leksik-semantik sistemalar: lug‘aviy-ma’noviy guruh, lug‘aviy-mazmuniy to‘da, lug‘aviy-mazmuniy maydon

DOCX 4 pages 28.7 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.7 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

12-seminar leksik-semantik sistemalar: lug‘aviy-ma’noviy guruh, lug‘aviy-mazmuniy to‘da, lug‘aviy-mazmuniy maydon savollarga javoblar 1. maydon - biror fizik hodisa ro’y beradigan yoki uning ta’siri seziladigan fazo. maydon - fizikaning asosiy tushunchalaridan biri. fizik hodisalar maʼlum kattaliklar bilan tavsiflanadi. fazoviy nuqtalarning har birida maʼlum bir qiymatga ega bo’lgan bu kattaliklar holisalarni miqdoriy tekshirish uchun zarur funksiyalardir. fazodagi yoki uning ayrim qismidagi biror fizik kattalikning taqsimot sohasi bu fizik kattalikning maydoni bo’ladi. fazodagi taqsimlangan fizik kattaliklar xususiyatlarini tekshiruvchi nazariya maydon nazariyasi deyiladi. maydon soʻzining fizik maʼnosi materiya tushunchasi bilan bogʻliq,. fizika tekshiriladigan hodisalarda materiya, umuman, ikki shaklda — modda va maydon shakllarida uchraydi. modda va maydon tafovutlarini ifolalashda tinch holatdagi massa, erkinlik darajalari soni tushunchalari muhimdir. atom yadrolari, elementar zarralar fizikasining rivojlanishi natijasida modda va maydonning oʻzaro bogʻlanishi, yaʼni ularda ham toʻlqinlik, ham zarralik xususiyatlari borligi, yetarli sharoitlar mavjud bo’lganda, moddaning maydonga aylanishi yoki maydonning moddaga aylanishi mumkinligi aniqlandi. 2. “semantik maydon” termini birinchi …

2 / 4

aviy tadqiqotlarning kuchayuvi, tilning ham sistemaviy tabiatiga ega ekanligining e’tirof etilishi, sistemaning ikki va undan ortiq elementlarning o’zaro munosabatlaridan tashkil topgan butunlik sifatida tan olinishi, o’rganilayotgan ob’ektning moddiy tomoniga emas, balki ular o’rtasidagi va bir ob’ektning ichki uzvlari o’rtasidagi munosabatlarga tadqiqotchi diqqatining ko’proq jalb qilinishiga olib keldi. 4. g.s.shur maydon nazariyasini yanada rivojlantirib, paradigmatik maydon, sintaktik maydon, funktsional-semantik maydon, assotsiativ maydon, morfo-semantik maydon singari maydon turlarini rus tili misolida tahlil қildi. olimning ta’kidlashicha har bir tilda lug’aviy birliklarning invariant va funktsional-invariant guruhlari mavjud bo’lib, o’sha tilning barcha belgi-hususiyatlari ular orqali yuzaga chiqadi. shunga binoan bunday guruhlarni lingvistik maydon deb hisoblash mumkin. 5. v.portsig esa semasiologiya faniga mazmuniy maydonning o’ziga xos tushunchasini olib kirdi, u maydon nazariyasini nutqni o’rganish asosida ochib berishga intildi. uningcha, mazmuniy maydon ma’lum tildagi so’zlar orasida o’rnatiluvchi asosiy munosabatlar bilan bog’lanadi hamda predikativ vazifani bajaruvchi fe’l, sifat va otlar orasidagi bog’liqlikdan kelib chiqadi. v.portsig bilan bir vaqtda …

3 / 4

a.nurmonov, h.ne`matov, r.rasulov, e.begmatov kabi olimlarning ilmiy-nazariy qarashlarini esga olish muhim. dastlabki tadqiqotlar mazmuniy maydon doirasidan kelib chiqib, turli lug’atlar (ko’proq tezauruslar) tuzish uchun umumiy qonuniyatlarni ochishda nazariy asos bo’ldi. keyinroq bu yo’nalishda tilning boshqa satxlari, jumladan, morfosemantika, grammatika singarilar doirasida ham jiddiy asarlar yuzaga keldi. 7. keyingi yillarda o`zbek tilshunosligida ham sintaktik sath doirasida maydonga xos ayrim tadqiqotlar yaratildi. t.mirzaqulov esa morfem paradigmatikaga oid maxsus ishida maydon va paradigmatika o`rtasidagi farqlarni ochishga harakat qiladi. olimning fikricha maydon tushunchasi morfemikaning yondosh sathlari bilan aloqasi, tutash zonalarining xususiyatini paradigmatika doirasida o`rganilish uchun asos bo`lib xizmat qiladi. sh. iskandarova “o`zbek tili leksikasini funksional-semantik maydon sifatida o`rganish” (shaxs maydoni) mavzusida doktorlik ishini himoya qildi (1999) va monografiyasini nashr etdi. bu bilan olima o`zbek tilshunosligida “maydon” tushunchasini qo`llanish doirasini yanada kengaytirdi. 8. x.hojieva esa hurmat ma’nosini ifodalovchi vositalarni yaxlit maydon sifatida o’rganib, mazkur vositalarning o’zaro ma’nodoshligi bilan birga ko’p ma’noligi, tejamkorlikka munosabatini ham aniqladi. …

4 / 4

sh birliklarining o’zaro munosabati, har qaysi maydonlarning uzviy bog’lanishi kabi masalalarni o’rganish bilan chambarchas bog’liqdir. o’zbek tilshunosligida til birliklarini maydon asosida o’rganish keng yo’lga qo’yilmoqda. bu usul bizning nazarimizda, ayniqsa, leksikani o’rganishda katta ahamiyatga ega. o’zbek tili leksikasini makromaydon sifatida qaralgani holda, uni mikromaydonlarga ajratish tezauruslar, ideografik lug’atlar tuzishda katta samara beradi. shuning uchun ham lingvistik maydon va til lug’at tarkibini bunday maydonlarga ajratishning nazariy asoslarini chuqur va atroflicha o’rganish hozirgi o’zbek tilshunosligi oldidagi eng muhim masalalardan biridir.

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "leksik-semantik sistemalar: lug‘aviy-ma’noviy guruh, lug‘aviy-mazmuniy to‘da, lug‘aviy-mazmuniy maydon"

12-seminar leksik-semantik sistemalar: lug‘aviy-ma’noviy guruh, lug‘aviy-mazmuniy to‘da, lug‘aviy-mazmuniy maydon savollarga javoblar 1. maydon - biror fizik hodisa ro’y beradigan yoki uning ta’siri seziladigan fazo. maydon - fizikaning asosiy tushunchalaridan biri. fizik hodisalar maʼlum kattaliklar bilan tavsiflanadi. fazoviy nuqtalarning har birida maʼlum bir qiymatga ega bo’lgan bu kattaliklar holisalarni miqdoriy tekshirish uchun zarur funksiyalardir. fazodagi yoki uning ayrim qismidagi biror fizik kattalikning taqsimot sohasi bu fizik kattalikning maydoni bo’ladi. fazodagi taqsimlangan fizik kattaliklar xususiyatlarini tekshiruvchi nazariya maydon nazariyasi deyiladi. maydon soʻzining fizik maʼnosi materiya tushunchasi bilan bogʻliq,. fizika tekshiriladigan hodisalarda materiya, umum...

This file contains 4 pages in DOCX format (28.7 KB). To download "leksik-semantik sistemalar: lug‘aviy-ma’noviy guruh, lug‘aviy-mazmuniy to‘da, lug‘aviy-mazmuniy maydon", click the Telegram button on the left.

Tags: leksik-semantik sistemalar: lug… DOCX 4 pages Free download Telegram