kushon davri arxeologiyasi

DOCX 10 pages 29.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

20.mavzu: kushon davri arxeologiyasi mavzu rejasi: 1.kushonlarning kelib chikishi. 2.kushon davri moddiy madaniyat yodgorliklari; a) moddiy madaniyat, shaxar xarobalari; b) xaykaltaroshlik; с) maʼnaviy madaniyat. kushonlar davri o‘rta osiyo, afg‘oniston, pokiston, xindiston halqlari tarixidagina emas, balki butun dunyo madaniyatining taraqqiyotida alohida o‘rin egallaydi. kushon davlati etnik madaniyati, tili va dinlari har xil halqlarni birlashtirdi. madaniyatlar qo‘shilishi natijasida o‘ziga xos madaniyat shakllandi va rivojlandi. mazkur madaniyat o‘rta asrlar madaniyatining rivojlanishiga asos bo‘lib hizmat qildi. kushon davri o‘rta osiyo halqlarining qadimgi va oltin davr madaniyatiga yakun yasadi, so‘ng esa sharq va g‘arb madaniyatlarining yangi bosqichga ko‘tardi. bugungi kunga kadar kushon davridagi o‘rta osiyoning yuksak rivojlangan madaniyatiga oid kuplab yodgorliklar o‘rganildi. kushon davri tarixi arxeologik tadqiqotlar natijasida yoritilgan. mil.avv 140-130 yillarda ko‘chmanchi sak qabilalarining baqtriyaga qilgan hujumlari natijasida yunon-baqtriya davlati tanazzulga uchradi. xitoy manbalarida “katta yuechji” deb atalgan toxar qabilalari o‘rta osiyoga shimoli-sharqdan kirib keldilar. yuechjilar besh katta urug‘ xuanmi, shuanmi, xise, dumi, guyshuanga …

2 / 10

daryo hududida shakllandi. uning dastlabki hukmdorlari yabg‘u deb atalgan. kudzula kadfiz davrida qobul, araxosiya va kashmirni bosib oldi. kushon imperiyasi antik dunyoning rim, xitoy, parfiya kabi davlatlari kabi ulkan hududni egallagan edi. kadfizdan keyin vima kadfiz, kanishka, xuvishka, vasudeva i va boshqalar hukmronlik qiladi. vima kadfiz mamlakatda pul islohoti o‘tkazdi. kushon tangasi 8 gr oltinga teng bo‘lgan. kanishka davrida kushon davlatiga banorasdan sharqiy turkistongacha bo‘lgan yerlar kirdi. u budda dinini davlat dini, baqtriya tilini davlat tili deb eʼlon qildi. kushon podsholarining hukmronligi masalasidagi bahslar xamon davom etmokda. sababi yangi moddiy topilmalar o‘rganilmokda. 1993 yilda afg‘onistonning bag‘lon viloyati xokimi said jaff angliyalik fotograf jon klarkka uzunligi 90 sm, balandligi 50 sm, qalinligi 25 sm bulgan 23 qatorining har birida 50 dan ortiq so‘z bo‘lgan tosh lavxani ko‘rsatadi. mazkur yozuvlarni ingliz mutahassislaridan j.kribb va k.sims vilyams olingan rasmdan foydalanib o‘rgandilar. unda 12 nafar kushon hukmdorlarining hukmronlik yillari sanasi berilgan. kushon davriga oid …

3 / 10

i. ayritom termizdan 18 km sharqda amudaryo sohilida joylashgan. 1932 yilda bu yerda topilgan tosh rasmlarni m.e.masson o‘rgandi. 1933 yilda mahsus ekpeditsiya uyushtirildi. ayritom ibodatxona harobasi bo‘lib bu yerdan asosan oxaktoshdan yasalgan xaykallar topildi. xaykallarda soz chalayotgan ayollar tasvirlangan, budda diniga oid xaykallar ham topilgan. kushon davri shimoliy baqtriyaning eng katta ibodatxonasi termiz yaqinida bo‘lgan. mazkur ibodatxonada budda rohiblari ham tayyorlangan. yozma manbalarda termizdan yetishib chiqqan dxarmamitra va gxoshana kabi qoxinlar yetishib chiqqan deyiladi. budda ibodatxonalaridan biri qoratepa hisoblanadi. bu yerda undan ortiq inshootlar guruhi ochib o‘rganilgan. xar bir bunday inshoot to‘rtburchakli katta hovli, ibodatxona va yo‘lakdan iborat. xonalardan budda xaykali, buddizmga xos inshoot-stupalar topilgan. stupalarning asosi to‘rtburchak bo‘lib, uning ustiga silindirsimon inshoot solingan, ustiga esa yog‘ochdan yasalgan tug‘ o‘rnatilgan. yer ostiga qurilgan qoratepa ibodatxonasining devorlariga diniy mazmundagi rasmlar solingan. 1968 yili yuqoridagi ibodatxonadan 2-3 km shimoli-sharqda fayoztepa ibodatxonasi topilgan, hozirda u to‘la o‘rganib chiqilgan. fayoztepa vixara tipidagi ibodatxona bo‘lib, …

4 / 10

nligi 11,6 m, eni 9,6 m xona boshqalaridan ajralib turadi. kulollar yashaydigan xonalar ham hashamatli bo‘lgan. dalvarzintepadan ikki qavatli xumdonlar ham topilgan. topilgan ashyolar kulolchilik yuksak darajada bo‘lganligini ko‘rsatadi. 1972 yilda dalvarzintepadan 115 ta oltin buyum topilgan. ii-iii asrlarga oid mazkur hazinadan sirg‘a, bilakuzuk, kamarband, uzuk oltin shodasi topilgan. dalvarzintepadan shuningdek, sopol idishlar, xaykalchalar, taqinchoqlar, tangalar, shahmat donalari topilgan. dalvarzintepa atrofida ibodatxonalar bo‘lib ularning xarobalaridan buddizmga oid turli xaykallar topilgan. dalvarzintepadan ancha uzoq bo‘lmagan joyda kushon davriga oid qabriston topildi. unda odam suyaklari, sopol idishlar, taqinchoqlar, tangalar topildi. uning eng pastki qatlamida murdalar xumga ko‘milgan. tozalangan suyaklarning borligi uni zardushtiylarga xos ekanligini bildiradi. bunga o‘xshash qabristonlar tojikistondagi tulxar, qukkum, oriqtov, turkmanistondagi babashov qabristonlaridir. tulxar qabristonidagi 350 go‘rdan 219 tasi o‘rganilgan. bu yerdagi go‘rlar laxad va yorma shaklida. o‘liklarni yasatib, boshlarini shimolga qaratib ko‘mganlar. qabrlarga sopol idish, taqinchoq qurollar ham ko‘yilgan. 1972 yilda angor tumanidan 16 gektarni egallagan zartepa shahar xarobasi …

5 / 10

y maydoni 0,8 gektar bo‘lgan. bu yerda 75-90 kishi yashagan bo‘lishi mumkin. mazkur yodgorlikdan 150 mis tanga, xaykallar, sug‘orish kanallari qoldiqlari topilgan. xorazmda ham kushon davriga oid bir necha yodgorliklar topilgan edi. bu yerdagi katta guldursun nayzasimon shinakli qo‘shdevor bilan o‘ralgan istehkomdir. u tuproqqalʼani amudaryo tomonidan himoya qilgan. ayozqalʼa yodgorliklari ii asrda qurilib, iii-iv asrgacha mavjud bo‘lgan. govurqalʼa ii-iii asrlarga mansub mudofaa inshootidir. sunggi kushon davri yodgorliklaridan biri ankaqalʼadir. u iii asrga oid bo‘lib, bu yerdan 2 ta xorazm mis tangasi topilgan. qalʼa devorida shinak va burjlar bo‘lgan. iii asrda xorazm kushonlardan ajralib chiqdi. mazkur davrga oid yodgorlik tuproqqalʼa bo‘lib u 17,5 gektar maydonni (500 x 350) egallaydi. mudofaa devori bilan o‘ralgan. 180 x 180 metr o‘lchamdagi saroy harobalari topilgan. mazkur yodgorlik 1945-1950 yillarda o‘rganilgan. bu yerda 200 ga yaqin xovli bo‘lgan. zardushtiylarning ibodatxonasi ham topilgan. ushbu yodgorlikdagi devorlarga naqshlar solingan, 138 ta xaykallar, sozanda ayollar tasvirlangan rasmlar ham topildi. …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kushon davri arxeologiyasi"

20.mavzu: kushon davri arxeologiyasi mavzu rejasi: 1.kushonlarning kelib chikishi. 2.kushon davri moddiy madaniyat yodgorliklari; a) moddiy madaniyat, shaxar xarobalari; b) xaykaltaroshlik; с) maʼnaviy madaniyat. kushonlar davri o‘rta osiyo, afg‘oniston, pokiston, xindiston halqlari tarixidagina emas, balki butun dunyo madaniyatining taraqqiyotida alohida o‘rin egallaydi. kushon davlati etnik madaniyati, tili va dinlari har xil halqlarni birlashtirdi. madaniyatlar qo‘shilishi natijasida o‘ziga xos madaniyat shakllandi va rivojlandi. mazkur madaniyat o‘rta asrlar madaniyatining rivojlanishiga asos bo‘lib hizmat qildi. kushon davri o‘rta osiyo halqlarining qadimgi va oltin davr madaniyatiga yakun yasadi, so‘ng esa sharq va g‘arb madaniyatlarining yangi bosqichga ko‘tardi. bugungi kunga kadar...

This file contains 10 pages in DOCX format (29.1 KB). To download "kushon davri arxeologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kushon davri arxeologiyasi DOCX 10 pages Free download Telegram