хоразм вилояти қишлоқ хўжалигида сув ресурслари самарадорлиги ва уни ошириш тадбирлари

RTF 104,3 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1663188263.rtf хоразм вилояти қишлоқ хўжалигида сув ресурслари самарадорлиги ва уни ошириш тадбирлари xоразм вилояти қишлоқ хўжалигида сув ресурслари самарадорлиги ва уни ошириш тадбирлари хоразм вилояти қадимдан суғорилиб деҳқончилик қилинадиган ўлкалардан биридир. маълумки, чўл шароитида деҳқончиликда барқарор ҳосил олиш қишлоқ хўжалик экинларининг сув ресурслари билан таъминланганлигига боғлиқ. суғориладиган худудларда сув ресурсларидан фойдаланиш биринчи навбатда шу жойнинг геологик тузилишига ва каналларининг фойдали иш коэффициентига боғлиқ. чунки, қишлоқ хўжалик экинларини сув ресурслари билан таъминлаш каналлар орқали амалга оширилади. вилоятда 1930 йилларга келиб бошоқли экинлар майдонини камайтириш ва сувни кўп талаб қиладиган экинлар майдонини кўпайтириш даври бошланди. шу сабабли суғориладиган ерларни оқар сув билан тўлиқ таъминлаш мақсадида 1939-1942 йилларда вилоятдаги қаналлар таъмирланди, янгилари қурилди ва оқар сувларга ўтилди. шу каналлар ҳозирги кунда ҳам ишлаб турибди. минтақа қишлоқ хўжалигида бажарилган ишлар шуни кўрсатадики, қишлоқ хужалик экинларидан кўзланган ҳосилни олиш учун, биринчидан, керакли миқдорда сув билан таъминаш ва, иккинчидан, ортиқча ҳосил бўлган ер ости сувларини коллектор-дренаж …
2
анган, суғориладиган ерлардан 267.24 м3 сув чиқарилиб юборилган ва ҳосилдорлик ҳар бир гектар ҳисобига ўртача 41 центнерга тенг бўлган. 1980 йилларда 1110.7 м3 оқар сув сарфланган, 617.42 м3 чиқариб юборилган ва ҳосилдорлик ўртача 28 ц/га ни ташкил қилган. демак, 1970 йиллардан кейин суғориш учун каналлардан олинган ва чиқариб юборилаётган сувларнинг кўп бўлишига қарамасдан, ҳосилдорлик йилдан-йилга камайиб бормоқда. 1970 йилларда 1 центнер ғўза ҳосили етиштириш учун жами 851.5 м3 сув сарфланган, 2000 йилларда ҳам деярли шундай, яъни 824.59 м3 сув сарфланганда ғўза ҳосилдорлиги 1970 йилларга нисбатан икки баробарга камайган ва 22.6 ц/га ташкил этган. кейинги йилларда эса бир 1 центнер ғўза ҳосилини етиштириш учун умумий сув сарфини оширган билан ҳосилдорлик камайиб бормоқда. 2003 йилда умумий сув сарфи 1834.27 м3 бўлишига қарамасдан, ҳосилдорлик 15.6 ц/га бўлган. бу эса қишлоқ хўжалик экинларидан ғўза ҳосилини етиштиришда сув ресурсларининг самарадорлиги пасайиб бораётганлигини кўрсатади. 1-жадвал хоразм вилоят суғориладиган ерларида 1 центнер ҳосил олиш учун сарфланган оқар …
3
ан тиклаш; вегетация даврида суғориладиган ерларда ер ости сувларини камида ер юзасидан 1.4-1.6 м. гача тушириш; оқар сувлар минерализацияси юқори эканлигини ҳисобга олган ҳолда, вегетация даврида қишлоқ хўжалик экинлари талабини қондирадиган миқдордаги сувни олиш; каналлар фойдали иш коеффициентини ошириш; шўр ювишни кеч кузда (ер ости сувлари чуқур бўлган даврда) ўтказиш керак. вилоятда каналлар курилиши натижасида бузилган мелиоратив курсаткичларнинг мувозанат холати 1970 йилларда тиклаб олинди, лекин ушбу ҳолат 1975 йилдан ўзгара бошлади. чунки, 1974-1975 йиллардан бошлаб коллектор-дренаж тизимлари узунлигининг ошиши суғориладиган ерлардаги ер ости сувларини пасайтира олмади. бундай ҳолатнинг келиб чиқиш сабаби “озёрный» коллекторининг коллектор-дренаж тизимларида ҳосил бўлган оқава сувларни ўз вақтида чиқориб юбора олмаганлигидадир. ҳозирги кунда бу коллектор вилоятда ҳосил бўлаётган оқава сувларни чиқариб юборишга қодир эмас, чунки у 1997 йилдан маблағ ажратилмаганлиги сабабли лойқадан тозаланмаган ва туркманистон худудида «туркмандарё» канали акведуки билан кесишган жойида 1994 йилда содир бўлган фалокатдан сўнг, акведук қурилиш даврида коллектор туби лойиҳадагига нисбатан 1,27 м. …
4
тижасида каналлардаги сувларнинг лойқалик миқдори кам бўлган сув оқиши ер ости сувларининг канал сувларидан тўйинишини янада кучайтирди. влоят каналларидаги сувларнинг ер остига шимилишини камайтириш учун қопламалар қўйилиб, каналлар фойдали иш коэффициенти оширилса, сув ресурсларининг самарадорлигини оширишда жуда катта иш бажарилган бўлар эди. бу билан, биринчидан, ер ости сувларининг ер усти сувларидан тўйиниши камаяди ва мавжуд коллектор-дренаж тизимларининг яхши ишлаши учун шароит яратиларди, иккинчидан, сув ресурслари фақат қишлоқ хўжалик экинларини сув билан таъминлашга сарф бўларди. адабиётлар аташев д. а., рачинский а. а., хорст г. о. водное хозяйство и мелиоративное строительство хорезмской области.-т.: фан, 1966. водохозяйственные проектно-изыскательские работы в хорезме и их эффективность.- т.: мм и вх., фан, 1966. костяков а. н. основы мелиорация.-м.: сельхозгиз, 1960. www.arxiv.uz
5
хоразм вилояти қишлоқ хўжалигида сув ресурслари самарадорлиги ва уни ошириш тадбирлари - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хоразм вилояти қишлоқ хўжалигида сув ресурслари самарадорлиги ва уни ошириш тадбирлари"

1663188263.rtf хоразм вилояти қишлоқ хўжалигида сув ресурслари самарадорлиги ва уни ошириш тадбирлари xоразм вилояти қишлоқ хўжалигида сув ресурслари самарадорлиги ва уни ошириш тадбирлари хоразм вилояти қадимдан суғорилиб деҳқончилик қилинадиган ўлкалардан биридир. маълумки, чўл шароитида деҳқончиликда барқарор ҳосил олиш қишлоқ хўжалик экинларининг сув ресурслари билан таъминланганлигига боғлиқ. суғориладиган худудларда сув ресурсларидан фойдаланиш биринчи навбатда шу жойнинг геологик тузилишига ва каналларининг фойдали иш коэффициентига боғлиқ. чунки, қишлоқ хўжалик экинларини сув ресурслари билан таъминлаш каналлар орқали амалга оширилади. вилоятда 1930 йилларга келиб бошоқли экинлар майдонини камайтириш ва сувни кўп талаб қиладиган экинлар майдонини кўпайтириш даври бошланди. шу сабаб...

Формат RTF, 104,3 КБ. Чтобы скачать "хоразм вилояти қишлоқ хўжалигида сув ресурслари самарадорлиги ва уни ошириш тадбирлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хоразм вилояти қишлоқ хўжалигид… RTF Бесплатная загрузка Telegram