antarktida. antarktidaning geografik o’rni. muz usti va osti relyefi

PPTX 218,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1477132479_63652.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 reja: antarktidaga oid umumiy ma’lumotlar. geografik o’rni va tekshirilish tarixi. iqlim mintaqalari ,iqlim zonalari. geologik tuzilishi va relyefi. muz qoplami. antarktidani tadqiq etishning amaliy va ilmiy ahamiyati. antarktida.antarktidaning geografik o’rni.muz usti va osti relyefi antarktida materigi antarktida deganda janubiy qutb o‘lkasining markaziy qismini egallab yotgan materikni tushuniladi. antarktida tabiati tinch, atlantika va xind okeanlarining janubiy qismlari tabiati bilan chambarchas bog‘langan xamda ular bilan birga bir butun suv-quruqlik paradinamik landshaft komplekslarini tashkil etadi. materikka yaqin joylashgan dengizlarning katta maydonlari shelf muzliklari bilan qoplangan. ular materik muz qoplamining davomi xisoblanadi. antarktika deganda janubiy qutbiy o‘lka tushiniladi. antarktika grekcha “anti” qarama-qarshi degan so‘zdan olingan bo‘lib, er kurrasining shimoliy qutbiy o‘lkasi - arktikaga qarama-qarshi tomonda degan ma’noni anglatadi. antarktikaga antarktida materigi, tinch, xind va atlantika okeanining shu materikka tutash qismlari, shuningdek antarktida yaqinidagi orollar kiradi antarktida janubiy yarimshardagi materik bo‘lib, janubiy qutbning markaziy qismida joylashgan. uning xamma tomoni atlantika, xind …

ni muz materigi, muz saxrolari materigi, sirli materik, oq materik deb atashganlar. antarktidada qishda doimiy tun-qorong‘ulik, yozda esa doimiy kun - yorug‘lik xukmronlik qiladi janubiy qutbda quyoshning chiqishi va botishini bir yilda faqat bir martagina kuzatish mumkin. bu materik dunyodagi eng sovuq va chuchuk suvga boy materikdir. yer yuzidagi eng kuchli shamollar ham shu materikda kuzatiladi. materikning o‘ziga xos xususiyatlaridan yana biri shundan iboratki, u qutb markazida joylashganligi tufayli unda o‘rtacha qalinligi 2000 m gacha yetadigan muz qoplami xosil bo‘lgan. antarktida muz qoplami hisobiga sayyoramizdagi eng baland materik hisoblanadi. antarktidaning geografik o‘rni va juda katta qalinlikdagi muz qoplamining mavjudligi bu yerda yer yuzining sovuqlik qutbini joylashishiga ham sabab bo‘lgan. antarktidani tadqiq qilish boshqa materiklarga qaraganda ancha kech boshlandi. qadimgi zamon olimlari janubiy yarim sharning yuqori gegrafik kengliklarida materik borligi to‘g‘risidagi g‘oyani ilgari surishgan. shunga qaramasdan oltinchi materikning mavjudligi to‘g‘risidagi g‘oya ancha kech isbot qilindi. xvii asrning ikkinchi yarmida mashhur ingliz …

ometr etolmay xalok bo‘ldi. 1909 yil 16 yanvarda ingliz qutbchisi e.sheklton raxbarligidagi safar qatnashchilari janubiy magnit qutbiga etib bordilar. 1928 yildan antarktidani samolyotlar yordamida o‘rgana boshladilar. materikni tadqiq etishda amerikalik j.uilkins (1928), r.berd (1928, 1941 yillar), ingliz l.elsuort (1935 yil) anchagina ish qildilar. shunday qilib xx asrning birinchi yarmida aqsh, buyuk britaniya, avstraliya, norvegiya va boshqa bir necha davlatlar antarktidani o‘rganish maqsadida ilmiy safarlar tashkil etishdi. lekin tadqiqotlar asosan soxillarda olib borilib, materikning ichki qismlari tabiatining sirlari deyarli noma’lumligicha qolaverdi. antarktidaning ilmiy tadqiq qilishning yangi bosqichi xalqaro geofizika yilini (xgy, 1957-1958 yillar) o‘tkazishga tayyorgarlik ko‘rish munosabati bilan boshlandi. antarktida xududi ikkita iqlim mintaqasida antarktika va subantarktikada joylashgan. iqlim xarakteriga va xususiyatlariga ko‘ra materikda uchta iqlim zonasi ajratiladi: 1) materik ichkarisi baland tog‘ iqlim oblasti, 2) muzlik yon bag‘ri zonasi, 3) qirg‘oqbo‘yi iqlim zonasi. antarktidaning asosiy qismi antarktika iqlim mintaqasida joylashgan bo‘lib, uning ichki qismi nafaqat materikda, balki butun sayyoramizdagi eng …

iyadagi kabi yil davomida atiga 30-50 mm yog‘in yog‘adi. yog‘in asosan qor shaklida yog‘adi. xavoning nisbiy namligi o‘rtacha 73-78% ga teng. antarktidaning geologik tuzilishi va muz osti relefi xalqaro geofizika yiliga qadar keng ko‘lamda va etarli darajada tadqiq etilmagan. 1955 yillarga qadar ayrim olimlar antarktida yuzasini dengiz satxidan baland ko‘tarilgan va muzlik bilan qoplangan yassi tog‘lik deb faraz qilib kelgan. xozirgi zamon fan va texnika yutuqlariga asoslangan tadqiqot uslublari materikning geologik tuzilishi va muz osti relefi xaqida aniq tasavvur berishga imkon beradi. olib borilgan tekshirishlar natijasiga ko‘ra antarktida er yuzasini-ng tuzilishi boshqa materiklar singari xilma-xil. uning yuzasini 35% ga yaqin qismi okean satxidan past. boshqa joylarda esa pattekisliklar-dan tashqari muzlik qalqoni ostida tog‘ tizmalari va tog‘ massivlari borligi xam aniqlandi. jumladan litl-amerika va berd stansiyalari oralig‘idagi muz osti er yuzasi dengiz satxidan 1000 m past ekanligi, yoki janubiy geografik qutbning amundsen-skott stansiyasi joylashgan muz osti er yuzasi dengiz satxidan 1285 …

n (4700 m), markxem (4602 m) qad qo‘tarib turadi. xuddi shunday soxillarda xam muz qalqoni bir necha joyda brittaniya (3209 m), koroleva aleksandra (4572 m), nyu-shvabenlend tog‘lari yorib chiqqan. g‘arbiy antarktida sharqiy antarktidaga nisbatan maydonining kichikligi va qirg‘oqlarining kuchli parchalanganligi bilan farq qiladi. g‘arbiy antarktida poydevori qadimgi kaledon platformasida tashkil topgan bo‘lib, uning yuzasi qalinligi 2000 m gacha bo‘lgan o‘rta paleozoy va mezozoy cho‘kindi jinslari bilan qoplangan. bu platforma o‘rta paleozoyda uzil-kesil shakllanib, keyinchalik tektonik xarakatlarga duch kelgan. tektonik xarakatlar natijasida yoriqlar, chuqur botiqlar vujudga kelib, ular o‘rtasida cho‘kmay qolgan joylarda baland tog‘ massivlari saqlanib qolgan g‘arbiy antarktidaning 80% maydoni cho‘kish natijasida xosil bo‘lgan muz osti botig‘idan tarkib topgan. bu o‘lkada muz osti relefining tub jinslari dengiz satxidan -500 m dan -1500 m gacha pastda yotadi. uning yuzasini o‘rtacha chuqurligi -700 m ga teng. g‘arbiy antarktidaning qolgan 20% xududining relefi dengiz satxidan o‘rtacha 560 m baland bo‘lib, uning asosiy morfostrukturasi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "antarktida. antarktidaning geografik o’rni. muz usti va osti relyefi"

1477132479_63652.pptx /docprops/thumbnail.jpeg слайд 1 reja: antarktidaga oid umumiy ma’lumotlar. geografik o’rni va tekshirilish tarixi. iqlim mintaqalari ,iqlim zonalari. geologik tuzilishi va relyefi. muz qoplami. antarktidani tadqiq etishning amaliy va ilmiy ahamiyati. antarktida.antarktidaning geografik o’rni.muz usti va osti relyefi antarktida materigi antarktida deganda janubiy qutb o‘lkasining markaziy qismini egallab yotgan materikni tushuniladi. antarktida tabiati tinch, atlantika va xind okeanlarining janubiy qismlari tabiati bilan chambarchas bog‘langan xamda ular bilan birga bir butun suv-quruqlik paradinamik landshaft komplekslarini tashkil etadi. materikka yaqin joylashgan dengizlarning katta maydonlari shelf muzliklari bilan qoplangan. ular materik muz qoplamining davomi xi...

Формат PPTX, 218,4 КБ. Чтобы скачать "antarktida. antarktidaning geografik o’rni. muz usti va osti relyefi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: antarktida. antarktidaning geog… PPTX Бесплатная загрузка Telegram