60-90-yillar o`zbek adabiyoti

DOC 40.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662581935.doc 60-90-yillar o`zbek adabiyoti 60-90-yillar o`zbek adabiyoti reja: 1. 60-70-yillar o`zbek adabiyoti: a) o`zbek she`riyati; b) o`zbek romanchiligi (nasri); v) o`zbek dramaturgiyasi. 2. 80-yillar adabiyoti: a) 80-yillar she`riyati; b) 80-yillar nasrchiligi; v) 80-yillar dramaturgiyasi. 3. 90-yillar adabiyoti: a) 90-yillar o`zbek she`riyati; b) 90-yillar o`zbek nasri; v) 90-yillar o`zbek dramaturgiyasi. 4. xulosa. 50-yillarning o`rtalarida mamlakatda shaxsga sig’inish oqibatlarini tugatish, demokratiyani kengaytirish, sotsialistik qonunchilikni tiklash yo`lida dadil qadamlar qo`yildi. 30-40-yillardagi ma`muriy buyruqbozlik yo`qotilib, erkin ijodiy fikrlashga bir muncha imkoniyat yaratildi. respublikada adabiy hayotni sog’lomlashtirish yuzasidan muhim tadbirlar amalga oshirildi. 30-yillarda shaxsga sig’inish qurboni bo`lgan abdulla qodiriy, so`fizoda, cho`lpon, fitrat, usmon nosir singari adiblarga qo`yilgan asossiz ayblar olib tashlanadi. 40-yillarning oxiri, 50-yillarning boshida qatag’onga uchragan shayxzoda, shuhrat, s.ahmad, shukrullo kabi adiblar oqlanib, jo`shqin ijodiy mehnatga qaytdilar. oybek, a.qahhorga qarshi uyushtirilgan asossiz ayblar, behuda gap so`zlarga qisman chek qo`yildi. ma`naviy merosga nisbatan qo`yilgan ayrim xatoliklar (“alpomish” dostonining asossiz qoralanishi kabi) tuzatildi. ana shu omillar …

abiyotining jahon adabiyoti bilan aloqasi kengaydi. nashr ishlari yaxshilandi. g’.g’ulom nomidagi adabiyot va san`at nashriyoti tashkil etildi. “o`zbek madaniyati” (hozirgi “o`zbek adabiyoti va san`ati” gazetasi) chiqa boshladi (1956). “guliston” jurnali qayta tiklandi. “sharq yulduzi” juranlining hajmi kengaydi. 80-yillarga kelib, bular yoniga “yoshlik”, “yosh kuch” jurnallari qo`shildi. “cho`lpon” nashriyoti tashkil etildi. adabiyotda sifat o`zgarishlar paydo bo`ldi. voqealarni bor murakkabligi, ziddiyatlari bilan ko`rsatish tamoyili kuchaydi. adabiyotning mavzu doirasi kengaydi. vatan urushi va urushdan keyingi davr haqiqatini, shaxsga sig’inish tufayli kishilarimiz boshiga tushgan kulfatlarni ifodalashga yo`l ochildi. zamonaviy mavzulardagi asarlarda real hayot muammolari dadilroq o`rtaga qo`yiladigan bo`lib qoldi. adabiyotda inson shaxsiga, uning ruhiy olamiga qiziqish, yurakdagi dardu tashvishlariga hamdardlik kuchaydi. a.qahhorning “sinchalak”, “dahshat”, “tobutdan tovush”, shayxzodaning “mirzo ulug’bek”, mirtemirning “surat”, p.qodirovning “uch ildiz”, “qora ko`zlar”, s.ahmadning “ufq”, shuhratning “oltin zanglamas”, a.muxtorning “tug’ilish”, “davr mening taqdirimda”, o.yoqubovning “muqaddas”, “bir feleton qissasi”, mirmuhsinning “iskandariya ko`rfazi”, “oq marmar” asarlarida, oybek, m.shayxzoda, zulfiya, mirtemir, s.zunnunova lirikasida bunday …

nqidga uchradi. haqgo`y yozuvchilar shubha ostiga olinib, ko`pincha xushomadguy, hamdu sanoga moyil qalamkashlar rag’batlantirildi. shu tariqa adabiyotda chinakam iste`dodni haqqoniy asarlarni qadrlamay, o`rtamiyona asarlarga keng yo`l ochib beradigan noxush vaziyat vujudga keldi. badiiy asarlarni baholashda mezonning qadri tushib ketdi. ammo davr ijtimoiy hayotidagi noxush hodisalarga zid ravishda 60-70-yillar davomida adabiyotda sog’lom aql-idrok ham amal qildi. iste`dodli, vijdonli yozuvchilar haqiqat, adolat jarchisi, xalq dinining tarjimoni sifatida maydonga chiqdilar. ular yaratgan eng yaxshi asarlar ijtimoiy tafakkur sohalari-tarix, falsafa, publitsistika bajarishi lozim bo`lgan talay vazifalarni ham ado etdi. shu tariqa adabiyotda “gap aytish”, “muammo ko`tarish” tamoyili kuchaydi. muammoli she`r, doston, drama, hikoya, qissa, roman turlari paydo bo`ldi. (“oltin baliqcha”, “kelinlar qo`zg’oloni”). 80-yillar o`zbek she`riyati rang-barang tus oldi. mumtoz adabiyotning g’azal, muxammas, ruboiy, tuyuq kabi she`riy shakllari hamda xilma-xil poetik san`atlarni, g’arb she`riyatining sonet, romans, elegiya, yapon she`riyatining tanka (uchlik) singari turlarini, xalq og’zaki ijodining usullarini, ayniqsa, baxshiyona yo`llarni, barmoq vaznining rang-barang ko`rinishlarini uchratish …

0-yillar o`rtalaridan keyin sho`rolar davlatida keskin siyosiy o`zgarishlar yuzaga keldi. tarixga “qayta qurish” nomi bilan kirgan bu jarayon dunyoning 6/1 qismini egallagan ulkan mamlakatni 70 yil davomida idora qilgan bolsheviklar tuzumini yemirdi, qizil imperiya qo`l ostidagi yuzlab millat va elatlar oldida o`z taqdirini o`zi belgilash imkoniyati tug’ildi. mumtoz adabiy meros, ayniqsa, sho`ro davri adabiyotiga yangicha qarash, avvalgi baholarni qayta ko`rib chiqish, ilgari nomini tilga olish ham xavfli sanalgan ijodkorlar va ularning asarlar xususida adolatli fikrlash mumkin bo`lib qoldi. xususan, o`zbek adabiyoti tarixida ma`lum va mashhur ijodkorlardan tashqari ular bilan hamnafas yashab ijod etgan shunchaki adabiy mashqlar emas, mumtoz san`at asarlari yaratgan ahmad yassaviy, s.boqirg’oniy, h.boyqaro, b.rabg’uziy, abdulg’ozi bahodirxon, so`fi olloyor, amiriy, feruz, avloniy behbudiy, cho`lpon, fitrat kabilarning merosi qayta nashrga tortildi, ilmiy-estetik tahlil qilindi. 90-yillar o`zbek she`riyatida e.vohidov, a.oripov singari ijodkorlar yetakchiligida mirzo kenjabek, m.yusuf, ikrom otamurod, usmon azim, eshqobil shukur, abduvali qutbiddin singari shoirlar qalam tebratib, eng yaxshi lirik …

olni ko`rmagan, uning qirg’oqlarida azoblanayotgan xalqni ko`rmagan har bir o`rtamiyona shoir dengiz dardida “yondi”, paxta yakkahokimligi daladan shundoqqina she`rga ko`chib qo`ya qoldi. endi maqolalarga she`rdan mumtoz misralar emas, aksincha she`rga dolzarb maqolalardan o`tkir gaplar epigraf qilib olinadigan bo`ldi. biroq bu hodisalarning asl she`riyatga aloqasi kam. fikrdagi ommaviylikdan, yagona mafkura qulligidan ozod, san`atning asl qadriyatlari asta-sekin toshib borayotgan yosh avlod. mustaqillik qo`lga kiritilgandan keyin ma`naviyat va adabiyot sohasida ham o`zgarish, yangilanishlar sodir bo`ldi. adabiy hodisalarni “bir milliy madaniyatda ikki milliy madaniyatda ikki milliy madaniyat” mezoni asosida sinfiy-partiyaviy pozitsiyada turib bir yoqlama talqin qilishdan voz kechildi, bir vaqtlar “reaksion”, “diniy mistik”, “saroy” adabiyoti namoyandalari sifatida rad etilgan ahmad yassaviy, sulaymon boqirg’oniy, so`fi olloyor, husayn boyqaro, ubaydiy, rabg’uziy, abulg’ozi bahodirxon, amiriy, feruz kabilarning merosi xalqqa qaytarildi. xx asr boshlarida jadidchilik harakati, jadid adabiyoti boshida turgan behbudiy, avloniy yangi o`zbek adabiyotining asoschilari sanalgan cho`lpon, fitrat kabi ijodkorlar asarlari qayta nashr etildi, ilmiy-estetik tahlilga tortildi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "60-90-yillar o`zbek adabiyoti"

1662581935.doc 60-90-yillar o`zbek adabiyoti 60-90-yillar o`zbek adabiyoti reja: 1. 60-70-yillar o`zbek adabiyoti: a) o`zbek she`riyati; b) o`zbek romanchiligi (nasri); v) o`zbek dramaturgiyasi. 2. 80-yillar adabiyoti: a) 80-yillar she`riyati; b) 80-yillar nasrchiligi; v) 80-yillar dramaturgiyasi. 3. 90-yillar adabiyoti: a) 90-yillar o`zbek she`riyati; b) 90-yillar o`zbek nasri; v) 90-yillar o`zbek dramaturgiyasi. 4. xulosa. 50-yillarning o`rtalarida mamlakatda shaxsga sig’inish oqibatlarini tugatish, demokratiyani kengaytirish, sotsialistik qonunchilikni tiklash yo`lida dadil qadamlar qo`yildi. 30-40-yillardagi ma`muriy buyruqbozlik yo`qotilib, erkin ijodiy fikrlashga bir muncha imkoniyat yaratildi. respublikada adabiy hayotni sog’lomlashtirish yuzasidan muhim tadbirlar amalga oshirildi. ...

DOC format, 40.5 KB. To download "60-90-yillar o`zbek adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: 60-90-yillar o`zbek adabiyoti DOC Free download Telegram