ustyurt platosining tabiiy geografik va geoekologik sharoiti

PPTX 4,6 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1439812875_61269.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint mavzu: ustyurt platosining tabiiy geografik va geoekologik sharoiti reja: kirish asosiy qism geografik joylashishi geoekologik tuzilishi va relefi iqlimi va ichki suvlari tuproqlari o’simliklari va hayvonot dunyosi tabiiy geografik rayonlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar ustyurt okrugi 1. okrug kaspiy va orol dengizlari orasida joylashgan ustyurt platosining janubi-sharqiy qismini o’z ichiga olib, o’zbekistonning shimoli-g’arbini egallaydi. ustyurt okrugi janubda o’zboyorti okrugi bilan, janubi-sharqda va sharqda shimoliy qoraqum, quyi amudaryo okruglari va orol dengizi bilan, g’arbida va shimolida markaziy qozog’iston provintsiyasining ustyurt okrugi bilan chegaralanadi. ustyurt platosining umumiy maydoni 160 ming km2, shundan 40 ming km2 o’zbekistonga to’g’ri keladi. ustyurtning o’zbekiston hududidagi janubi-sharqiy qismi qoraqalpoq ustyurti deb ham yuritiladi. ustyurt arid-denudatsion plato (yassi tekislik) bo’lib, mutlaq balandligi o’zbekiston qismida 300-200 metrni tashkil etadi. ustyurtda bir qancha botiqlar (asakaovdan, borsa-kelmas va boshqalar) mavjud. ular tagining mutlaq balandligi 30-100 metrdan oshmaydi. ustyurtning o’ziga xos xususiyatlaridan biri shuki, uning deyarli hamma chekkasi jarlik …

qoplab yotadi. ular asosan neogenning (sarmat dengizi) ohaktosh, gips, mergel va paleogen gillaridan tarkib topgan. bu jinslar orasida tuz qatlamlari ham uchraydi. yotqiziqlarning usti 1-1,5 m qalinlikdagi shag’al, qum va boshqa nuroq jinslar bilan qoplangan. sarmat ohaktoshlarining qalinligi 42-168 m ni tashkil etadi, ular paleogen hamda bo’r yotqiziqlari ustida yotadi. platoning asl negizi kimmeriy burmalanishida paydo bo’lgan deb taxmin qilinadi. ustyurtda geografik parallellar bo’ylab yo’nalgan bir necha tektonik strukturalar mavjud. platoning shimoliy qismida shimoliy ustyurt bukilmasi, undan janubda kassarma ko’tarilmasi, yana janubroqda borsa-kelmas botig’i joylashgan. borsa-kelmasning janubida orol-kaspiy (qarobovur) ko’tarilmasi, uning janubida esa asakaovdan botig’i joylashgan. ustyurtning relьefi uning tektonik xususiyatlariga to’g’ridan-to’g’ri bog’liq bo’lib, balandliklar antiklinalь burmalarga, botiqlar esa bukilgan cho’kmalarga to’g’ri keladi. ustyurtda deyarli kenglik bo’yicha joylashgan uchta botiq va ikkita balandlik mavjud. okrugning shimolida o’rta qismi sho’rhoklardan iborat kichik botiqlar bo’lib, ularning mutlaq balandligi 100 m dan oshmaydi. bu botiqlardan janubda kassarma balandligi joylashgan. kassarma balandligining janubida tubi …

soblanadi. okrug iqlimi juda ham kontinental. uning iqlimiga xos xusuiyatlar – bu qishki havo haroratining o’zbekistonning boshqa tabiiy okruglariga nisbatan ancha past bo’lishi, haqiqiy qishning uzoq vaqt davom etishi (u o’rta hisobda 4 oy davom etadi), yozgi havo haroratining baland bo’lib, respublikaning boshqa okruglaridan kam farq qilishi, yog’in-sochinning kamligidir (faqat quyi amudaryo va qizilqum okruglaridagidan biroz ko’p). ustyurtda yillik yog’in-sochin miqdori fasllar bo’yicha deyarli bir tekis taqsimlangan. bu hol o’zbekistonning boshqa okruglarida kuzatilmaydi. ustyurtda qishki havo haroratining juda pastligi va qishni uzoq davom etganligi sababli o’simliklarning qishki vegetatsiyasi (rivojlanishi) kuzatilmaydi. okrugda qish sovuq, yanvarning o’rtacha harorati -6, -8,60, eng past havo harorati -36, -380 gacha tushadi. qish faslidagi manfiy haroratlar yig’indisi – 800–9000 ni tashkil etadi. bu ko’rsatkich qo’shni quyi amudaryo va qizilqum okruglarida ikki marta kam bo’lib, – 400– 4500 ni tashkil etadi. haqiqiy qish ustyurtda 118-130 kun davom etadi, yaxmalakli kunlar 10-11 gacha boradi. qo’ylarni qishda yaylovda boqish …

yurt okrugida o’rtacha yillik yog’in miqdori 100-122 mm, buning 17 % i qishga, 34 % i bahorga, 23 % i yozga, 26 % i kuzga to’g’rikeladi. yog’in-sochinning bunday taqsimlanishiga asosiy sabab – okrugning mo’’tadil mintaqada joylashganligi, g’arbdan va shimoli-g’arbdan keladigan havo massalarining ustunligidir. ustyurtda ayrim yillar seryog’in bo’lsa, ayrim yillar qurg’oqchil keladi. okrugning shimolida joylashgan churuk meteorologik stantsiyaning ma’ulmotlariga ko’ra, bu yerda kuzatilgan 100 yilning 41 yilida yog’in juda kam (normaning 40% i) va kam (40-80%) bo’lgan. 38 yilida o’rtacha miqdorda (normaning 80-120%i), 17 yilida namgarchil (120-160%) va 4 yilida o’ta namgarchil (normaning 160% i dan ortiq) bo’lgan. ustyurtda shimoldan janubga tomon iliq (samarali harorat yig’indisi 35000, uzum zonasi) juda iliq (3500-40000, o’rta pishar makkajo’xori zonasi), mo’’tadil issiq (4000-45000, tez pishar va juda tez pishar paxta zonasi) termik zonalar almashinadi. ustyurt okrugida oqar suv yo’q. bahorgi namgarchilik vaqtida pastliklarda suv yig’ilib, kun isishi bilan ular bug’lanib ketadi. lekin okrugda yer …

okrugdagi botiqlarda sho’rxoklar, sho’rxok botqoqlar, taqir sho’rxok tuproqlar uchraydi. sho’rxoklar maydoni 306 ming ga ni tashkil etadi. borsa-kelmas botig’ining shimoliy qismlarida qum va qumli tuproqlar uchraydi, ularning maydoni 50-60 ming ga ni tashkil etadi. iqlimning noqulayngligi va deyarli bir xil tuproq sharoiti ustyurtda o’simliklarni siyrak o’sishiga olib kelgan. o’simliklar asosan shuvoq va sho’ralardan iborat. bulardan tashqari, qirqbo’g’in, kovrak, qorasaksovul, burgan, tetir, sarsazan, iloq kabilar ham uchraydi, botiqlarda esa asosan qorasaksovul, kovrak, sarsazan keng tarqalgan. qorasaksovulning balandligi 3-4 m ga boradi. okrugda bahorda efemer va efemeroidlar katta maydonni egallaydi. ular kun isishi bilan qurib qoladi. qumli yerlarda saksovullar, ular orasida iloq o’sadi. mutaxassislar ustyurt zoogeografik jihatdan o’ziga xos bir hudud deb qaraydilar. chunki u oraliq zonada joylashgan. bu yerda sutemizuvchilarning 36 xili, qushlarning 51 xili, reptelliylarining 20 xili uchraydi. ustyurtda jayron, sayg’oq, yumronqoziq, qo’shoyoq, qumsichqon, qushlardan to’rg’ay, qora qarg’a, xo’jasavdogar keng tarqalgan. suvli yerlarda o’rdak, qirg’ovul uchraydi. ustyurtda yashovchi katta shamkapalak, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ustyurt platosining tabiiy geografik va geoekologik sharoiti"

1439812875_61269.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint mavzu: ustyurt platosining tabiiy geografik va geoekologik sharoiti reja: kirish asosiy qism geografik joylashishi geoekologik tuzilishi va relefi iqlimi va ichki suvlari tuproqlari o’simliklari va hayvonot dunyosi tabiiy geografik rayonlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar ustyurt okrugi 1. okrug kaspiy va orol dengizlari orasida joylashgan ustyurt platosining janubi-sharqiy qismini o’z ichiga olib, o’zbekistonning shimoli-g’arbini egallaydi. ustyurt okrugi janubda o’zboyorti okrugi bilan, janubi-sharqda va sharqda shimoliy qoraqum, quyi amudaryo okruglari va orol dengizi bilan, g’arbida va shimolida markaziy qozog’iston provintsiyasining ustyurt okrugi bilan chegaralanadi. ustyurt platosining umumiy maydoni 160 ming km2...

Формат PPTX, 4,6 МБ. Чтобы скачать "ustyurt platosining tabiiy geografik va geoekologik sharoiti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ustyurt platosining tabiiy geog… PPTX Бесплатная загрузка Telegram