ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи

PPTX 17 pages 1.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 17
1-мавзу: ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи 1-мавзу: ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи режа: қурол-ярогларнинг ихтиро килиниши ва харбий махоратнинг шаклланиши қадимги мудофаа иншоотлари ўзбекистон худудида яшаган халкдарнинг харбий махоратининг шаклланиши, курол-ярогларнинг пайдо булиши чукур тарихий илдизларга эта булиб, жуда кадим даврларга бориб такалади. тош асридаёк одамлар қурол-яроғлардан нафакат ов максадида, балки узларини мудофаа килиш максадларида хам фойдаланганлар. дастлабки қурол-яроғлар асосан, учи ўтда тобланган ёгоч найзадан иборат булган. бундан тахминан 100 минг йил илгари учи чакмоктош ва суякдан ясалган найзалар хамда улоктириш осон булган калта найзалар пайдо булди. одамлар уларни суякдан ясалган найза отувчи асбоблар ёрдамида улоқтирар эдилар. тахминан 12 минг йиллар илгари учи чақмоктошдан ясалган ўқ-ёйлар ихтиро килинди ва бу ҳодиса кишилик жамиятининг тараққий этишига, хўжалик фаолиятининг ривожланишига туртки булди. асоси суякдан ва сопи чақмоқтошдан қилинган ханжарлар ва пичоқдар ясала бошланди. неолит даврига келиб, палахмонлар янада такомиллашди ва одамлар дастлаб тошларни, кейинчалик эса лойдан махсус тайёрланган ядроларни отишни узлаштирдилар. неолит …
2 / 17
килиш зарурияти кучайди. мол-мулкни ташки ва ички хавфдан мухофаза килишда хамда узаро низоларни хал килишда курол-ярогларнинг ахамияти янада ортди. бу даврга келиб, курол ясаш инсон фаолиятининг мустакил сохасига айлан ганлигини археолог олимлар топган кўплаб қурол-яроғ буюмлари хам яккол тасдиклайди. ишлаб чикариш воситалари ва ресурслари кенгайиб, такомиллашиб бориши билан металл эритиш ва темирчилик хунарлари ривожланди хамда хужум ва мудофаа учун фойдаланилган куролларнинг бир-биридан фаркли холда ихтисослашуви бошланди. бақтрия ва марғиёна ўрта осиёда энг қадимги цивилизация учоқларидан бири бўлган бақтрия ва марғиёнада яшаган аҳоли жуда кўп сарой ва ибодатхоналар барпо этган, деҳқончилик, чорвачилик ва ҳунармандчилик билан шуғулланган . бу ерда сақланиб қолган қабрларда кундалик ҳаёт учун зарур бўлган нарсалар ва ҳунармандчилик буюмлари кўп бўлган, аммо, қурол-яроғлар жуда оз миқдорда бўлиб, қабрларда жангчиларнинг дафн қилинганлигидан далолат берувчи ҳеч қандай белги аниқланмаган. бу эса ўз навбатида аҳолининг тинч-тотув яшаганлигидан далолат беради. бироқ, бақтриядаги ўтроқ аҳоли манзиллари кўп ҳолларда ташқи ҳужумларга дучор бўлиб турган. хом …
3 / 17
алклари тарихи» музейида сакланмокда). бу турдаги кистанлар месопотамия (дажла ва фрот дарёлари оралигида) да хам топилган булиб, у ердаги шахар - давлатларнинг уюшган армияси таркибида ўқ-ёйлар, найзалар билан куролланган жангчилар қаторида кистанчилар хам мавжуд булган бақтрияликлар, суғдлар, хоразмликлар, парфиёналиклар, фарғоналиклар милоддан аввалги ii минг йилликка келиб бақтрияликлар, суғдлар, хоразмликлар, парфиёналиклар, фарғоналиклар жангга от миниб кирганлар. геродотнинг тасвирлашича, саклар ҳам ўша ерликларга хос ўқ-ёйлар, калта қиличлар ҳамда икки томони ҳам кесадиган кистанлар билан қуролланганлар. даштлик кўчманчиларнинг ўзига хос қурол-яроқлари мавжуд бўлиб, бу асосий ҳарбий куч сифатида суворийларга мўлжалланган уруш тактикасининг шаклланишига олиб келган. бақтрияликлар, парфияликлар, хоразмликлар ва бошқа ўтроқ халқлар дастлаб қамишдан ясалган ёйлар ва калта найзалар билан қуролланганлар. ўрта осиё суворийсининг қурол-яроғларининг стандарт мажмуаси энг аввало, санчувчи, зарба бериш учун мўлжалланган, қинга солиниб, камарнинг олд томонига осилган калта қиличдан ҳамда ўнг биқинга олд томондан маҳкамланган ханжардан иборат бўлган. ҳар бир ҳолатда маҳкамлашга мос бўлган қин шаклидан фойдаланилган. милоддан аввалги viii-vii …
4 / 17
пайдо бшлган «скиф ёйи» эди. манбаларда яксарт (сирдарёнинг кадимги номи) бўйларида яшаган сакларни, «отган ўқи хато кетмайдиган энг моҳир ўқчилар» сифатида таърифланиши бежиз эмас эди. бу мураккаб тузилган ёй бир нечта ёғоч бўлакларидан ясалган. унинг икки учи ва урта дастаси эгилмайдиган, елкалари эса кайишкок булган. ёй тортилган холатда грек алифбосидаги «сигма» (£) харфини эслатарди. бундай турдаги ёй унча катта булмай (60-80 см.), унинг ўқлари хам 80 см дан ошмаган. бу енгил ёй кучманчиларнинг энг яхши курган куроли эди. ўзининг отда кетаётган пайтда отишга кулайлиги, укнинг узокка бориши туфайли у шаркдаги ўтрок халқлар томонидан, шу жумладан хитойликлар томонидан хам жуда қадрланган. шуқкулайлиги сабабли бу қурол тури ўрта осиё, эрон ва олд осиёда кенг тарқалган. ўзбекистоннинг турли худудларида олиб борилган қазилмалар пайтида бундай ёй ўқларининг турли шаклдаги учлари топилган. улар асосан, икки учли булиб, ўқнинг чўпдан ясалган қисмига киритиш учун тешикча булган, шу билан бирга, уч қиррали, думалоқ, кейинроқ эса тешикли учлардан …
5 / 17
ар. темирдан, биринчи навбатда, ханжар, килич ва жанговар болталар ясалган. баъзан найза ва ўқларнинг учлари хам темирдан ясалган. айни пайтда милоддан аввалги i асрга қадар бу қуролларни бронзадан қуйиб ясаш хам давом этган. енгил қуролланган отлиқ қўшиннинг тактикаси ялпи шиддатли ҳамлага ўтишдан иборат эди. от устидан ўқ узаётган отлиқларнинг тартибсиз оқими душман устига ёмғирдек ўқлар (кўп холларда заҳарли ўқлар) ёғдирар, сўнгра эса яна щиддат билан орқага қайтар эди. кадимги давр тарихчилари буни, «қочиб жанг килиш» усули деб атаганлар. бу усулга кўра, жанг чоғида отлик аскарлар оркага угирилиб, ук узадилар ва душманни узларининг оркаларидан эргаштириб кетадилар. кейин эса бирданига оркага кайрилиб, жангга кирадилар, лекин кул жангига факат вазият мажбур килгандагина киришганлар. мудофаа иншоотлари ватанимиз худудида шахарлар ва давлатларни, ахоли яшайдиган манзилгохдарни химоя килиш максадида мудофаа иншоотлари - фортификациялар куриш анъанаси жуда кадимдан шаклланиб, ривожланиб келган. археологик тадкикотларнинг курсатишича, мудофаа иншоотларини барпо этиш анъанаси бронза даврига бориб такалади. масалан, ўзбекистоннинг жанубида жойлашган …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи"

1-мавзу: ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи 1-мавзу: ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи режа: қурол-ярогларнинг ихтиро килиниши ва харбий махоратнинг шаклланиши қадимги мудофаа иншоотлари ўзбекистон худудида яшаган халкдарнинг харбий махоратининг шаклланиши, курол-ярогларнинг пайдо булиши чукур тарихий илдизларга эта булиб, жуда кадим даврларга бориб такалади. тош асридаёк одамлар қурол-яроғлардан нафакат ов максадида, балки узларини мудофаа килиш максадларида хам фойдаланганлар. дастлабки қурол-яроғлар асосан, учи ўтда тобланган ёгоч найзадан иборат булган. бундан тахминан 100 минг йил илгари учи чакмоктош ва суякдан ясалган найзалар хамда улоктириш осон булган калта найзалар пайдо булди. одамлар уларни суякдан ясалган найза отувчи асбоблар ёрдамида улоқтирар эдилар. тах...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "ўзбекистонда ҳарбий ишнинг шаклланиш тарихи", click the Telegram button on the left.