byudjetlashtirish va xarajatlarni nazorat qilish

DOCX 12 pages 67.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.3 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

7(a)-mavzu : byudjetlashtirish va xarajatlarni nazorat qilish reja .1. byudjet va byudjetlashtirish to’g’risida tushuncha. 2. byudjet xarajatlarining mazmun va mohiyati tarkibi, tuzilmasi respublikamizning iqtisodiy rivojlanishi va jahonning yetakchi davlatlari safiga qo‘shilishi borasida izchil iqtisodiy islohotlar olib borilmoqda. bank-moliya tizimi barqarorligini ta’minlash va byudjet-soliq siyosatini izchil amalga oshirish, korxonalar faoliyatida qat’iy tejamkorlikka amal qilish kabi tadbirlar barqaror iqtisodiy rivojlanishning garovi hisoblanadi. bu xususda prezidentimiz sh.m. mirziyoyev quyidagilarni ta’kidlaydi: “barchamiz so‘zsiz tushunamiz, iqtisodiy islohotlar va ijtimoiy o‘zgarishlarni muvaffaqiyatli amalga oshirish eng avvalo iqtisodiy va moliyaviy organlarning faoliyati samaradorligiga bog‘liqdir. ular yaqin va uzoq istiqbolga mo‘ljallangan, mamlakatimiz iqtisodiy qudratini mustahkamlashga doir strategik vazifalarni nafaqat ishlab chiqishi, balki amalga oshirishni ta’minlashi zarur” darhaqiqat, moliyaviy va iqtisodiy organlarning samarali faoliyati orqali sanoat, qishloq xo‘jaligi, qurilish, transport va boshqa tarmoqlarni barqaror rivojlantirish mumkin. iqtisodiyot tarmoqlari korxonalarida qat’iy tejamkorlikka rioya qilish, mahsulot sifatini oshirib borishda “ faoliyatni puxta ishlab chiqilgan rejalar asosida to‘g‘ri tashkil qilish muhim o‘rin …

2 / 12

bashorat qilish, moliyaviy samaradorlikning maqsadli ko‘rsatkichlarini belgilash, xarajatlarni minimallashtirish chora-tadbirlarini belgilash, faoliyatning moliyaviy barqarorligini asoslash va amalga oshirilayotgan loyihalar ustidan nazorat qilish maqsadida korxona faoliyatini tartibga solishga qaratilgan rejalashtirish, hisob, nazoratning umumlashgan texnologiyasini o‘zida mujassam qiladi. byudjet esa muayyan byudjet davri uchun tuzilgan moliyaviy va miqdor ko‘rsatkichlarini o‘zaro aloqadorlikda korxona faoliyatini qamrab oluvchi muvofiqlashtirilgan moliyaviy rejadir. “byudjet” so‘zi qadimgi normand tilidan olingan bo‘lib, “bougette” xalta, karmon, charm qop, pul to‘la qop degan ma’nolarni anglatadi. “byudjet – kelgusidagi iqtisodiy operatsiyalar, xo‘jalik faoliyati va natijalarni moliyaviy va nomoliyaviy ko‘rsatkichlar ifodasida bashorat qiluvchi harakatlar rejasi bo’lib, – korxonaning yaxlit yoki alohida bo‘limlari faoliyatini miqdoriy eks etgan rejasi hisoblanadi. kisqacha kilib aytganda, byudjet – bu rejalashtirilgan faoliyatni amalga oshirishdan oldin tuziladigan moliyaviy hujjat hisoblanadi” demak , byudjetni amalga oshirish byudjetlashtirish hisoblanib – korxonaning biron bir davrga mo‘ljallangan moliyaviy-xo‘jalik faoliyatini rejalashtirishdan iborat bo’ladi. jahon tajribasiga ko‘ra byudjetlashtirish quyidagi ijobiy jihatlarga ega: - jamoaning ruhiyatini ko‘tarishga …

3 / 12

b bormasligi ularning ish natijalariga va ruhiyatiga ta’sir etmasligi; - byudjetlashtirish tizimidagi arzimagan o‘zgartirish reja va hisobot ko‘rsatkichlarini qaytadan ko‘rib chiqish va byudjetni boshqadan tuzishni taqozo etishi mumkin . umuman olganda byudjetlashtirishning ahamiyati quyidagilarda ko‘rinadi: rejalashtirish va boshqaruv qarorlarini qabul qilish; kompaniya moliyaviy barqarorligining barcha jihatlarini baholash; korxona tashkiliy tuzilmalari tomonidan moliyaviy tartib-intizomni mustahkamlash; alohida xo‘jalik faoliyati va tarkibiy tuzilmalar faoliyati samaradorligini uzluksiz nazorat qilish; kompaniya moliyaviy holatidagi o‘zgarishlar ustidan doimiy nazorat qilish. tadqiqotning asosiy masalasi daromad va xarajatlar byudjetini tuzishda yuzaga keladigan tashkiliy, metodologik va dasturiy - texnik muammolarni bartaraf etish yo‘nalishlarini ishlab chiqish hisoblanadi. tadqiqot natijasida ishlab chiqilgan tavsiyalar daromad va xarajatlarning optimal byudjetini tuzish, xarajatlarni qisqartirish, foyda va rentabellik darajasini oshirish imkonini beradi. byudjetlashtirish tahlil va natijalar orqali tadbiq etilib, bozor iqtisodiyoti sharoitida aynan tahlil va natijalarga ko’ra byudjetlashtirish - asosiy rejalashtirish jarayoni hisoblanib, boshqaruvning muhim funksiyasini tashkil qiladi. daromad va xarajatlar byudjeti kompaniya faoliyati samaradorligini boshqarishni …

4 / 12

hisob siyosatiga ikkinchi darajali masala sifatida qarashlaridir. moliyaviy byudjetlarning uchta asosiy turi mavjud: - daromad va xarajatlar byudjeti, - pul mablag‘lari harakati byudjeti, - balans moddalari byudjeti. moliyaviy byudjetlar bilan birgalikda operatsion byudjetlarning 10 dan ortiq turi ham mavjud. operatsion byudjetlar byudjetlashtirish ob’ektlariga qarab turlicha bo‘ladi (sotish byudjeti, ishlab chiqarish byudjeti, sotish xarajatlari byudjeti va hokazo). yaxlit holda tahlil qilish orqali korxonaning moliyaviy-iqtisodiy holati haqida tasavvurga ega bo‘lish mumkin. shuningdek, yuqoridagi uchta holat bo‘yicha korxona rahbariyati axborotlarga ega bo‘lgan holda faoliyatni boshqarish va nazorat qilish imkoniyatiga ega bo‘ladi. daromad va xarajatlar modeli byudjetlashtirish moliyaviy modelining muhim elementi hisoblanadi. daromad va xarajatlar modeli yordamida korxona faoliyati samaradorligini aniqlash mumkin. shu boisdan daromad va xarajatlar summalarini ularning operatsion byudjetlar daromad va xarajatlari bilan bog‘liqlikda tekshirish kerak. bundan tashqari daromad va xarajatlar byudjetiga ma’lumotlar faqat funksional byudjetlar ma’lumotlaridan emas, balki investitsion loyihalar byudjetlaridan ham shakllanadi. masalan, korxona faoliyatini kengaytirish maqsadida loyihalash xarajatlarini daromad …

5 / 12

da mahsulot sotishdan tushgan sof tushum ko‘rsatkichi sotish byudjetidan olinadi. sotilgan mahsulot tannarxi ko‘rsatkichini aniqlash biroz qiyin masala, chunki bu holatda ishlab chiqarilgan barcha mahsulot emas, balki faqat sotilgan mahsulot tannarxini aniqlash kerak bo‘ladi. daromad va xarajatlar byudjetining asosiy ko‘rsatkichlari sof foyda va rentabellik darajasi ko‘rsatkichlaridir. sof foyda korxona joriy faoliyati samaradorligining mutlaq ko‘rsatkichi hisoblansa, rentabellik samaradorlikni ifodalovchi nisbiy ko‘rsatkichdir. rentabellik ko‘rsatkichini nafaqat hisobot yili bo‘yicha, balki har oy kesimida ham hisoblash mumkin. chunki, korxona faoliyati mavsumiy ko‘rinishga ham ega bo‘lishi mumkin. ya’ni ba’zi oylarda korxona zarar bilan ishlashi, boshqa davrlarda yuqori miqdorda foyda bilan ishlashi ham mumkin. yuqoridagi misolda korxona dastlabki oylarda zarar bilan ishlagan, keyinchalik foyda miqdori oshib borgan. umuman olganda yil bo‘yicha rentabellik darajasi me’yor darajasida, shu boisdan mazkur turdagi daromad va xarajatlar byudjeti korxona rahbariyati tomonidan tasdiqlanishi mumkin. daromad va xarajatlar byudjetini tasdiqlash uchun avvalo pul mablag‘lari harakati byudjeti va balans moddalari varag‘i (byudjeti) mahsulotlarini umumlashtirish …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "byudjetlashtirish va xarajatlarni nazorat qilish"

7(a)-mavzu : byudjetlashtirish va xarajatlarni nazorat qilish reja .1. byudjet va byudjetlashtirish to’g’risida tushuncha. 2. byudjet xarajatlarining mazmun va mohiyati tarkibi, tuzilmasi respublikamizning iqtisodiy rivojlanishi va jahonning yetakchi davlatlari safiga qo‘shilishi borasida izchil iqtisodiy islohotlar olib borilmoqda. bank-moliya tizimi barqarorligini ta’minlash va byudjet-soliq siyosatini izchil amalga oshirish, korxonalar faoliyatida qat’iy tejamkorlikka amal qilish kabi tadbirlar barqaror iqtisodiy rivojlanishning garovi hisoblanadi. bu xususda prezidentimiz sh.m. mirziyoyev quyidagilarni ta’kidlaydi: “barchamiz so‘zsiz tushunamiz, iqtisodiy islohotlar va ijtimoiy o‘zgarishlarni muvaffaqiyatli amalga oshirish eng avvalo iqtisodiy va moliyaviy organlarning faoliyati samara...

This file contains 12 pages in DOCX format (67.3 KB). To download "byudjetlashtirish va xarajatlarni nazorat qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: byudjetlashtirish va xarajatlar… DOCX 12 pages Free download Telegram