix, urf-odatlar va an’analar, ijtimoiy tuzilmalar, biologik xususiyat, avtoxton qatlam, substra...

This file contains 11 pages in DOCX format (45.8 KB). To download "etnogenez va uni o‘rganish masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: etnogenez va uni o‘rganish masa… DOCX 11 pages Free download Telegram