tabiiy resurslar

PPTX 59 pages 4.4 MB Free download

59 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPTX

Pages 59

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 59

молиявий тахлил mavzu:tabiiy resurslar va ularning turlari. reja: tabiiy resurslar, ularning sinflanishi. tabiatdan oqilona foydalanish asoslari. ер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа табиий захиралар умуммиллий бойликдир, улардан оқилона фойдаланиш зарур ва улар давлат муҳофазасидадир. ўзбекистон республикаси конституцияси 55-модда. аслида «ресурс» сузи француз тилидан олинган булиб, «яшаш воситаси» деган маънони англатади. ресурс деганда табиий жисмлар ва фойдаланиладиган энергия турлари тушунилади. шуни алохида таъкидлаш керакки, «табиий ресурслар» тушунчасини купгина олимлар турлича таърифлашади. масалан, географ олимлар, акад. и.п.герасимов ва проф. д.л.арманд табиий ресурсларга энг тўлиқ таъриф берганлар: «табиий ресурслар- кишилар бевосита табиатдан оладиган ва уларнинг яшаши учун зарур бўлган хилма-хил воситалардир». шундай килиб, табиий ресурслар кишиларнинг яшаши учун зарур манбаларга ва мехнат воситалари манбаларига булинади. табиий ресурслар фойдаланилишига кўра иккита асосий гурухга булинади : а. гурухи – моддий ишлаб чикариш ресурслари. бу гурухга ёкилги махсулотлари, металлар, сувлар, ёгоч-тахта, балик, овланадиган хайвонлар киради. в.гурухи – ишлаб чикаришдан ташкари сфера …

2 / 59

монидан фаол ишлатилаётган ресурсларга айтилади. нефт-газ қазилма бойликлар ўсимлик хайвон потенциал табиий ресурслар-жамиятни айни ривожланиш босқичида қидириб топилган,қисман ва миқдоран аниқланган ресурсларга айтилади.маълум сабабларга кўра улардан фойдаланишда техник воситалар етарли бўлмаган,хом ашёларни қайта ишлаш технологиялари ҳам ишлаб чиқилмаган ёки умуман йўқ. чўллар тоғликлар ботқоқликлар шўрланган худудлар доимий музликлар табиий ресурслар захирасига кўра 2 турга булинади. тугайдиган табиий ресурслар тугамайдиган табиий ресурслар тугайдиган табиий ресурслар ўз навбатида 2 гурухга бўлинади. тикланадиган ресурслар. 2 тикланмайдиган ресурслар. табиий ресурслардан окилона фойдаланишнинг асосий тамойиллари қуйидагилардан иборат: 1. бир табиий ресурсни химоя қилиш йўли билан бошқа табиий ресурсни химоя қилишни таoминловчи комплекс чора тадбирларни амалга ошириш. масалан, ўрмонларни химоя қилиш хисобига тупроқни сув эрозиясидан сақлаш. 2. инсонларни табиатга кўрсатаётган хар бир таoсирларини, оқибатларини олдиндан айтиб бериш. 3. табиийга нисбатан юқори хосилдорроқ комплекслар (агробиоценозлар) хосил қилиш. 4. хар бир жойнинг табиий ва экологик шароитларини хисобга олган холда табий ресурсларни халқ хўжалигигаа кетма-кет равишда жалб этишни ташкил …

3 / 59

марта қайтадан фойдаланишни йўлга қўйиш. tiklanadigan tabiiy resurslarga- o’simlik va xayvovlar, tuproq kiradi. shuni ham yodda tutish kerakki, tiklanadigan tabiiy resurslarning paydo bo’lish jarayoni ma’lum tezlikka ega bo’lishi kerak. masalan, otib tashlangan hayvonlarning qaytadan paydo bo’lishi uchun bir yoki bir necha yil kerak. ammo daraxtlari kesilib tashlangan o’rmon kamida 60 yildan keyin qayta tiklanishi mumkin. tuproq yo’q bo’lib ketmaydi, balki asosiy xossasini – umumdorligini yo’qotishi mumkin. yer qobig’ida tuproqni unumli va hosildor qatlamini hosil bo’lish jarayoni nihoyatda sekinlik bilan kechadi. yuz yilda 0,5 sm dan 2 sm gacha tuproq hosil bo’ladi. tarkibi o’zgargan tuproqning yaxshilanishi uchun esa bir necha ming yil vaqt kerak. 20 sm qalinlikdagi unumdor tuproq hosil qilish uchun tabiat 2000 yildan 7000 yilgacha vaqt sarflaydi. hayvonot dunyosi haqida tushuncha sayyoramizda hozirgacha ma’lum bo’lgan hayvon turlari 1,5 milliondan ortiq, shundan 1 millioni hashoratlar hisblanadi. hayvonlar insoniyat hayotida va uning faoliyatida kerakli vosita hisoblanadi. hayvonot olami tiklanadigan, yangilanadigan, tabiiy …

4 / 59

dan 577 tasi dorivor, 103 turi bo’yoqdor, 560 turi efirli moyli o’simliklardir. ko’p yillik daraxtlardan tashkil topgan o’rmonlarni ham nisbatan tiklanadigan tabiiy resurslar qatoriga kiritish mumkin. masalan: sakvoy daraxti 6 ming yil umr ko’rishi va balandligi 100 metrdan ortiq bo’lishi mumkin.sakvoy daraxtini po’sti qalin (30 sm) bo’lgani sababli yong’inlarga chidamli. ko’plab sakvoyalar amerikani taniqli odamlari nomi bilan ataladi.masalan:”general sherman” deb ataluvchi daraxtni balandligi 91 m,diametri 20 m bu kabi daraxtning bir donasidan olingan yog’ochni toshish uchun butun bir temiryo’l tarkibi talab etiladi. bitta sakvoy daraxtidan olinayotgan yog’ochdan 45 ta bir xonali uy qurish mumkin. floraning kamayib ketishi «qizil kitob» yaratilishiga sabab bo’ldi (1-jadval). 1-jadval yo’qolish xavfidagi turlar soni (xalqaro «qizil kitob» ma’lumoti bo’yicha) № taksonlar turlar kenja turlar jami umumiy turlar soniga nisbatan % hisobida 1 sut emizuvchilar 227 93 320 6,2 2 qushlar 264 167 431 4,6 3 sudralib yuruvchilar 74 61 135 1,8 4 amfibiyalar 34 7 41 …

5 / 59

gan. bunday botqoqlarda tez o’suvchan qamishlar va bahaybat qomatli paporotniklar g’ovlab o’sgan. bir zamonlarga kelib, ular halokatga yuz tutgan va botqoqlar qa'riga cho’kkan. neft (turkcha neft, fors, neft) - qoramoy — suyuq yonuvchi qazilma boylik, organik birikmalarning , asosan, uglevodorodlarning murakkab aralashmasidan iborat modda. yer yuzasidan, asosan, 1,2—2,0 km chukurlikdagi yer osti gumbazlarining gʻovak yoki seryoriq togʻ jinslari (qum, qumtosh, ohaktoshlar)da joylashgan. chiqarilayotgan neft, asosan, burgʻilangan quduklardan olinadi. neft oʻta muhim yonilgʻi-energiya manbai boʻlib, benzin, kerosin yonilgʻisi, mazut, moylash materiallari va bitumlar olishda asosiy xom ashyo sifatida ishlatiladi. neft tarkibida parafin, naften va aromatik uglevodorodlar boʻladi, uglerod 82—87%, vodorod —11,5—14,5%, oltingugurt 0,1—5,5% ni tashkil etadi. bundan tashqari, vanadiy, nikel, kalsiy, magniy, temir, alyuminiy, kremniy, natriy kabi 20 dan ortiq elementlar, 5% gacha har xil aralashmalar —naften kislotalar, asfalt-smola moddalar, merkaptanlar, vodorod sulfid, tiofen va tiofanlar, disulfidlar, piridin, piperidin va boshqa mavjud. neft tarkibidagi oltingugurt miqdoriga qarab kam oltingugurtli (0,6% gacha), …

Want to read more?

Download all 59 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy resurslar"

молиявий тахлил mavzu:tabiiy resurslar va ularning turlari. reja: tabiiy resurslar, ularning sinflanishi. tabiatdan oqilona foydalanish asoslari. ер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа табиий захиралар умуммиллий бойликдир, улардан оқилона фойдаланиш зарур ва улар давлат муҳофазасидадир. ўзбекистон республикаси конституцияси 55-модда. аслида «ресурс» сузи француз тилидан олинган булиб, «яшаш воситаси» деган маънони англатади. ресурс деганда табиий жисмлар ва фойдаланиладиган энергия турлари тушунилади. шуни алохида таъкидлаш керакки, «табиий ресурслар» тушунчасини купгина олимлар турлича таърифлашади. масалан, географ олимлар, акад. и.п.герасимов ва проф. д.л.арманд табиий ресурсларга энг тўлиқ таъриф берганлар: «табиий ресурслар- кишилар бевосита табиатдан ола...

This file contains 59 pages in PPTX format (4.4 MB). To download "tabiiy resurslar", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy resurslar PPTX 59 pages Free download Telegram