mikroorganizmlar fiziologiyasi

DOCX 12 pages 1.5 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

4 (2 qismi) mavzu: mikroorganizmlar fiziologiyasi. reja: 1. mikrooragnizmlarning o‘sish va kupayishi 2. mikroorganizmlar genetikasi. 3. genetik rekombinatsiyalar tayanch iboralar: xujayra, kattalashuvi, bakteriyalar, izomorf, gyetyeromorf, ona hujayra, yosh hujayra, yorug’lik, kislotali, ishkorli, morfologik, fiziologik, hajmi, lagfaza, logarifmik kupayish, statsionar, mikrob voyaga yetgan davr, genetika, g. a. nadson, g.s. filippov, achitqi zamburug‘lar, genlar majmuasi, mutatsiya, spontan, induksiya, transformatsiya, transduksiya, rekombinatsiya, f. griffits, o. everi, k. mak leoid, m. mak karti 4.2.1 mikrooragnizmlarning o‘sish va kupayishi mikrooragnizmlarning o‘sish va kupayishi mikrob xujayrasiga oziq moddalarining o‘tishi va xujayraning ichida murakkab brikmalar sintez bo‘lishi natijasida uning massasi kattalashadi. mikrob xujayrasining kattalashuvi tezlik bilan boradi va u bir necha minut ichida o‘sadi. ma’lum darjada o‘sib voyaga etgan mikrob xujayrasida bo‘linib kupayadi. ko‘pincha bakteriyalar oddiy xujayralar ikkiga bo‘linadi. ba’zilari kurtaklanish yo‘li bilan ko‘payadi. ko‘payish tezligi mikroblarning turiga yoshiga oziq muhitining tarkibiga, haroratiga kislorodning bir bor yo‘qligiga va boshqa faktorlarga bog‘liq masalan. ichak tayoqchalari15-30 minutda nitrifikasiyalovchi bakteriyalar …

2 / 12

ing o‘sishi va ko‘payishiga zararli ta’sir etib qisman nobud bo‘lishga olib keladi. ba’zan susaytiradi. bakteriya hujayrasi ozits va temperatura sharoitlari qulay bo’lsa, zararli ta’sirotlar bo’lmasa ular juda tez — bir necha miput ichida o’sadi, so’ngra ko’paya boshlaydi. bakteriyalar ma’lum darajada katta bo’lishi bilan kupayish protsessi boshlanadi. bakteriyalar oddiy bo’linish yo’li bilan ko’payadi. lekin so’nggi ma’lumotlarga qaraganda, bakteriyalar achitqilarga o’xshash kurtaklanish yo’li bilan ham ko’payishi anitslangan. bakteriya hujayrasi ozkqli sharoit yetarli bo’lsa va tsulay temperaturada har 20—30 minutda bo’liiadp. olimlarning hisobiga ko’ra bakteriyalarning ko’payishga hech narsa qarshilik ko’rsatmasa, ular besh sutkada barcha dengiz, okeanlarni va 30 soatda yer yuzini to’ldira oladigan tirik massa hosil qilgan bo’lur edi. kattalashgan bakteriya hujayrasining o’rta qismida o’simta hosil bo’lib, markazga tomon kattalashib boradi, natijada hujayrani ikkiga bo’luvchi to’siq hosil bo’ladi (bu holni elektron mikroskopda ko’rish mumkin); tayoqchasimon bakteriyalarda esa to’sits ko’ndalangiga hosil bo’lib, xujayrani ikkiga bo’ladi. agar ona hujayradan teng ikkigan bo’linganda ikkita yosh hujayra …

3 / 12

mahsulotlarning to’planishi, kimyoviy sharoitning kislotali yoki ishkorli bo’lishi va boshtsa hodisalar to’sqinlk qiladilar. bakteriyalarning tez ko’payishi oziq moddalarining yetarlik bo’lishiga bog’liqdir. 32-rasm. mikroorganizmlarning kupayish fazalari. mikroblar sun’iy oziq muhiti ko’payganda bir necha davrni o’tishi aniqlangan, ana shu davrlar mobaynida mikrob hujayralarining ko’payish tezligi, morfologik va fiziologik xususiyatlari (hajmi, asosiy bo’yoqlar bilan bo’yalishi, fermentativ aktivligi va boshqalar) o’zgara boradi. (32-rasm). birinchi davr «lagfaza » (lag — inglizcha orqada qolish demakdir) deyilib, bunda ozitsli muhitga ekilgan mikrob darhol ko’paymasdan, yangi oziqli muhitga moslasha boshlaydi va natijada ularning bir tsismi o’lishi ham mumkin. bu osoyishtalik bosqichi, 1—2 soat o’tgandan keyin ular shiddat bilan ko’paya boshlaydi. ikkinchi davr — logarifmik kupayish davri bo’lib, bunda mikroblar juda tezlik bilan ko’nayadi, natijada muhitdagi mikroblarning mitsdori oshib ketadi, mikroblar kam o’ladi. uchinchi davr — statsionar yoki mikrob voyaga yetgan davr , bunda mikroblarning ko’payishi birmuncha sustlashadi, o’sib yetishgan mikroblarning miqdori qarib o’lgan mikroblarning miqdoriga deyarli tenglashadi. to’rtinchi …

4 / 12

yordam beradi va agar bu moddalar ko’p to’plansa hujayraning rivojlanishiga to’sqinlik qiladi va hatto ularni nobud qiladi. bakteriya kulturalarini yangi oziqli muhitga ko’chirish, tirik mikroblardan tayyorlangan vaktsinalarni asrash va qancha vaqt yaraydiganligini bilishda bunday ma’lumotlar katta ahamiyatga egadir. laboratoriya sharoitida odatda 37° temperaturada va 18—24 soat ichida sun’iy oziqli muhitlarda o’stirpb olingan mikrob kulturalari ishlatiladi. mikroblar suyuq va zich oziqli muhitlarda o’stiriladi. mikrob kulturasi suyuts oziqli muhitga ekilib 6— 12—24 soat o’tgandan keyin uning ko’paygani bilinadi, ya’ni bunda avval tinits bulgan oziq (go’sht-pepton bulona) ning loytsalanishi mikrobning o’sib ko’payishini ko’rsatuvchi belgidir. ba’zi mikroblar o’sib ko’payganda suyuq ozitsli muhit solingan idishping atrofida halqa hosil qilsa, ba’zilari oziqning ustida parda hosil qiladi va ayrimlari esa idishning tubida cho’kma hosil qilib, oziq tiniq holda turadi. mikrobning suyuq oziq muhitida o’sish xususiyati mikrobning turiga bog’lik bo’ladi. masalan, suyuq oziq muhitiga ekilib ko’paytirilgan stafilokokklar oziqni juda loyqalatsa, streptokokk kulturasi mayin cho’kma hosil qiladi, vibrionlar esa …

5 / 12

o’lishi mumkin. koloniyalarping konsistentsiyasi ham turlichadir. ular shilimshiq, yumshoq yoki shoxga o’xshash zich bo’ladilar. ular tiniq yoki quyqaroq bo’ladilar. pigment (bo’yoq) hosil qiladigan mikrob koloniyalarining rangi oq, sariq, qizil, pushti, yashil, tilla va boshtsa rangli bo’ladi. mikrob koloniyasining diametri 1mm gacha, nuqta shaklidagi koloniya 2 m m gacha bo’lsa, ular mayda koloniya, 2-4 m m lik koloniyalar o’rtacha koloniya va 4-5mmdan oshganlari esa katta koloniya deyiladi. mikrob koloniyalarning yuqorida ko’rsatilgap xususiyatlariga qarab ularning qanday mikroblar ekanligini bir qadar taxmin qilish mumkin. mikroblarning suyuq va zich oziq muhitida parda yoki koloniya hosil qilib o’sish xususiyatlari ularning turini xarakterlovchi belgi bo’lib, u mikrobning kultural xususiyati deyiladi va bu xususiyat mikroblarning turini aniqlashda boshtsa xususiyat (fermentativ xususiyat va boshqa) larga nisbatan zng muhimi hisoblanadi. mikroorganizmlarning kultural xususiyati yashash sharoiti noqulay bo’lganda birmuncha o’zgarishi mumkin. 4.2.2 mikroorganizmlar genetikasi. mikroorganizmlarda ham, xuddi boshqa tirik jonivorlardagi kabi, muayyan turga xos belgilar nasldan-naslga o‘tadi. lekin tashqi muhit …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlar fiziologiyasi"

4 (2 qismi) mavzu: mikroorganizmlar fiziologiyasi. reja: 1. mikrooragnizmlarning o‘sish va kupayishi 2. mikroorganizmlar genetikasi. 3. genetik rekombinatsiyalar tayanch iboralar: xujayra, kattalashuvi, bakteriyalar, izomorf, gyetyeromorf, ona hujayra, yosh hujayra, yorug’lik, kislotali, ishkorli, morfologik, fiziologik, hajmi, lagfaza, logarifmik kupayish, statsionar, mikrob voyaga yetgan davr, genetika, g. a. nadson, g.s. filippov, achitqi zamburug‘lar, genlar majmuasi, mutatsiya, spontan, induksiya, transformatsiya, transduksiya, rekombinatsiya, f. griffits, o. everi, k. mak leoid, m. mak karti 4.2.1 mikrooragnizmlarning o‘sish va kupayishi mikrooragnizmlarning o‘sish va kupayishi mikrob xujayrasiga oziq moddalarining o‘tishi va xujayraning ichida murakkab brikmalar sintez bo‘lishi nati...

This file contains 12 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "mikroorganizmlar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlar fiziologiyasi DOCX 12 pages Free download Telegram