avesto va zardushtiylik (2)

DOCX 5 pages 100.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 100.5 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

“avesto” va zardushtiylik (2) reja: 1. zardushtiylik ta’limoti. 2. diniy falsafa va dafn etish marosimlari 3. axloqiy va huquqiy qoidalar. 4. jinoyat va jazo turlari. diniy falsafa va dafn etish marosimlari zardushtiylarning diniy falsafasi qarama-qarshi kuchlarning kurashiga asoslangan. bu kurash xudolar o‘rtasida boshlanib (ezgulik xudosi axuramazda bilan yovuzlik xudosi anxro manyo - axriman o‘rtasida), tabiatda va insoniyat hayotida ham davom etadi. tura, danu, x’yaona qabilalari “dayva” - devlarni ulug‘laganlar va axuramazdani qadrlamaganlar. shuning uchun ham «avesto»da ular zaratushtra tarafdorlarining ashaddiy dushmanlari sifatida yoritilgan. biroq zardushtiylik xudolariga sig‘ingan va aksincha sig‘inmagan qabilalar bir-biriga qarindosh aholining vakillari bo‘lganlar. axuramazda yaxshilik, yorug‘lik, baxt keltiruvchi, hayot va haqiqat tortiq qiluvchi xudo hisoblangan. zaratushtra bunday xabar qiladi: «biz axuramazdani ulug‘laymiz, u chorvani, suvni va o‘simliklarni, yorug‘likni va yerni yaratgan». axuramazda hayotni va dastlabki olamni yaratuvchi xudo deb faraz qilingan. anxro manyo yovuzlik, kasallik, o‘lim va zulmat keltiruvchi xudo hisoblangan. aholi joylashgan dunyoni zardushtiylar 7 ta …

2 / 5

riylar ham gavmard farzandlaridan kelib chiqqan. shuningdek, gavmardning buqa tanasidan sigir va buqa, qonidan esa - o‘simliklar vujudga kelgan deb faraz qilingan. uchinchi bosqichda - yima (jamshid) podsholik qilgan bu «oltin» davrda dunyoda baxtli hayotning rivojlanishi yuqori darajasiga etgan. dunyo aholisi bir necha marotaba ko‘paygani va keng hududlarni o‘zlashtirib, yoyilgani tufayli inson, qushlar va hayvonlar yashashi uchun sayhon yerlar kamayib borgan. shu sababli, axuramazda maslahatiga binoan, yima har 300, 600 va 900 yil davomida yer chegaralarini va insonlar joylashuvi hududini kengaytirib borgan. yer yuzida qish, sovuq havo va toshqin suvlar xavfi tahdidiga qarshi, yima “vara” - to‘rtburchakli qal’a-makonga asos solgan. bu qal’ada turli o‘simliklarning o‘sishi, har bir mayda chorva va katta shoxli mol, parranda, it va odamlarning yashashi uchun olov hamda oziq-ovqat zahiralarini saqlash imkoniyatlari yaratilgan. zardushtiylar fikriga ko‘ra, to‘rtinchi bosqichining so‘nggi yillarida “oxirgi zamon” boshlanishi lozim. xuddi shu zamonda, dunyo va insoniyat taqdirini hal qiluvchi, dunyo hayotini qutqaruvchi saosh’yant …

3 / 5

lida kavi vishtasp iloha ardvisura-anaxitaga yuz otni, mingta qoramolni va sanoqsiz qo‘ylarni qurbon qilib, o‘z dushmanlari ustidan, zulm va qora kuchlar tarafdorlari ustidan g‘alaba qozonish ilohlaridan madad so‘raganlar. daryolar ilohasi ardvisura hamda taqdir va baxt xudosi ashining yordami bilan ularning janglari, kurashlari g‘alaba bilan yakunlangan. zardushtiylarning ta’limotlariga ko‘ra, inson o‘zining ishlari, fikrlari va so‘zlari bilan anxro manyoga qarshi bo‘lishi lozim edi. kim bu dunyoda halol, kamtar va mehnatsevar yashab o‘tsa, u narigi dunyoning jannatida baxtli hayotni kechirishga muyassar bo‘ladi. yovuz ishlari bilan mashhur bo‘lgan odamlarni do‘zaxdagi zulmat va azob kutib oladi, deb faraz qilingan. o‘lim - bu yovuzlik ifodasi, kasallik va o‘limni keltiruvchi serjahl xudo - anxro manyodir. vafot etgan odamni maxsus xonada o‘ttiz qadam olovdan, o‘ttiz qadam suvdan va muqaddas o‘simliklardan uzoqlashtirish hamda yaqin qarindoshlardan chetlashtirish lozim edi. dafn etish marosimi bilan «nasassa» deb ataluvchi maxsus kishilar shug‘ullanganlar (“nasu” - bu o‘lim ifodasi, o‘limni shimoldan uchib kelgan pashsha olib …

4 / 5

i quritib, yana tozalangandan so‘ng, “nasassa”lar zardushtiylarning osmon ostidagi ochiq qabristonlariga kelib, tozalangan suyaklarni yig‘ib olganlar. faqat shundagina, murakkab dafn marosimidan so‘ng, suyaklarni sopol idishlarda yerga qo‘mish yoki maxsus inshootlardagi tobutchalarda saqlash mumkin edi. mil. avv. ix-v asrlarga oid surxondaryo va qashqadaryo (shimoliy baqtriya va janubiy sug‘diyona) vohalaridagi o‘troq aholiga mansub qadimgi qabrlar topilmagan. bu davrda o‘zbekistonning janubiy viloyatlarida zardushtiylar urf-odatlariga yaqin dafn etish marosimi tarqalgan. qashqadaryodagi sangirtepa, surxondaryodagi qiziltepa va bandixontepa atroflarida qadimgi odamlarning suyagi qoldiqlari topilgan. shuningdek, bronza davriga oid sherobod vohasidagi jarqo‘ton va bo‘ston yodgorliklarida odam skelet parchalarining sopol idishlarda va yon tomonlari tosh, sopol siniqlari bilan o‘rab olingan o‘ralarda dafn etilishi aniqlangan. bundan ko‘rinib turibdiki, arxeologik ma’lumotlari ham yuqorida yoritilgan dafn marosimi haqida dalolat beradi. hozirga qadar arxeologik jihatdan zardushtiylarning ilk dafn marosimlarining izlari baqtriya va sug‘d hududlarida aniqlangan, xolos. shuningdek, baqtriya hududida olov, suv, er va hossildorlikka sig‘inish odatlari bronza davrida shakllangan. shu sababli, ba’zi …

5 / 5

ularni go‘zal pari qiz kuzatib boradi). agar tarozining yovuz ishlar tomoni og‘ir bo‘lsa, chinvot yo‘li torayib qoladi, o‘tkir qilich damiga aylanadi. yovuz ruhni jirkanch ajina-kampir er tagiga olib ketadi. bu joyda u anxro manyo zulmatiga uzoq azob umrni ko‘radi. zaratushtra ta’limotiga ko‘ra, «oxirgi zamondan» so‘ng o‘lim va «marhumlar podsholigi» butunlay yo‘q bo‘ladi. olov xudosi atar tog‘laridagi temirlarni eritib, olovsimon suyuqlikni yoki alangali daryoni yer yuziga qaratadi. «katta budaxshin» nomli kitobdagi ma’lumotlarga ko‘ra, har bir inson bu daryodan kechib o‘tishi lozim bo‘ladi. haqiqatgo‘ylar uchun olov yangi sog‘ilgan sut daryosiga o‘xshab qoladi, gunohkorlarning ichi eritilgan temir bilan to‘ldirilib yong‘inga aylanadi. gunohkorlar yer yuzidan tamoman g‘oyib bo‘ladilar. alangali suyuq temir daryosi yer tagiga oqib, do‘zaxni, xudo anxro manyoni va zulmatni yo‘q qiladi. bundan keyin yerda baxtu saodat, adolat va yaxshilik ustunlik qilib, insoniyat kasallikni, qarilikni va o‘limni umuman bilmaydi. jannat va yerda yashovchilar birlashadilar, yer jannatga aylanadi. odamlarning munosabatlari, so‘zlari va ishlari tinchlik …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avesto va zardushtiylik (2)"

“avesto” va zardushtiylik (2) reja: 1. zardushtiylik ta’limoti. 2. diniy falsafa va dafn etish marosimlari 3. axloqiy va huquqiy qoidalar. 4. jinoyat va jazo turlari. diniy falsafa va dafn etish marosimlari zardushtiylarning diniy falsafasi qarama-qarshi kuchlarning kurashiga asoslangan. bu kurash xudolar o‘rtasida boshlanib (ezgulik xudosi axuramazda bilan yovuzlik xudosi anxro manyo - axriman o‘rtasida), tabiatda va insoniyat hayotida ham davom etadi. tura, danu, x’yaona qabilalari “dayva” - devlarni ulug‘laganlar va axuramazdani qadrlamaganlar. shuning uchun ham «avesto»da ular zaratushtra tarafdorlarining ashaddiy dushmanlari sifatida yoritilgan. biroq zardushtiylik xudolariga sig‘ingan va aksincha sig‘inmagan qabilalar bir-biriga qarindosh aholining vakillari bo‘lganlar. axuramazda ya...

This file contains 5 pages in DOCX format (100.5 KB). To download "avesto va zardushtiylik (2)", click the Telegram button on the left.

Tags: avesto va zardushtiylik (2) DOCX 5 pages Free download Telegram