tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti

DOCX 13 pages 85.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 85.0 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

1-mavzu. tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti. reja: 1.tarixiy geografiyaning vazifalari.tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. 2. tarixiy geografiyaning fan sifatida shakllanishi. 3. tarixiy geografiyani o'rganishda yordamchi tarixiy fanlarning o'rni. 4. o'rta osiyo olimlari asarlarining tarixiy geografiya uchun ahamiyati. tayanch so‘z va iboralar: ilmiy adabiyot geeren tarixiy geografiya fani taraqqiyoti haqida qarashlari. klyuver. „uels bo'ylab sayohat”. moskva arxeologiya institute. tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. van der linden. p.g.saar. 1. tarixiy geografiyaning vazifalari. tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. tarixiy geografiya fan tarmog'i sifatida qadimdan shakllangan tarix va geografiya fanlaridan ancha yosh sanaladi. u fan sifatida bir necha yuz yildan beri mavjud. lining taraqqiyot tarixi tarixiy-geografik adabiyotlarda qisqacha berib o'tilgan. jumladan, s.m.seredoninning kitobida bu fan to'g'risidagi ma'lumotlar kiyev rusi va moskva davlati tarixiy geografiyasi misolida tahlil etilgan, xolos. g'arb adabiyotida ham tarixiy geografiya tarixi bo'yicha ilmiy asarlar juda kam. avstriyalik taniqli olim vimmerning tadqiqotida qadimgi dunyo va germaniya, qisman fransiya tarixiy geografiyasi bo'yicha asarlar biroz sharhlangan. …

2 / 13

n. xviii asr oxiri — xix asr boshlarining yirik nemis tarixchisi geeren (1760—1842 yillar) 1785 yilda volterning tarixiy g'oyalarini davom ettirib, tarixiy geografiyaning shakllanishi va asosiy bosqichlari haqida to'xtalib o'tdi. geeren o'z fikrlarini mualliflar jamoasi tomonidan nashr etilgan qadimgi dunyo tarixiga doir kitobida bayon etgan. geeren qadimgi dunyo tarixiy geografiyasining asoschisi deb niderlandiyaning leyden universiteti professori klyuverni (xvii asrning birinchi choragi) tan olgan. geeren tarixiy geografiya fani taraqqiyoti tarixini uch bosqichga bo'ladi: 1. klyuverdan sellariusga qadar; 2. sellariusdan d'anvilga qadar; 3. d'anvildan gatterer va mannertga qadar. geeren tarixiy geografiyaning ilmiy fan sifatidagi taraqqiyotiga galliyalik olim xristofor sellarius hissa qo'shganligini ham aloliida uqtirgan. xix asrda geerenning fikrlari boshqa tadqiqotchilar tomonidan bir necha bor takrorlandi. 40-yillarda forbiger qadimgi geografiyaga oid darslik kitobida klyuver va sellariusni tarixiy geografiyaning haqiqiy asoschilari deb hisoblagan2. 70-yillarda bursian mashhur nemis kishilari hayoti lavhalari nashr etiladigan „allgemeine deutsche biographie" kitobiga yozgan klyuver haqidagi biografiyasida ham uni tarixiy geografiyaning …

3 / 13

birinchi xalqaro tarixiy geografiya kongressi ochilishidagi kirish nutqida boshqacha nuqtai nazarni, ya'ni xvi asrning ikkinchi yarmida dunyoning ilk tarixiy atlasini yaratgan flamand olimi a.orteliyni tarixiy geografiyaning asoschisi deb baholadi. xuddi shunday qarashlar 1935 yilda geografiya fanlari tarixi bo'yicha yirik italyan mutaxassisi almadja tomonidan „italyan ensiklopediyasi"ga orteliyga bag'ishlab yozilgan maqolada ham bildirildi. amerikalik garri barnes 1938 yildagi asarida xii asr ingliz muarrixi va geografi jerald de barri o'z davrida tarixiy geografiya bilan jiddiy qiziqqanligi hamda „irlandiya topografiyasi" va „uels bo'ylab sayohat" nomli asarlarini yozganligini malum qilgan. yuqoridagi noaniqliklarni bartaraf etish maqsadida ko'plab ilmiy anjumanlar tashkil etilgan. 1930 yilda belgiyada tarixiy geografiyaga bag'ishlangan maxsus xalqaro kongressda belgiya, fransiya, germaniya, anguya, italiya, ispaniya, polsha va gollandiyadan kelgan olimlar ishtirok etishdi. kongressdagi yetti seksiyada jami 55 ma'ruza о'qilgan. 1950 yilda sobiq ittifoq tarixiy geografiyasi bo'yicha maqolalar to'plami nashr etila boshlandi. 1932 yilda london iqtisodiyot maktabida angliya tarix va geografiya jamiyatining munozarasida tarixiy geografiya fani …

4 / 13

imi sifatida m.k.lyubavskiyning rossiya tarixiy geografiyasiga oid asarida tilga olib o'tilgan. ba'zan tarixiy geografiya fanining mazmunini aniqlashtirishda chalkashliklarga ham yo'l qo'yilgan. masalan, a.a.spitsin tarixiy geografiyani „...tarixning bo'limi bo 'lib, mamlakatning hududi va aholisini, tabiiy-geografik tavsifini, qisqa qilib aytganda, uning tarixiy manzarasini о 'rganadi", — deb yozgan. s.m.seredonin yuqorida nomi keltirilgan asarida tarixiy geografiya awalo aholi, chegaralar, yo'llarni (mustamlaka, savdo-sanoat, harbiy) o'rganishini ta'kidlagan. s.k.kuznetsov 1907-1908 yillarda moskva arxeologiya institutida tarixiy geografiyaga oid kursida rus tarixiy geografiyasi, umuman, uning o'zi tushuncha sifatida juda noaniq va qorong'u bir mavzu ekanliginini uqtirgan. bu haqdagi fikrlar keyinroq ham ko'p bildirilgan. 1932 yilda gilbert: „tarixiygeografiya"atamasitarixchiuchunham,geograf uchun ham umuman tushunarsiz- bu atama orqalipaydo bo'lgan asarlarbir-biridan tavsifi va maqsadijihatidano'zaro keskinfarq qiladi - deb yozgan. 1937-yilda mashhur fransuz olimi mark blok o'zining g.k.darbi boshchiligidagi ingliz olimlarining kitobiga (an historical geography of england before a.d. 1800. edited by henry clifford darby.-cambridge.: university press. 1936.) bergan taqrizida: „bizning lug'at ,!tarixiy geografiya" …

5 / 13

afiyasi va tabiiy-tarixiy geografiyasini o'rganadi, degan fikrlar ilgari surilgan. v.k.yatsunskiyning bu mulohazalariga qarshi fikr bildirgan l. a. goldenberg tarixchilar tabiiy-tarixiy geografiya muammolarini o'rganishga tayyor emasliklarini bildirdi. l.a.goldenberg tarixiy geografiyadan tabiiy-tarixiy geografiyani ajratgan holda uni shunday ta'riflaydi: „ tarixiy geografiya — tarixiy fan bo 'lib, о 'tmish xalqlarning tarixiy-iqtisodiy (aholi va xo'jalik) hamda siyosiy-tarixiy geografiyasini tarixiy-geografik muhit bilan bog'lab o'rganadi". bir tomondan l.a.goldenberg mazkur ta'rifiga tarixiy etnik geografiyani kiritmagan. bu esa noto'g'ridir. o'tgan asrning 70-yillarida tarixiy geografiyaga bag'ishlangan asarda mazkur fan tabiiy, aholi, xo'jalik (tarixiy-iqtisodiy) va siyosiy-tarixiy geografiyaga bo'linishi, tabiat va inson o'rtasidagi muosabatlar, tabiiy shart-sharoitning jamiyat taraqqiyotiga ta'siri, tabiat in'omlaridan insonning foydalanishi kabi masalalar o'rganilishi mumkinligi ilgari surilgan2. bunday katta hajmdagi ishlarni ilmiy tadqiq etish uchun awalo tarix, qolaversa, geografiya fanidan yaxshigina boxabar bo 'lish zarur. bir guruh olimlar esa geografik kashfiyot va sayohatlar tarixini geografiya tarixigagina emas, tarixiy geografiyaga ham qo'shib o'rganish zarurligini uqtirishadi. yuqoridagilardan kelib chiqib shuni ta'kidlash …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti"

1-mavzu. tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti. reja: 1.tarixiy geografiyaning vazifalari.tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. 2. tarixiy geografiyaning fan sifatida shakllanishi. 3. tarixiy geografiyani o'rganishda yordamchi tarixiy fanlarning o'rni. 4. o'rta osiyo olimlari asarlarining tarixiy geografiya uchun ahamiyati. tayanch so‘z va iboralar: ilmiy adabiyot geeren tarixiy geografiya fani taraqqiyoti haqida qarashlari. klyuver. „uels bo'ylab sayohat”. moskva arxeologiya institute. tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. van der linden. p.g.saar. 1. tarixiy geografiyaning vazifalari. tarixiy geografiyaning asosiy bolimlari. tarixiy geografiya fan tarmog'i sifatida qadimdan shakllangan tarix va geografiya fanlaridan ancha yosh sanaladi. u fan sifatida bir n...

This file contains 13 pages in DOCX format (85.0 KB). To download "tarixiy geografiyaning vazifalari, shakllanishi va taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy geografiyaning vazifala… DOCX 13 pages Free download Telegram