adabiy tanqid

DOCX 10 pages 27.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

adabiy tanqid adabiyotshunoslikiing uziga xos tarkibiy qismi: ular o’rtasidagi mushtarak va tafovutli xususiyatlar. hodisaiing mohiyati. adabiy tanqidning o’ziga xos xususiyati – aniq badiiy asarlarni o’z qiziqish doirasiga kiritishi bo’lib, adabiyotshunoslikning muhim ahamiyatga ega va adabiy jarayon •taraqqiyotiga jiddiy ta’sir ko’rsatuvchi qismlaridan biri sanaladi. zero, adabiyotshunoslik uch tarkibiy qismdan iborat: adabiyot tarixi. adabiyot nazariyasi va adabiy tanqid. adabiyot tarixiy – badiiy adabiyotni retrospektiv ravishda, ya’ni "orqaga nazar tashlab turib", o’tmishda kechgan hodisa sifatida tekshiradi. boshqacha qilib aytganda, adabiyot tarixi badiiy ijodning tarixga mansub bo’lib qolgan yoki qolayotgan qismini o’rganadi, tekshiradi. adabiyot tarixi so’z san’atining vujudga kelishi va rivojlanishi tarihini tadqiq etadi, umumlashtiradi, bir xalqning va umuman, kishilik jamiyatining tarixiy taraqqiyotida badiiy adabiyotning roli va ahamiyatini belgilaydi. adabiyot nazariyasi so’z san’atining mohiyatini, taraqqiyot qonuniyatini, kishilik jamiyati rivojidagi o’rni va rolini, o’ziga xos xususiyatlarini tadqiq etadi, badiiy asarlarni tahlil qilish tamoyillari va ularga baxo berish me’yorlarini belgilaydi. adabiyot nazariyasi o’tmish va bugungi kun …

2 / 10

iyati, folyutor va xalq estetik tasavvurlarining jonli taraqqiyot tarixi negizida rivoj topadi. shu boisdan ko’p hollarda bir olimning o’zi, aytaylik, i.sulton yo m.qo’shjonovlar ayni holatda ham adabiyotshunos, ham munaqqiddirlar. adabiyotshunoslikning uch tarkibiy qismi o’rtasidagi o’zaro tafovutlarga kelganda shuni aytish zarurki, aynrmalar ko’proq xalqning zamonaviy hayoti va milliy adabiyotga munosabati masalalariga bevosita daxldorlikda ko’rinadi. binobarin, adabiy tanqidni adabiyotshunoslik dan farqlashga imkon beradigan estetik xususiyatlar quyidagilar: 1)xalqva jamiyatning zamonaviy hayoti bilan bevosita bog’langanlik; 2) zamonaviy milliy-badiiy jarayonni tahlil etish va bu orqapi ijtimoiy hayotga estetik ta’sir ko’rsatish; 3) xayot va adabiyotni estetik bilishga no’kalganlik, hayot orqali adabiyot to’trisida muhokama yuritish: 4) umuman, adabiyotshunoslik zamon sinovidan o’tgan ijobiy adabiy-badiiy, hodisalarni tadqiq etadi va ulardan ijobiylarini alohida ta’kidlab ko’rsatadi; 5) tanqidda badiiy jarayon tahlilida ilmiylik, sosial pafos va mahoratshunoslik o’zaro uyg’unlashiy ketadi; 6) tanqid chaqqon harakatchanlik, estetik jangovarlik va publisistik uslubga moyildir; 7) tanqid tezkor va tezpishar estetikadir, o’ziga xos aniq amaliy estetikadir; 8) …

3 / 10

hunos mutaxassislarga qarata so’zlaydi, adabiy tanqidchi esa ommaga qarab so’zlaydi; 6) adabiyotshunos estetikani boyitadi, adabiy tanqidchi adabiyotshunoslikni va hokazo. adabiyotshunoslikning tarkibiy qismlari o’zaro uzviy boglangan bo’lib, biri ikkinchisini to’ldiradi, boyitadi. shunday qilib, adabiyot tarixi, adabiyot nazariyasi va adabiy tanqidning tadqiqot tamoyillari bitta, ammo predmeti bir- birinikidan farq qiladi. adabiy tanqidning usullari va qurilishi. adabiyotshunoslikda, jumladan, rus adabiyotshunosligida ham tanqid tarixiga taalluqli talay asarlar yaratilganiga qaramay, bu sohada hamma adabiyotlar uchun ma’qul va manzur tushadigan mushtarak metodika hali maydonga kelganicha yo’q. hozircha ilmda hamma uchun manzur tushgan birdan-bir qoida.- tanqid tarixini adabiyot tarixining asosiy bosqichlari bilan aloqadorlikda o’rganishdir. bu no’nalishning ilmiyligi shundaki, u adabiy-tarixiy jarayonda adabiyot va san’atning tanqid bilan uzluksiz rivojlanishini doimo ko’zda tutadi. shuni unutmaslik kerakki, tanqid tarixi adabiyot tarixining takrori bo’lmasligi lozim. adabiyot va san’at tarixida tanqidga oid material ikkinchi o’rinda turgani kabi tanqid tarixida ham adabiyot tarixiga oid material faqat yordamchi o’rinnigina zgallashi mumkin. bunda tankid tarixining …

4 / 10

ko’tarib chiqish, teki!irish va , estetik mohiyatini ochish va baholash, umumlashtirishdan iborat. adabiyot hayotdagi, jamiyatdagi real voqyelikni, insonning hayotini badiiy aks ettirishi va uning barkamol yetuk obrazkni yaratishi lozim bo’lsa, komil tanqidning vazifasi hayotning voqyea- hodisalarini. kishilar hayotini yozuvchi qanchalik aks ettirgan yo ettira olmaganini, bordi-yu bu yetarli darajada keng va chuqur aks zttirilmagan bo’lsa, buning tub sabablarini ko’rsatishi shart. adabiy tanqidning vazifasi va tabiatidan kelib chiquvchi bu talab tanqidchini ham hayotni teran kuzatish va chuqur bshgashga da’vat etadi. bunda tanqidchi tanlagan tahlil usullari va uslublarining rang-barangligi muhim ahamiyatga molik. zero, tanqidga oid asarning ta’sirchanlik darajasi va o’qimishliligi aslida xuddi shu usul va uslub jozibasiga bog’liq. adabiy tanqid tajribasida badiiy tahlilning sosiologik tadqiqot, struktural tahlil yoki asar matnini detallashtirib qiyosiy (qiyosiy-tarixiy, qiyosiy-tipologik) tahlil qilish va boshqa tahlil shakllari uchraydi. tanqidchi u.normatov "jahon adabiyoti" jurnalining 2000 yil mart sonida yosh olim r.rahmat bilan, shuningndek, "jahon adabiyoti" jurnalining 2008 yil mart sonida …

5 / 10

imizdan so’ng o’zbek adabiyotshunosligi va tankidchiligi jaxon adabiyotshunoslig’i mezonlari, uslubiy yo’nalishlaridan xabardor holda rivojlanmoqda. poztik matn talqini yevropa adabiyotshunosligida allaqachon o’z tarixiga ega sohalardan biriga aylangan. xix asrda yevropada tushuntnrish, talqin san’atiga asoslangan "germenevtika" deb atalgan soha rivojlangan bo’lib, u qadimiy adabiy yodgorliklarni tushunib, ma’nosiga yetib talqin etishning maxsus usuli sifatida namoyon bo’lgan. "garchi juda ko’p o’zbek adabiyotshunoslari germenevtikaning qaysidir prinsiplarini o’z ilmiy faoliyatlarida qo’llasalar ham, o’sha fikrlash tarzi, gipotezalari. taqqoslari, hukm va xulosa chiqarish usullarining qaysidir jihati germenevtik tafakkurga daxldorligini xayollariga ham keltirmaydilar. chunki biz yaqingacha dialektik materializm falsafasidagi gnoseologiya-bilish nazariyasini chukur o’rganganimiz holda germenevtika-matn talqini ta’limotining jahon ilm-fanidagi atamasidan ham aksar holatlarda bexabar qoldik"[footnoteref:1]. [1: каримов баҳодир. хх аср ўзбек адабиётшунослигида талқин муаммоси. дда. т. 2002, б. 11.] germenevtika-atamasining etimologiyasi "tushuntirish", "talqin qilish" degan ma’nolarni bildiradi. uning ayrim yo’nalishlari qadimgi gresiyada yuzaga kelgan. bizning davrimizda adabiy asarni tushunishning bu usuli filologik tanqidchilik fani sohasiga kirib, uning mohiyatini adabiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiy tanqid"

adabiy tanqid adabiyotshunoslikiing uziga xos tarkibiy qismi: ular o’rtasidagi mushtarak va tafovutli xususiyatlar. hodisaiing mohiyati. adabiy tanqidning o’ziga xos xususiyati – aniq badiiy asarlarni o’z qiziqish doirasiga kiritishi bo’lib, adabiyotshunoslikning muhim ahamiyatga ega va adabiy jarayon •taraqqiyotiga jiddiy ta’sir ko’rsatuvchi qismlaridan biri sanaladi. zero, adabiyotshunoslik uch tarkibiy qismdan iborat: adabiyot tarixi. adabiyot nazariyasi va adabiy tanqid. adabiyot tarixiy – badiiy adabiyotni retrospektiv ravishda, ya’ni "orqaga nazar tashlab turib", o’tmishda kechgan hodisa sifatida tekshiradi. boshqacha qilib aytganda, adabiyot tarixi badiiy ijodning tarixga mansub bo’lib qolgan yoki qolayotgan qismini o’rganadi, tekshiradi. adabiyot tarixi so’z san’atining vujudga kel...

This file contains 10 pages in DOCX format (27.0 KB). To download "adabiy tanqid", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiy tanqid DOCX 10 pages Free download Telegram