5-мавзу. конституцияда фуқароларнинг бурчлари билан боғлиқ меъёрлар

DOCX 7 pages 31.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.2 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

5-мавзу. конституцияда фуқароларнинг бурчлари билан боғлиқ меъёрлар режа: 1. бурч тушунчаси ва таърифи 2. ўзбекистон республикасида фуқароларнинг эътироф этилган бурчлари ва шу соҳада қабул қилинган қонун ҳужжатлар 3. конституциявий мажбуриятларга риоя етмаганлик учун жавобгарлик таянч сўз ва иборалар: бурч тушунчаси, цицерон, ҳуқуқ, конституция, тенглик, атроф-муҳит, ватан ҳимояси, солиқлар, жазо тизими. умуман тарихда ҳам, ҳозирги кунда ҳам бурч тушунчасига берилган тарифлар жуда кўп бўлиб, масалан, қадимги римда қулдорлик даврида бу тучунчани ўзига хос тарзда англашган бўлиб, қулнинг қулдор олдидаги ёки фуқаро (плебейлар) нинг давлат олдидаги қарзи( бурчи) билан изоҳлаб келишган. бироқ ушбу тушунчани айнан бу давр билан боғлаш ўринли бўлмайди. чунки, инсоният учун бу тушунча қадимги даврданоқ, ибтидоий жамият давридан маълум еди. энди бурч тушунчаси тарифларини кўриб чиқамиз. мажбурият (бурчга синоним тарзда ишлатилади) ("тўғри" дан "қарзли" деган маънони англатади; қадимги французча: deu, qildi, деворининг ўтган замон феъли; лотинча: debere, debitum, "қарз") - бу умуман бирор ҳаракатни бажариш ёки бажариш мажбурияти ёки …

2 / 7

оий нормаларга қараб сезиларли даражада фарқ қилади. ўзбекистон республикаси миллий энциклопедиясининг биринчи жилдининг б-алифбосида бурчга шундай тариф берилади: бурч – кишининг бирор шахс, оила, жамоа, эл-юрт, ватан олдидаги мажбуриятини англатувчи ахлоқий тушунча. бизда обектив муносабатлар ифодаланади, яъни у жамиятнинг ижтимоий-иқтисодий ва ахлоқий негизлари билан белгиланади. бунинг озига хос хусусиятлари мавжуд болиб, у инсоннинг ички кечинмалари, ташқаридан туриб назорат қилинмайдиган мураккаб руҳий ҳолатини ифодалайди. бу иймон-эътиқод, онглилик, ҳалоллик, виждон каби тушунчалар билан чамбарчас боғлиқ. бурч қандай вазифа, кимнинг олдидаги мажбурият эканлигига қараб турлича бўлади (миллий бурч, ижтимоий бурч, умуминсоний бурч ва бошқалар). ижтимоий ва шахсий бурч, оилада ота-оналик бурчи, фарзандлик бурчи ва бошқа бурчлар бор. бурч нисбий тушунча. у ижтимоий тараққиёт жараёнида мазмунан бойиб, шаклан ўзгариб боради. ҳозирги шароитда инсоннинг табиат ва авлодлар олдидаги бурчи янгича мазмун касб етмоқда. оилавий бурч еса жамият олдида турган мақсадлар билан яиада уйғунлашмоқда. она ватанга, халққа хизмат қилиш энг улуғ ва шарафли бурч ҳисобланади. европа …

3 / 7

нг ҳуқуқ нормалари инсон ҳатти-ҳаракати хавфсизлигини белгилаб, уларга ҳуқуқ ва эркинликлар беради ва бурчлар юклайди. ҳуқуқий давлатнинг белгиси бўлмиш конституция ва қонуннинг устунлиги принципи фуқаро ҳуқуқлари, эркинликлари ва бурчларининг қонунларида акс этишини тақозо этади. ҳуқуқ шахсга табиат ва давлат томонидан берилган ўз ҳаётини биргаликда ва унинг турмуш жараёнида ўзига берилган ҳуқуқлардан фойдаланишни белгиловчи ҳуқуқий нормалардир. инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларациясининг 29-моддасида: 1. ҳар бир инсон жамият олдида бурчлидир, фақат шу ҳолатдагина унинг шахси эркин ва тўлиқ камол топиши мумкин. ҳар бир инсон ўз ҳуқуқи ва эркинликларидан фойдаланишда ўзгаларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини демократик жамиятда етарли даражада бўлишини ҳамда ҳурмат қилинишини таъминлаш, ахлоқ, жамоат тартиби, умум фаровонлигининг одилона талабларини қондириш мақсадидагина қонунда белгиланган чекланишларга риоя этиши керак. ушбу ҳуқуқ ва эркинликларни амалга ошириш бирлашган миллатлар ташкилотининг мақсад ва принципларига ҳеч зид бўлмаслиги керак деб эътироф этилган. бурчлар эса шу жамиятдаги шахслар учун ҳар қандай вазиятда бўлган ёки бирор-бир ҳаракат қилишдан воз кечишни бошқаришган …

4 / 7

ҳам белгилаб берилган. кўпчиликка маълум бир ҳақиқат мавжуд: “худди ҳуқуқларсиз бурчлар бўлмагани каби бурчларсиз ҳуқуқлар ҳам бўлмайди”. буни ҳаётнинг ўзи тасдиқлайди. жамиятда яшаб, ўзига ўхшаганлар билан муомала қилар екан, инсон мутлақ эркин бўла олмайди, атрофдаги одамларни инобатга олмаслигининг иложи ҳам йўқ. ўзбекистон республикасининг янги таҳрирдаги конституциясининг 60-моддасида: фуқаролар конституция ва қонунларга риоя этишга, бошқа инсонларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари, шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилишга мажбурдирлар, деб белгиланганлиги давлат ва фуқаронинг бевосита вазифалари очиқ-ойдин расмийлаштириб қўйилганлигидан дарак беради. бу албатта давлатнинг тинч-тотувлиги ва муносиб тараққиётга эришишида муҳим рол ўйнайди. бу принцип ҳар бир фуқарога тааллуқлидир ҳамда мамлакат конституцияси ва қонунларида мустаҳкамлаб қўйилган мажбуриятлардан бўйин товлашга ҳеч ким ҳақли эмаслигини англатади. маълумки, фкнинг 8-моддасига мувофиқ фуқаролик ҳуқуқ ҳамда бурчларни келтириб чиқарадиган ҳаракатларидан вужудга келади. фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қуйидагилардан вужудга келади: 1) қонунда назарда тутилган шартномалар ва бошқа битимлардан, шунингдек гарчи қонунда назарда тутилган бўлмаса-да, лекин унга зид бўлмаган шартномалар ва бошқа битимлардан; 2) …

5 / 7

артиб назарда тутилган бўлмаса, унга бўлган тегишли ҳуқуқлар рўйхатдан ўтказилган пайтдан бошлаб вужудга келади. ўзбекистон республикаси янги таҳрирдаги конституциясининг иккинчи бўлими: “инсон ва фуқаронинг асосий ҳуқуқлари, эркинликлари ва бурчлари” деб номланиб, ушбу бўлимнинг хii-боби “фуқароларнинг бурчлари” деб номланади. фуқароларнинг қуйидаги бурчларини назарда тутади: - конституция ва қонунларга риоя қилиш (60-модда); - ўзбекистон халқининг тарихий, маънавий ва маданий меросини авайлаб асраш (61-модда); - атроф табиий муҳитга эҳтиёткорона муносабатда бўлиш (62-модда); - қонун билан белгиланган солиқлар ва маҳаллий йиғимларни тўлаш (63- модда); - ўз мамлакатининг ҳимоячиси бўлиш, ҳарбий ёки муқобил хизматни ўташ (64-модда). айни маҳалда конституцияда ўз ҳуқуқ ва эркинликларини амалга оширишда фуқаролар бошқа кишиларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари, шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилишлари лозимлиги алоҳида таъкидланади (60-модда). конституциявий бурчлар ва қонунлар фуқаролар томонидан бажарилмаган ҳолларда маъмурий, фуқаровий ёки жиноий жавобгарлик кучга киради. қонун олдида ҳамма тенгдир. қонун олдида ялпи тенглик принципи ижтимоий мавқейи, эгаллаган мансаби ва ҳоказолардан қатъи назар давлатнинг барча фуқароларига татбиқ …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "5-мавзу. конституцияда фуқароларнинг бурчлари билан боғлиқ меъёрлар"

5-мавзу. конституцияда фуқароларнинг бурчлари билан боғлиқ меъёрлар режа: 1. бурч тушунчаси ва таърифи 2. ўзбекистон республикасида фуқароларнинг эътироф этилган бурчлари ва шу соҳада қабул қилинган қонун ҳужжатлар 3. конституциявий мажбуриятларга риоя етмаганлик учун жавобгарлик таянч сўз ва иборалар: бурч тушунчаси, цицерон, ҳуқуқ, конституция, тенглик, атроф-муҳит, ватан ҳимояси, солиқлар, жазо тизими. умуман тарихда ҳам, ҳозирги кунда ҳам бурч тушунчасига берилган тарифлар жуда кўп бўлиб, масалан, қадимги римда қулдорлик даврида бу тучунчани ўзига хос тарзда англашган бўлиб, қулнинг қулдор олдидаги ёки фуқаро (плебейлар) нинг давлат олдидаги қарзи( бурчи) билан изоҳлаб келишган. бироқ ушбу тушунчани айнан бу давр билан боғлаш ўринли бўлмайди. чунки, инсоният учун бу тушунча қадимги дав...

This file contains 7 pages in DOCX format (31.2 KB). To download "5-мавзу. конституцияда фуқароларнинг бурчлари билан боғлиқ меъёрлар", click the Telegram button on the left.

Tags: 5-мавзу. конституцияда фуқарола… DOCX 7 pages Free download Telegram