paleolit davri va uning o‘rganilishi

DOCX 8 стр. 27,2 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 27,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

4.mavzu: paleolit davri va uning o‘rganilishi mavzu rejasi: 1.ilk paleolit davri va uning yodgorliklari 2.o’rta paleolit davri va uning yodgorliklari 3.so’nggi paleolit davri uning yodgorliklari ilk paleolit davriga oid eng qadimgi yodgorliklar sharqiy va janubiy afrika hududlaridan topib o‘rganilgan. ulardan afar vohasidagi vest gona (efiopiya) (2,8-2,4 mln. avval) va keniyadagi koobi fora (2 mln. yil avval) makonlaridan vulqondan chiqqan lava qotishmasi, kvars va chaqmoqtoshli slansdan yasalgan tosh qurollari va hayvon suyaklari topilgan. o‘tgan asrning 60-yillarida aqshlik paleantropolog olimlar likilar (luis, meri va o‘g‘li robert) oilasi afrikaning serengeti (keniya) vodiysidagi olduvay makondan mil. avv. 1,75 mln. (mil. avv. 1,89 mln.) yillikda yashagan eng qadimgi odamning (homo habilis) suyagini topib o‘rgangan edilar. jar respublikasi hududida yoxannesburg shahri yaqinidagi sterkfonteyn g‘or-makonidan topilgan suyaklarni tadqiqotchi olimlar olduvay odamidan ancha qadimiyligini (3 mln. yil atrofida) taxmin qilgan. yevrosiyo hududida eng qadimgi odam yava yarim orolidan topilgan arxantrop (1 mln. yil) vakillari hisoblanar edi. o‘tgan asrning …

2 / 8

afrikadan chiqib, dastlabki buyuk ko‘chishni boshlab beragan edi, degan fikrni bildiradi. ilk paleolit davrida mehnat qurollari tosh, suyak va shoxlardan yasalgan. ulardan faqat tosh qurollargina bizgacha yetib kelgan. olduvay bosqichida odamlar eng primitiv usulda yasalgan qo‘l cho‘qmorlari (ruchnoe rubilo)lardan foydalanganlar. mazkur qurollarni yasash uchun dastlab, odamlar qulay shaklga ega bo‘lgan (ko‘proq yapaloq shakldagi) qayroqtoshni topib, tosh boltalar yordamida uning bir uchiga urib, uchirib ishlov berganlar. u paytning tosh bolg’alari (otboyniklar) og’irligi 0,5 kgdan oshmagan oddiy qayroqtosh bo‘lgan. bu xildagi tosh bolg’alar yordamida qo‘l cho‘qmorlariningina emas, balki tosh o‘zaklarini ham yasay bilishgan. qo‘l cho‘qmorlari odatda bir tomoni bodomga yoki yurakka o‘xshab, to‘mtoq bo‘lgan, lekin uni qo‘l bilan ushlash qulay bo‘lgan. ikkinchi, qarama–qarshi tomoni esa, o‘tkir uchli bo‘lib, bu tomoni kesish, chopish, kovlash kabi vazifalarni bajargan. ajdodlarimiz shu qurollar yordamida ov qilganlar, ildiz kovlaganlar, go‘shtni maydalaganlar, terilarni shilganlar. odamning qo‘li esa dasta vazifasini bajargan. olduvay davri odamlari terimchilik va ovchilik bilan shug’ullanganlar. …

3 / 8

vujudga kelgan turli uchrindilardan turli narsalarni kesishda foydalanganlar. uchrindilar qirra tomonlari mayda kertish usuli bilan o‘tkirlangan va keskich asboblari sifatida foydalanilgan. uchburchaksimon tosh uchrindilariga ko‘proq ishlov berilgan. asta–sekin tosh qurollarining turi ko‘paya boshlagan. dastlab sixcha va qirg’ichsimon qurollar vujudga kelgan. tosh sixcha qurollardan yog’och qurollar yasashda va ovda nayza tig’i sifatida foydalanilgan bo‘lsa, qirg’ichlardan kiyim–kechak uchun hayvon terilariga ishlov berishda foydalanganlar. ko‘lbuloq makoni. ko‘lbuloq makoni toshkent viloyati angren shahridan 12 km. g‘arbda ohongaron daryosining irmog‘i jarsoyning o‘ng tomonidagi soy bo‘ylab uzunasiga joylashgan tepalikning qiyalangan joyda, shu nomdagi buloq yaqinida joylashgan. makonda qalinligi 19 m. dan iborat 49 ta (m.r.qosimov 41 ta madaniy qatlamni qayd etgan) madaniy qatlam aniqlangan. makonning quyi qismidagi 22 ta madaniy qatlami (49-28 qatlamlar) ashel davriga oid bo‘lib, termolyumenessent usulida tekshirish natijasiga ko‘ra mil. avv. 200 ming yillik bilan sanalangan. ashel davriga oid madaniy qatlamlaridan kam sonli tosh qurollari va hayvon suyaklari topilgan. tosh qurollari chaqmoqtosh va …

4 / 8

rtal va zamonaviy odam oralig‘idagi bo‘g‘inni tashkil qiladi, deb hisoblaydi. obiraxmatlik ibtidoiy odamlar yovvoyi echki, tog‘ echkisi (kiyik), bug‘u, arxar va cho‘chqa kabi hayvonlarni ov qilgan. g‘or-makonning yoshi cheksiz davrlashtirish usullari natijasiga ko‘ra mil. avv. 125-42 ming yilliklar bilan sanalanadi. ibtidoiy odamlar g‘orda muste davri va so‘nggi paleolitning ilk bosqichida yashagan. o‘rta paleolit davri makonlari orasida teshiktosh g‘or-makoni nafaqat o‘rta osiyoda, balki, dunyoga mashhur yodgorliklardan biridir. g‘or-makon boysun tog‘ining janubiy yonbag‘rida dengiz sathidan 1500 m. balandlikda joylashgan. g‘or-makonda qalinligi 1,5 m.dan iborat beshta madaniy qatlam aniqlangan. makondan 2859 dona chaqmoqtoshli ohaktosh va qisman yashmasimon chaqmoqtoshdan yasalgan tosh qurollari topilgan. ulardan 2520 donasi tosh qurollarni yasash jarayonida hosil bo‘lgan uchrindi va 339 donasi kundalik hayotda ishlatilgan tosh qurollari bo‘lib, ular nukleus, yirik to‘g‘nagich, qirg‘ich va sanchqilardan iborat. o‘rta paleolit davri ilmiy adabiyotlarda muste davri deb nomlanadi. bu davrga oid moddiy yodgorliklar dastlab frantsiyaning muste g’or makonida topilgani uchun shunday nom olgan. …

5 / 8

laganlar. bu yangi yorma texnika usuli yordamida amalga oshirilgan. bunda qurol yasaladigan chaqmoqtoshning bosh tomoni ustalik bilan urib o‘girilib, tekis maydoncha hosil qilinadi. shu maydoncha orqaligina toshning mayda paraqalarini olish imkoni tug’iladi. barcha paraqalar olinib bo‘linganidan keyin uchirib bo‘lmaydigan o‘zak qoladi. bu o‘zak nukleus deb ataladi. muste davri uchun gardishsimon nukleuslar va uch burchakli tosh paraqalari xarakterli bo‘lgan. tosh paraqalar yog’och yo‘nish, teri ishlash, qurol va kiyim tayyorlashda qulay hisoblangan. tosh paraqalar uchi yanada o‘tkir qilingan. bunda tosh parrakchaga sekin asta urib salgina ishlov berilgan va yangi tur qurol hosil qilingan. ular asosan nayzasimon toshqurol va tosh qirqich bo‘lgan. qurollar kalta va yalpoq bo‘lib, ularga dasta o‘rnatib bo‘lmagan. nayzasimon tosh quroldan asosan erkaklar yog’och qirqich, yo‘nish, hayvon o‘ldirishda foydalanganlar. tosh qirqichlardan esa ayollar teri shilish, yopinchiqlar tayyorlashda ishlatishgan. toshdan o‘roqranda yasashgan, undan daraxt po‘stini shilish va randalash quroli sifatida foydalanishgan. o‘roq randa - chaqmoqtosh plastinkasidan iborat bo‘lib, tig’i keng yoysimon …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "paleolit davri va uning o‘rganilishi"

4.mavzu: paleolit davri va uning o‘rganilishi mavzu rejasi: 1.ilk paleolit davri va uning yodgorliklari 2.o’rta paleolit davri va uning yodgorliklari 3.so’nggi paleolit davri uning yodgorliklari ilk paleolit davriga oid eng qadimgi yodgorliklar sharqiy va janubiy afrika hududlaridan topib o‘rganilgan. ulardan afar vohasidagi vest gona (efiopiya) (2,8-2,4 mln. avval) va keniyadagi koobi fora (2 mln. yil avval) makonlaridan vulqondan chiqqan lava qotishmasi, kvars va chaqmoqtoshli slansdan yasalgan tosh qurollari va hayvon suyaklari topilgan. o‘tgan asrning 60-yillarida aqshlik paleantropolog olimlar likilar (luis, meri va o‘g‘li robert) oilasi afrikaning serengeti (keniya) vodiysidagi olduvay makondan mil. avv. 1,75 mln. (mil. avv. 1,89 mln.) yillikda yashagan eng qadimgi odamning (homo hab...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (27,2 КБ). Чтобы скачать "paleolit davri va uning o‘rganilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: paleolit davri va uning o‘rgani… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram