avstraliya va tasmaniya xalqlari etnologiyasi

DOCX 8 стр. 804,1 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 804,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

8-mavzu: avstraliya va tasmaniya xalqlari etnologiyasi reja: 1. aholisining etnik tarixi va etnogenezi 2. xo‘jalik-madaniy tiplari va moddiy madaniyati 3. maxalliy tillari 4. ijtimoiy tuzumi. 5. oila va oilaviy munosabatlar. 6. diniy tasavurlari. bugungi avstraliya aholisining 95% i (19 mln. kishi) yevropadan kо‘chib kelganlar (angloavstraliyaliklar) avlodlari va 2% qit’aning tub aholi vakillari aborigenlar tashkil qiladi. bu aholi guruhlari madaniyatilari ham keskin farqlanib, angloavstraliyaliklar g‘arbiy yevropa sivilizatsiyasiga mansub bо‘lsalar, aborigenlar sо‘nggi paleolitdan mustaqil va hatto tashqi madaniy ta’sirsiz shakllangan madaniyat egalaridirlar. 1.aborigenlar. buyuk britaniya qit’ani 1788 yili о‘zlashtira boshlagan. dastlabki yevropaliklar kelganida tub aholi 300 mingdan kо‘proq bо‘lib, 500 ga yaqin tillar (filya)da sо‘zlashganlar. avstraliyaliklar tillari aborigenlar – ovchi va terimchilik bilan shug‘ullanuvchi aholi madaniy xususiyatlarini о‘zida mujassamlagan. ularda bilvosita tushunchalar haqidagi sо‘zlar nisbatan kam bо‘lsa, tabiatda mavjud narsalarni izohlash uchun ishlatiladigan sо‘z hamda tushunchalar juda ham kо‘p. xususan etnolog g. shtrelovning kitobida ma’lum bir fe’lning jadvali va izohi 45 betdan …

2 / 8

tlanadi. avstraliya aborigenlarining kelib chiqishi muammosi uzoq davrlar hal etilmagan edi. faqat xx asrning о‘rtalariga kelib fan, aborigenlar etnogenezi xaqida yetarlicha ma’lumot tо‘pladi. qit’ada 30-40 ming yil avval yashagan odamlar suyaklari, toshdan mehnat qurollari topildi. qolaversa, janubiy- sharqiy osiyodan malay arxipelagi orollaridan ham shunga о‘xshash odamlar qoldiqlari chiqqan. demak aholi avstraliyaga janubiy-sharqiy osiyodan kelgani shubhasiz. yer yuzida buyuk muzlik davri bо‘lganidan о‘sha zamonlarda okean suvlari sathi nisbatan past bо‘lishi aborigenlarni qit’aga о‘tishiga imkon yaratgan. aborigenlarga qit’ada katta miqdorda xaltali xayvonlarni bо‘lishi, yirik yirtqich xayvonlarni yо‘qligi qо‘l keladi. yarim-yovvoyi itlar-dingo avstraliyaga odamlar bilan kelgani ehtimol. tadqiqotchilar avstraliyadan dehqonchilik yoki chorvachilik izlarini topmaganlar. demak barcha qabilalar a’zolarining asosiy hayot vositasi ov, termachilik bо‘lgan. mehnat qurollari sodda va kam xilli edi. erkaklarda yog‘ochdan uchi toshdan paykonlari bilan nayza, toshdan pichoq, tosh bolta, yog‘ochdan kaltak hamda (bumerang), aksari otganda qaytmaydiganlari bо‘lgan. ayollarda о‘simlik tolasi yoki daraxt pо‘stlog‘idan turli meva va donlarni terish uchun xaltacha, …

3 / 8

lar tartibsiz kо‘rinishda emas, balki asrlar davomida saqlangan yо‘nalishlar bо‘yicha harakatlanganlar. bu tadbirlar mavjud hududdagi flora va fauna imkoniyatlari bilan izohlangan. xar qanday aborigen erkak, xar qanday vaqtda qabilasi yerlarining qaysi joyida ov uchun qushlar borligi, yaqin va ma’lum vaqtdan sо‘ng ular qayerga kо‘chishini yaxshi bilgan. ayollar qayerda va qachon ozuqaga yaroqli о‘simlik, ildiz yoki yovvoyi mevalar pishib yetilishini bilishgan. aynan ana shu bilimlar aborigenlarni qaysi tomonga xarakatlanishini belgilagan. etnologlar tadqiqotlari aborigenlar zarur ozuqa tо‘plashlari uchun kuniga 2-3 soat vaqtlarini sarflaganlarini aniqlashi aynan shu ratsional bilimlar tufayli ekanligini tasdiqlaydi. ozuqa doirasiga kaltakesak, hasharotlar, kenguru, opossum, о‘simlik zahiralaridan: yovvoyiboshoqli donlar, ildizlar va mevalar kirgan. aborigenlar jamoa tashkilotlari: qabila, lokal guruh (jamoa) va oiladan tashkil topgan. avstraliyada qabila о‘rtacha 500 kishidan iborat guruh bо‘lgan qabila ma’lum hudud, о‘z nomi etnonimiga, tiliga ega bо‘lib, о‘zlarini alohida madaniy birlik deb hisoblashadi. lekin umumiy boshliq, hokimiyat tashkilotlari bо‘lmay, qabilaning barcha a’zolari xarbiy yoki ov xarakatlarida …

4 / 8

olisida nikoh ekzogam, ya’ni о‘z guruhidan chetdan uylanish shaklida edi. xususan kamelaroy qabilasi urug‘lari misolida quyidagi shaklda bо‘lgan. kambu = mari ipai = kubi ikki chiziq shaklidagi belgi nikoh aloqasini, kо‘rsatgichlar ona va bola seksiyalarini birlashtiradi. nikohga kirishda kambu guruhiga mansub erkak mariga kiruvchi ayolga uylanishi mumkin. bu juftlikdan tug‘ilajak farzandlar kubi guruhiga kiradi. kubi guruhi erkaklari faqat ipailik ayollarga uylanib ularning farzandlari kambu seksiyasiga kiradi va h.k.o. aborigenlar uchun qarindoshlik munosobatlari muhim о‘rin tutgan. jumladan aborigen “ona ” deb faqat uni tuqqan ayolni emas butun bir guruh ayollarini ota, ona, opa deb ham shu tarzda kо‘pchilikni atashi lozim bо‘lgan. hurmat kо‘rsatish, о‘z ovi bilan bо‘lishishda yigit faqat о‘z otasi emas, ota hisoblanuvchi butun bir guruh erkaklari bilan baham kо‘rishi lozim bо‘lgan. yuqorida keltirilgan udum- marosim, urf- odatlar odamlar orasidagi о‘zaro munosobatlarni batartibligini, jamoachilik tartib- qoidalariga rioya qilishini ta’minlagan. aborigenlar an’anaviy diniy tasavvurlari nihoyatda murakkab, tusda bо‘lgan. avstraliya “totemizm vatani” …

5 / 8

ya marosimlarini tо‘la bajarganlaridan sо‘ng erkaklar safiga qо‘shilganlar. sinovlar jismoniy qiyinchiliklarga chidamlilik, о‘z urug‘-qabilasi hayoti bilan bog‘liq afsona, rivoyatlarni tinglab, esda saqlash va h.k. lardan iborat edi. aholi tasavvurida insonning о‘limi ham о‘z-о‘zidan bо‘lmay yovuz afsungarlik udumlari orqali qо‘shni qabilalar folbinlari orqali amalga oshiriladi. aborigenlar taqdiri. aborigenlarni inglizlar bilan tо‘qnashuvlari kо‘pchilik qabilalar uchun fojiali tugaydi. dastlabki surgun qilinganlar uchun qо‘rg‘on 1788 yili bunyod etilishi bilan aborigenlar madaniyati parokandalikka uchraydi. skvatterlik – xix asrning 20-yillaridan qо‘ychilikni kengayishi, mahalliy faunani qisqarishiga, qо‘ylarni ovlash kо‘plab mojaro va tо‘qnashuvlarga olib keladi. oqibatda aborigenlar soni bir yarim asrda 300 mingdan 60 mingga qisqaradi xx asr о‘rtalarida ular yevropaliklar yashay olmaydigan qit’aning markazi va g‘arbidagi chо‘llarda, shimoldagi namlik tropik о‘rmonlarda saqlanib qolganlar xalos. yashash uchun qulay avstraliyaning janubi va sharqida: yangi janubiy uels, viktoriya, janubiy avstraliyada, qisman kvinslendda aborigenlar rezervatsiyalarda, shaharlar chetidagi sharoiti noqulay joylarda yashamoqdalar. tasmaniyadagi sо‘nggi aborigen xix asrning 70 yillarida vafot etgan. aborigenlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "avstraliya va tasmaniya xalqlari etnologiyasi"

8-mavzu: avstraliya va tasmaniya xalqlari etnologiyasi reja: 1. aholisining etnik tarixi va etnogenezi 2. xo‘jalik-madaniy tiplari va moddiy madaniyati 3. maxalliy tillari 4. ijtimoiy tuzumi. 5. oila va oilaviy munosabatlar. 6. diniy tasavurlari. bugungi avstraliya aholisining 95% i (19 mln. kishi) yevropadan kо‘chib kelganlar (angloavstraliyaliklar) avlodlari va 2% qit’aning tub aholi vakillari aborigenlar tashkil qiladi. bu aholi guruhlari madaniyatilari ham keskin farqlanib, angloavstraliyaliklar g‘arbiy yevropa sivilizatsiyasiga mansub bо‘lsalar, aborigenlar sо‘nggi paleolitdan mustaqil va hatto tashqi madaniy ta’sirsiz shakllangan madaniyat egalaridirlar. 1.aborigenlar. buyuk britaniya qit’ani 1788 yili о‘zlashtira boshlagan. dastlabki yevropaliklar kelganida tub aholi 300 mingdan kо‘...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (804,1 КБ). Чтобы скачать "avstraliya va tasmaniya xalqlari etnologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: avstraliya va tasmaniya xalqlar… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram