хоразм вилояти тукайлари экологик хавфсизлигини даврийлик жихатдан бахолаш

RTF 1.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1663188548.rtf 89 819 37 207 91 000 1 400 0 20 000 40 000 60 000 80 000 100 000 1954196519782005 йиллар минг га 89 819 37 207 91 000 1 400 0 20 000 40 000 60 000 80 000 100 000 1954196519782005 йиллар минг га 89 819 37 207 91 000 1 400 0 20 000 40 000 60 000 80 000 100 000 1954 1965 1978 2005 йиллар минг га хоразм вилояти тўқайлари экологик хавфсизлигини даврийлик жиҳатдан баҳолаш xоразм вилояти тққайлари экологик хавфсизлигини даврийлик жиҳатдан баҳолаш экологик хавфсизлик ва унинг долзарблиги, ўрганиш объекти ва предмети (1), табиий географик жиҳатдан уни илмий таҳлил қилишнинг амалий аҳамияти ва ҳудудий жиҳатлари (2), экологик хавфсизликнинг фан сифатида тутган ўрни (3), миллий хавфсизлигимизнинг муҳим таркибий қисми эканлиги (4) ҳамда экологик хавфни вужудга келтирувчи омиллар таснифи (5) тўғрисида олдинги мақола ва илмий тадқиқот натижаларида таъкидлаб ўтган эдик. ушбу мақоламизда хоразм вилояти тўқайларининг экологик …
2
ермер хўжаликлари экин майдонларини кенгайтирмоқда. натижада тўқайларининг географик тарқалиши, структураси, майдони ва экологик мувозанати инсоннинг хўжалик фаолияти таъсирида йилдан-йилга ўзгариб, қисқариб бормоқда. бундан ташқари, тўқайларининг табиий ривожланишига ва эволюциясига дарёларнинг сув режими таъсир кўрсатмоқда. дарё водийларида кўплаб гидротехник иншоатларнинг, яъни сув омборлари, гидраузеллар, дамбалар ва каналларнинг қурилиши, дарё ўзанларининг бетонлаштирилиши қайирлардаги табиий–тарихий шаклланган кампонентларнинг ўзаро алоқадорлик қонуниятларини бузилишига ва экологик хавфли даражага олиб келди. хоразм вилояти тўқайлари майдонига инсон таъсирини икки хилда, бевосита ва билвосита таъсир сифатида кўриш мумкин. бевосита таъсирни 1967 йилдан 1979 йилгача бўлган даврда кузатиш мумкин. 1967 йилда хоразм вилояти тўқайлари майдони 89819 га ни ташкил этган. вилоят худудини катта қисмини тўқайзорлар эгаллаган. тўқай майдонлари пахта далаларига айлантирилиши оқибатида тўқай ўсимлик ва ҳайвонот олами қирилиб кетди ҳамда тупроқ таркиби бузилди. 1979 йилда хоразм вилояти тўқайлари майдони 37207 га.га тушиб қолди. 1967 йилдан 1979 йилгача бўлган даврда тўқай майдонлари 52228 га га қисқартирилган. бу даврдв энг кўп йўқотилган …
3
le_1. thumbnail_0.emf file_2. thumbnail_1.wmf расм. хоразм вилояти тўқайларинг қисқариш графиги билвосита таъсир даврда тўқайлар майдонининг қисқариши аҳоли ва давлат томонидан назорат остига олинган. лекин бу иккала даврдаги йўқотилишда ҳам антропоген таъсир муҳим аҳамиятга эга. амударё сувини суғоришга олиниши, кўплаб сув омборларини қурилиши дарё сув режимини тартибга солди. қишлоқ хўжалиги учун фойдаланишга етарли имкониятлар яратилди ва халқ хўжалигида катта иктисодий даромад олиш имконияти вужудга келди. лекин табий ҳолатни хавфсизлик даражасининг ўзгариши ҳам секин аста кўрина бошлади. ландшафт ҳусусиятларини ҳисобга олинмагани сабабли тўқайлар табиий эвалюцияси бузилди ва экологик хавфли даражага келиб қолди. тўқайлар майдонининг қисқар-тириш аҳолини ноқонуний экин майдонларни очиш эвазига ҳам давом илмокда. тўқайзорлар худудида кўплаб режасиз ташкил қилинган шоли, буғдой, полиз экинларини майдонини кўпайиши бунга мисолдир. аҳолини чорва молларини боқиш, дам олувчиларини ўрмонларни ёқиб юбориш ҳоллари бу қисқаришни яна ҳам тезлаштирмокда. бу ҳолатлар сезиларсиз, айни пайтда тез юзага келмоқда. 1996 йилда вилоятдаги ўрмонлар майдони 78302 га ни ташкил қилиб, 10000 …
4
ивожланиш эволюцияси меъёрий даражада бўлган майдони эса 91000 га.ни ташкил қилган (1 - расм). тўқайларнинг 1954 йилдан 1965 йилгача бўлган даврда 1181гектарга қисқарган ва хавфсизлик даражаси майдони жиҳатдан сезиларли даражада хавфли ҳолатга келган. бу кўрсаткич 1965 йилдан 1978 йилгача бўлган даврда хавфли даражага етган ва уларнинг майдони 52228 гектарга қисқарган. 1978 йилдан 1990 йилгача 2123 гектарга қизилқум тўқайларини қўшилиши билан бу кўрсаткич ошган. 1990 йилдан 2000 йилгача тўқайлар майдони 24330 гектарга қисқарган ва ўта хавфли даражага ёки нисбатан антропоген ўзлаштирилган ҳудудга айланган. ҳозирда тўқайзорлар майдони 1400 га. ни ташкил қилади. адабиётлар нигматов а.н., матчанов м.ж., саидов п.о. экологик хавфсизлик ва унинг табиий географик жиҳатлари. ғғ ўзбекистон география жамияти ахбороти, 25-жилд. -тошкент, 2005, 129-133 б. матчанов м.ж. экологик хавфсизликнинг ҳудудий жиҳатлари халқаро илмий – амалий конференция материаллари. -тошкент, 2006, 119-121 б. матчанов м.ж. экологик хавфсизлик мустақил фан соҳаси сифатида. республика илмий – амалий конференцияси материаллари. -наманган, 2006, 75-76 б. www.arxiz.uz
5
хоразм вилояти тукайлари экологик хавфсизлигини даврийлик жихатдан бахолаш - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хоразм вилояти тукайлари экологик хавфсизлигини даврийлик жихатдан бахолаш"

1663188548.rtf 89 819 37 207 91 000 1 400 0 20 000 40 000 60 000 80 000 100 000 1954196519782005 йиллар минг га 89 819 37 207 91 000 1 400 0 20 000 40 000 60 000 80 000 100 000 1954196519782005 йиллар минг га 89 819 37 207 91 000 1 400 0 20 000 40 000 60 000 80 000 100 000 1954 1965 1978 2005 йиллар минг га хоразм вилояти тўқайлари экологик хавфсизлигини даврийлик жиҳатдан баҳолаш xоразм вилояти тққайлари экологик хавфсизлигини даврийлик жиҳатдан баҳолаш экологик хавфсизлик ва унинг долзарблиги, ўрганиш объекти ва предмети (1), табиий географик жиҳатдан уни илмий таҳлил қилишнинг амалий аҳамияти ва ҳудудий жиҳатлари (2), экологик хавфсизликнинг фан сифатида тутган ўрни (3), миллий …

RTF format, 1.4 MB. To download "хоразм вилояти тукайлари экологик хавфсизлигини даврийлик жихатдан бахолаш", click the Telegram button on the left.