хромосомалар морфологияси

DOCX 5 pages 1.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
3-мавзу: хромосомалар морфологиясини ўрганиш ишдан мақсад - талабаларга хромосомалар морфологияси тўғрисида тушунча бериш, одам кариотипини тузилишини ўргатиш. методик кўрсатмалар хромосомалар ҳужайра ядросида жойлашган бўлиб, ирсий ахборотни сақлаш ва авлоддан-авлодга ўтказиш учун хизмат қилади. хромосомаларни биринчи бўлиб немис олими в.вальдейер (1890 й) микроскоп орқали кўрган(15- расм). . 15-расм. хромосомаларнинг тузилиши ва шакли. хромосомаларнинг шакли улардаги центромеранинг (бирламчи белбоғ) жойлашишига кўра уч хил бўлади:(16- расм) 1) метацентрик-тенг елкали, индекссиз. 2) субметацентрик-тенгмас елкали, индекси 2-4,9. 3) акроцентрик-бир елкали, индекси 5 дан ошиқ. 16-расм. хромосомаларнинг шакли (схематик тузилиши). центромера ёки бирламчи белбоғ ҳужайранинг бўлиниши пайтида хромосомаларнинг қутбларга тарқалишини таъминлайди. ахроматин ипчалари шу центромерага бирлашади ва хромосомани қутбларга тортади. хромосомалар икки белбоғли, йулдошсимон бўлиши ҳам мумкин. хромосоманинг йўқолган ёки шикастланган қисми тикланмайди, бу организмда ўзгарищга сабаб бўлади ёки уни ҳалок килади. профаза давридаги хромосомалар аста-секин катталашиб, йўғонлаша бориб метафазага ўтгач аниқ бир шаклга эга бўлади. шунинг учун хромосомаларнинг тузилиши одатда метафазада ўрганилади. телофазага ўтгач у …
2 / 5
низмнинг жинсини белгилайди. соматик ҳужайраларда жуфт хромосомалар тўплами бўлиб,(15-жадвал) уларни диплоид (2n) ва жинсий ҳужайраларда эса тоқ хромосомалар тўплами бўлади, уларни гаплоид (n) тўпламлар дейилади. жадвалдан кўриниб турибдики бир турга кирувчи организмларда хромосомаларнинг сони ва катталиги доимо бир хил бўлмайди. хромосомаларнинг гаплоид йиғиндиси таркибидаги генлар тўпламига геном дейилади. хромосомаларнинг диплоид тўпламида икки геном мавжуд. кариотип бу ҳар бир турнинг ўзига хос тузилишидаги диплоид хромосомалар тўпламидир. 15-жадвал турлари хромосомалар сони диплоид гаплоид-(n) ғўза 52 26 қаттиқ буғдой 28 14 юмшоқ буғдой 42 21 жавдар 14 7 сули 42 21 арпа 14 7 тариқ 36 18 маккажўхори 20 10 маржумак 16 8 кунгабокар 34 17 лавлаги 18 9 зиғир 32 16 беда 32 16 ловия 22 11 нўхат 16 8 одам 46 23 17-расм. одамнинг хромосома тўплами. ишни бажариш тартиби иш ҳар бир талаба томонидан мустақил равишда бажарилади. талабалар ишга доир методик кўрсатмалардан, жадваллардан, расмлардан, препаратлардан фойдаланган ҳолда саволларга жавоб қайтарадилар ва …
3 / 5
ромосомаларнинг хақиқий узунлигини билиш учун суратдаги хромосома узунлигини 3571 га бўламиз. масалан, суратдаги хромосома узунлиги 15 мм булса, унда унинг хақиқий узунлиги қуйидагича бўлади. 15 мм = 15000 мкм:3571 = 4,2 мкм. хромосоманинг нисбий узунлигини топиш учун хромосоманинг узунлигини барча хромосомалар узунлиги йигиндисига(:) бўлиб 100 га кўпайтирилади. елка ва центромера индекслари қуйидагича топилади. елка индекси = узун елка узунлиги * 100; калта елка узунлиги центромера индекси = калта елка узунлиги * 100 хромосоманинг умумий узунлиги 17-расмдаги одам кариотипини ўрганиб ҳар бир хромосома шакл катталиги кайси гуруҳга кириши аниқланади. гомологик хромосомаларни алоҳида кесиб олинг ва уз дафтарингизга клей билан ёпиштиринг. жинсий хромосомаларга алоҳида аҳамият беринг ва бошқа жуфт хромосомалардан фарқини аниқланг. классификацияга мувофик одамнинг 23 жуфт хромосомалари 7 гуруҳга ажратилади. улар лотин алфавити буйича а, в, с, д, е, ж, к ҳарфлар билан белгиланади. хромосомалар бу гуруҳларга тузилиши ва катта-кичиклигига қараб бириктирилади. талабалар шуларни билган ҳолда расмдан фойдаланиб №16-жадвални ҳам тўлдиради. …
4 / 5
хромосомалар морфологияси - Page 4
5 / 5
хромосомалар морфологияси - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "хромосомалар морфологияси"

3-мавзу: хромосомалар морфологиясини ўрганиш ишдан мақсад - талабаларга хромосомалар морфологияси тўғрисида тушунча бериш, одам кариотипини тузилишини ўргатиш. методик кўрсатмалар хромосомалар ҳужайра ядросида жойлашган бўлиб, ирсий ахборотни сақлаш ва авлоддан-авлодга ўтказиш учун хизмат қилади. хромосомаларни биринчи бўлиб немис олими в.вальдейер (1890 й) микроскоп орқали кўрган(15- расм). . 15-расм. хромосомаларнинг тузилиши ва шакли. хромосомаларнинг шакли улардаги центромеранинг (бирламчи белбоғ) жойлашишига кўра уч хил бўлади:(16- расм) 1) метацентрик-тенг елкали, индекссиз. 2) субметацентрик-тенгмас елкали, индекси 2-4,9. 3) акроцентрик-бир елкали, индекси 5 дан ошиқ. 16-расм. хромосомаларнинг шакли (схематик тузилиши). центромера ёки бирламчи белбоғ ҳужайранинг бўлиниши пайтида хро...

This file contains 5 pages in DOCX format (1.3 MB). To download "хромосомалар морфологияси", click the Telegram button on the left.

Tags: хромосомалар морфологияси DOCX 5 pages Free download Telegram