ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши. табиий географик районлаштиришнинг баъзи бир услубий масалалари

DOC 81,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350454497_15447.doc ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши. табиий географик районлаштиришнинг баъзи бир услубий масалалари режа: 1. табиий географик районлаштирш 2. табиий географик районлаштириш 3. ўзбекистоннинг текислик провинциячаси устюрт округи комплекс табиий географик райондааштириш — табиий географиянинг энг муҳим биринчи даражали муаммоларидан бири хисобланади. табиий географик районлаштиришнинг илмий жиҳатдан пухта асосланган принўипи, услуби ва таксономик бирлиги (схемаси) фақат илмий аҳамиятга эга бўлишдан ташқари халқ хўжалигининг турли соҳалари учун ҳам амалий аҳамиятга эгадир. чунки табиий бойликлардан оқилона фойдаланиш, уларни муҳофаза қилиб, ўзгартириш, халқ хўжалигини интенсив, ривожлантириш, халқ хўжалик тармоқларини ихтисослаштириш энг аввало ҳудуд табиати ичидаги тафовутларни ҳар томонлама ва илмий жиҳатдан пухта билишни тақозо этади. табиий географик районлаштириш бу ҳудудда маълум қонуният асосида жойлашган ва табиатда объектив мавжуд бўлган, бирбиридан табиий хусусиятлари жиҳатидан фарқланадиган ҳар хил табиий ҳудудий комплекслдрни аниқлашдир. табиий-географик районлаштиришиинг принўипи бу табиии географик бўлинишнинг объектив ҳолда мавжудлигига бирлик принўипи, комплекслик принўипи, объективлик принўипи, шгсбий бир хиллик принўипи, …

к бирлиги йўқ. ваҳоланки туркистон, жумладан ўзбекистон ҳудудини табиий географиқ районлаштириш билан л. с. берг (1913), с. и. .аболан (1929), в. м. четиркин (1944); э. м. мурзаев (1953, 1958), п. с. макеев (1956), л. н. бабушкин, н. а. когай (1964) шуғулланганлар ва ўз таксономик бирликларини тавсия этганлар. булар ичида л. н. бабушкин, н. а. когайларнинг районлаштириш тизими дикқатга сазовордир. чунки уларнинг табиий географик районлаштириш тизими ўзбекистон ҳудудини ҳамма қисмини тўлигича қамраб олган. л. н. бабушкин, н. а. когай туркистоннинг бир кисми ҳисобланган ўзбекистон ҳудудини табиий географик районлаштиришда қуйидаги таксономик бирликлар тизимини қўллайди: мамлакат (ўлка) — провинўия — провинўияча — округ — район—ландшафт. л. н. бабушкин, н. а. когай районлаштириш тизимига кўра ўзбекистон ҳудудининг асосий қисми турон провинўиясига киради. л. н. бабушкин, н. а. когай турон провинўиясини текислик ва тоғ олди — тоғлик деб икки провинўиячага ажратади. текислик провинўиячасига устюргг, қуйи амударё, қизилқум ва қуйи зарафшон округларини; тоғолди — тоғлик провинўиячасига …

фтнинг ривожланиши ва вужудга келиши жиҳатидан ҳам, ҳозирги табиий географик хусусиятлара жиҳатидан ҳам бир-биридан фарқ қилади. тоғларда денудаўия ва эрозия жараёни кучли ва улар тоғ олдига кели6 тўпланади. текислик қисми зса узок вақт денгиз тагида қолиб, қалин мезокайназой чўкинди жинслари билан қопланган. тоғли қисми эса лсосаў палеозой жинсларидан таркиб топган бўлиб, герўин ва сўнгги тектоник жараёнлар натижасида кўтарилиб қолган. ўзбекистон текислик қисмининг иклими қурғоқчил бўлиб, ёзи жуда исиб кетса, тоғ олди ва тоғларда харорат нисбатан бир оз салқин бўлиб, ёғин ортиб, юқорига кўтарилган сари харорат пасаяди. апа зпулар таъсирида тупроқ ва ўсимлик копламида ҳам текислик билан тоғ олди ва тоғларда фарқ мавжуд. биз ўзбекистон худуда катъий риоя қилишдир. табиий географик районлаштиришнинг ҳудудий дининг текислик қисми билан тоғ олди тоғ қисми орасидаги юқорида қайд қилган тафовутларни хисобга олиб уни қуйидаги иккита провинўиячага — текислик провинўиясига ва тоғ олди тоғ провинўиясига бўламиз. улар орасидаги чегарани тоғ олди аллювиалҳ текисликларнинг куйи қисми ёки …

иятларига ва тупроқўсимлик турларига эътибор бердик. ушбу кўлланмада асосий эътиборни округ, қисман эса районларга қаратиб, уларга комплекс табиий-географик тавсиф бериб; ландшафт турларини санаб ўтиш билан чекландик. ўзбекистоннинг текислик провинциячаси устюрт округи устюрт округи ўзбекистоннинг энг шимоли-ғарбий қисмида жойлашиб, шимолда ва ғарбда қозоғистон билан, жанубда туркманистон билан, шарқда эса қуйи амударё округи ва орол денгизн билан чегараланади. устюрт аридденудаўион плато хисобланиб, мутлок баландлиги 100—200 м атрофида бўлиб, атрофи чинклар билан ўралган. чинклар атрофга кўплаб жарликлар билан парчаланган, шарқий чинклари орол денгизи қирғоқларидаи 190 м баланд. устюрт платоси геологик тузилиши жиҳатидан эшшалеозой плитасининг бир қисми хисобланиб, негизи палеозой ётқизиқларидан иборат бўлиб, устини калин 3—4,5 км мезозой ва кайнозой даврининг чўкинди жинслари қоплаб олган. бу жинслар асосан сармат ва неогон оҳактошлари, мергеллари, гилларидан иборат бўлиб, ораларида туз қатламлари ҳам учрайди. плато мезозой эрасида содир бўлган киммерий бурмаланишида вужудга келган деб фараз қилинади. атрофидаги чинклар эса тектоник жараёнлар (узулмалар), оролнинг абразион фаолияти ва қадимий …

ойлашган бўлиб, мутлоқ баландликлари атрофида. бу кичик ботиқлар жанубга қараб аста-секин кўтарилиб кассарма баландлигига айланади. бу йерларда кичик кепглик бўйлаб чўзилган пасайган жойлар бўлиб, улар карст — суффпзиўион йўл, билан вужудга келган. кассарма баландлигининг жанубида эса борсакелмас ботиғи жойлашиб, туби шўрхокликдан иборат. бу ботикнинг тубининг мутлоқ баландлиги 65 м бўлиб, атрофига баландлашиб 130 м га йетадиган ясси текисликка айланади. бу ясси текисликда шўр йерлар ва карст воронкалари жойлашган. борсакелмас ботиғи жанубга қараб баландлашиб бориб, қорабаур бал,андлигига туташиб кетади. қорабаур баландлигини усти ясси бўлиб, энг юқори жойи 286 м га йетади. қорабаур баландлигининг жанубида эса денгиз сатхидан — 27 м пастда турувчи асакаовдан ботиғи жойлашган. бу ботиқ шарққа қараб давом этиб, сўнгра сариқамиш ботиғига туташиб кетади. устюрт округи кескин континентал иқлим хусусиятига эга бўлиб, қиши қуруқ, совуқ, қор қоплами юпқа, ёзи эса иссик, куруқ бўлиб, узоқ давом этади. қишда устюрт округи қуйи амударё сингари шимоли-шарқий шамоллар таъсирида бўлиб, ҳарорат пасайиб кетади. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши. табиий географик районлаштиришнинг баъзи бир услубий масалалари"

1350454497_15447.doc ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши. табиий географик районлаштиришнинг баъзи бир услубий масалалари режа: 1. табиий географик районлаштирш 2. табиий географик районлаштириш 3. ўзбекистоннинг текислик провинциячаси устюрт округи комплекс табиий географик райондааштириш — табиий географиянинг энг муҳим биринчи даражали муаммоларидан бири хисобланади. табиий географик районлаштиришнинг илмий жиҳатдан пухта асосланган принўипи, услуби ва таксономик бирлиги (схемаси) фақат илмий аҳамиятга эга бўлишдан ташқари халқ хўжалигининг турли соҳалари учун ҳам амалий аҳамиятга эгадир. чунки табиий бойликлардан оқилона фойдаланиш, уларни муҳофаза қилиб, ўзгартириш, халқ хўжалигини интенсив, ривожлантириш, халқ хўжалик тарм...

Формат DOC, 81,5 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистоннинг табиий географик районлаштирилиши. табиий географик районлаштиришнинг баъзи бир услубий масалалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистоннинг табиий географик… DOC Бесплатная загрузка Telegram