zardushtiylik dini 2

DOCX 18,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1739163105.docx zardushtiylik dini reja: 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 2. zardushtiylik ta'limoti. 3. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. 4. “avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. zardushtiylik mil. av. ii-i ming yilliklarda markaziy osiyoda vujudga kelgan dindir. zardushtiylik vahiy orqali e’lon qilingan jahon dinlarining eng qadimiysidir. u insoniyatga boshqa barcha dinlarga nisbatan bevosita va bilvosita eng ko’p ta’sir o’tkazgan dindir. insoniyat tarixida har bir kishi ustidan ilohiy hukm amalga oshirilishi, jannat va jahannam, qiyomat-qoyim, unda tanalarning qayta tirilishi, tana va ruh qayta birlashib mangu yashashi haqida birinchi bor shu din doirasida fikr yuritildi. keyingi asrlarda bu g’oyalar yahudiylik, xristianlik va boshqa dinlar tarafidan o’zlashtirildi. aytib o’tish joizki, ushbu din paydo bo’lgan davr va uning vatani – hali fanda oxirigacha to’liq echilgan masalalar emas. zardushtiylik dini payg’ambar zardusht nomiga nisbat berilib, shartli ravishda shunday atab kelinadi. aslida esa u mazkur dinning muqaddas kitobi hisoblanmish avestoda «mazdayasna» dini deb atalgan. bu so’zni «mazdaga …

hi m.boys ta’kidlashicha, u mil.avv. 1500-1200 yillar orasida yashagan. zardusht markaziy osiyo hududida mavjud bo’lgan ko’pxudolikka negizlangan qadimiy diniy tasavvur va e’tiqodlarni isloh qilib, yangi dinga asos soldi. zardushtiylik ta’limoti markaziy osiyoda ibtidoiy davrda mavjud bo’lgan tabiat kuchlarini ilohiylashtiruvchi e’tiqodlarga (markaziy osiyo qadimgi aholisining «eski dini»ga) nisbatan monoteistik ta’limotdir. u behuda qon to’kuvchi qurbonliklar, harbiy to’qnashuvlar, bosqinchilik urushlarini qoralab, o’troq, osoyishta hayot kechirishga, mehnatga, dehqonchilik, chorvachilik bilan shug’ullanishga da’vat etadi. moddiy hayotni yaxshilashga urinishni yovuzlikka qarshi kurash deb hisoblaydi. zardushtiylik dinida qo’riq er ochib, uni bog’u rog’ga aylantirgan odam ilohiyot rahmatiga uchraydi. aksincha, bog’lar, ekinzorlarni, sug’orish inshootlarini buzganlar katta gunohga qoladilar. zardusht insonlarga tinch-totuv yashashni, halol mehnat qilishni o’rgatmoqchi bo’ladi. bunga ko’ra insonning bu dunyodagi hayotiga yarasha narigi dunyodagi taqdiri ham bo’lajak, har bir inson o’lgandan so’ng o’zining bu dunyodagi qilmishiga yarasha abadiy rohat – jannatga, yoki yomon ishlari ko’p bo’lsa na xursandlik va na xafalik ko’rmaydigan arosat joy – …

shtiylikning asosiy manbasi va muqaddas kitobi hisoblanadi. u apastak, ovisto, ovusto, abisto, avasto kabi shakllarda ham ishlatib kelingan. avesto markaziy osiyo, eron, ozarbayjon xalqlarining islomgacha davrdagi ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, diniy qarashlari, olam to’g’risidagi tasavvurlari, urf-odatlari, ma’naviy madaniyatini o’rganishda yagona manbadir. uning tarkibidagi materiallar qariyb ikki ming yil davomida vujudga kelib, avloddan-avlodga og’zaki tarzda uzatilib kelingan. avestoning makedonskiy tomonidan gretsiyaga olib ketilgani, zarur joylarini tarjima ettirib, qolganini kuydirtirib yuborgani, 12 ming qora-mol terisidagi tillo matn haqida keyingi davrlarda yaratilgan zardushtiy-lik adabiyotida ma’lumotlar bor. hozir bizgacha etib kelgan avesto, beru-niyning yozishicha, aslining beshdan ikki qismi xolos. u «avesto 30 «nask» edi, majusiylar (zardushtiylar) qo’lida 12 nask chamasi qoldi» deb yozgan. avestoning saqlanib qolgan to’rtta kitobidan birinchisining nomi «videvdat» (vi-daevodatam – «devlarga qarshi qonun») deb ataladi. ushbu kitob avestoning saqlanib qolgan kitoblari orasida eng mukammali hisoblanadi. u 22 bob bo’lib, boblari fragard deb nomlangan. fragardlar-ning ma’nosi, vazifasi, uslubiy tuzilishi turlicha: birinchi fragard – odamlar …

ta hasini tashkil qiladi. zardusht she’rlari ilmiy adabiyotda gatalar deb atab kelinadi. yasnaning 35-42-halari ayniqsa, yuksak qadrlangan. bu etti ha haptanxati yasna – «etti bob yasna» deb nomlangan. uchinchi kitob «visparad» deb nomlangan. u 24 bobdan tashkil topgan va har bir bob alohida karde deb atalib, ma’budlar sha’niga o’qilgan duolar va ibodat ustida ularga murojaatlar hamda olamni bilishga doir pand-nasihatlardan iboratdir. uni ibodat namozlari yig’indisi ham deyishadi. ayni paytda u yasnaga qo’shimcha hisoblanadi. to’rtinchi kitob «yasht» (gimn) deb ataladi. u avestoning eng qadimiy qatlami bo’lib, 22 bobdan iborat. har bir bob axura-mazdadan boshlab, u yaratgan va uning ma’lum vazifalarini bajaruvchi ma’budlar sha’niga aytilgan madhiyalardan iborat. avestoning bizgacha etib kelmagan kitoblaridan ba’zi qismlari uning yig’ma parchalar to’plami «xo’rdak avesto» kitobida jamlangan. masalan, exppatastan kitobidan mo’badlar (kohinlar) uchun qonun-qoidalar, diniy boshqaruv tizimiga xos ma’lumotlarga oid qismlari, nipangastan – diniy-mavsumiy, ijtimoiy marosimlar tartib-qoidalari qismi, 20-naskda jonning u dunyodagi ahvoli haqidagi qismi va boshqalar …

jonov r. qiyosiy dinshunoslik. o‘quv qo‘llanma. – t.: ooo «complex print», 2020. – 198 b.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zardushtiylik dini 2"

1739163105.docx zardushtiylik dini reja: 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 2. zardushtiylik ta'limoti. 3. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari. 4. “avesto” matnlari. avestoning tarkibiy tuzilishi. zardushtiylik mil. av. ii-i ming yilliklarda markaziy osiyoda vujudga kelgan dindir. zardushtiylik vahiy orqali e’lon qilingan jahon dinlarining eng qadimiysidir. u insoniyatga boshqa barcha dinlarga nisbatan bevosita va bilvosita eng ko’p ta’sir o’tkazgan dindir. insoniyat tarixida har bir kishi ustidan ilohiy hukm amalga oshirilishi, jannat va jahannam, qiyomat-qoyim, unda tanalarning qayta tirilishi, tana va ruh qayta birlashib mangu yashashi haqida birinchi bor shu din doirasida fikr yuritildi. keyingi asrlarda bu g’oyalar yahudiylik, xristianlik va boshqa dinlar ta...

Формат DOCX, 18,8 КБ. Чтобы скачать "zardushtiylik dini 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zardushtiylik dini 2 DOCX Бесплатная загрузка Telegram