амударёнинг хозирги делтасида ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари

DOC 124,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663228234.doc амударёнинг ҳозирги делтасида ер ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари aмударёнинг ҳозирги делтасида ер ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари жаҳондаги, жумладан қорақалпоғистондаги инсон томонидан ўзлаштирилган ва ўзгартирилган ерларнинг катта қисми ҳамда янги ўзлаштирилаётган ерларнинг ҳам асосий қисми қишлоқ хўжалик ишлаб чиқаришида фойдаланилаётганлиги туфайли табиий шароитни қишлоқ хўжалига мақсадларида ўрганиш бўйича жуда кўп тадқиқот ишлари олиб борилган ва олиб борилмоқда. жумладан, б.б. полынов (исаченко, 1983) 20-нчи йиллардаёқ. ерларни мелиорация қилишни асослаш учун тупроқ хариталари етарли эмас, бунинг учун ландшафт хариталари зарур деган фикрга келган. шу даврдан бошлаб қишлоқ хўжалик мақсадларида ландшафт тадқиқотлари кенг миқёсда олиб борила бошлади. қишлоқ хўжалик мақсадларида ландшафт тадқиқотлари қуйидаги йўналишларда олиб борилган: ерларни ва ер ресурсларини баҳолаш, агроландшафтлар хусусиятларини ўрганиш, ландшафтларни қишлоқ хўжалик мақсадларида синфлаштириш, агроландшафтлар хариталарини тузиш, регионал ландшафт башоратларини ишлаб чиқиш ва ҳ.к. аммо шуни ҳам таъкидлаш лозимки, айрим ишларни ҳисобга олмаганда, бевосита агроландшафтларни ҳар томонлама ва чуқур ўрганиш бўйича (агроландшафтлар хоссалари, барқарорлиги, ривожланиши, синфлаштириш, башоратлашни ва …

ландшафтларда нисбатан биологик ва геохимик айланма ҳаракатлар, иссиқлик ва сув мувозанатининг қайта қурилиши билан тупроқ ҳосил бўлиш жараёнини ўзига хослиги, уларнинг жуда соддалиги ва муртлиги билан ажралиб туради. л.н. бабушкин ва н.а. когай (1975 томонидан ўрта осиёда агроланд-шафтлар 6-гypyҳга бирлаштирилган ва 12 та агроландшафтлар синфи ажратилган. қишлоқ хўжалик ландшафтларини ф.н. милков (1972) алоҳида синф сифатида белгилайди ва уларни дала, боғ, яйлов ландшафт турларига ажратади. таъкидлаш лозимки, қишлоқ хўжалик ландшафтларини ўрганишга жуда кўп ишлар бағишланган бўлсада, уларнинг мазмуни хали тўла ишлаб чиқилганича йўқ. н.н. вельский (1972) фикрича, ландшафтлар қишлоқ хўжалиги мақсадларида ўзгартирилса, қишлоқ хўжалик ландшафтлари вужудга келади. а.и. куракова (1983) фикрича, агроландшафтлар бу табиий ландшафт-ларни инсонлар томонидан ўзгартирилган-лиги ёки сунъий яратилишидир. а. абдуқосимов (1966) воҳа ландшафтларини қуйидагича таърифини беради: "воҳа чўлларда кўп асрлар давомида инсон фаолияти таъсирида шаклланган, дарахт, бута, улар билан қопланган суғорма деҳқончилик кенг ривожланган ўзига хос ландшафт комплексидир". агроландшафтларни кўп олимлар томонидан берилган таърифларнинг таҳлили асосида ва далада …

арнинг умумий майдони 9146.9 минг гектарни ёки республика ер фондининг 31.9 % ни ташкил қилади. қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган ерлар республика учун энг қимматли ер фонди ҳисобланади. бу эса нафақат уларнинг қишлоқ хўжалик ишлаб чиқаришини таъминлаш, балки агроландшафт ҳамда қулай табиий муҳит яратиш билан ҳам боғлиқдир. қорақалпоғистонда қишлоқ хўжалиги мақсадларида фойдаланиладиган ерларнинг ер турлари бўйича тақсимоти қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг ихтисослашуви билан белгиланади. минтақа қишлоқ хўжалиги табиий шароитидан келиб чиққан ҳолда суғорма дехқончилик ва яйлов чорвачилигига асосланади. қишлоқ хўжалиги ер турлари орасида пичанзор ва яйловлар катта ҳудудни эгаллайди. қорақолпоғистонннинг арид иқлими шароитида қишлоқ хўжалигини фақат суғориш орқалигина ривожлантириш мумкин. пичанзор ва яйловлар катта худудни (4709439 га) эгаллаган бўлишига қарамасдан сув муаммоси туфайли улардан фойдаланиш бир қатор муаммаларни келтириб чиқаради. бу ерда сув билан таъминланган пичанзор ва яйловлар 27188 гектарни ташкил қилади. жадвал қорақалпоғистон республикаси туманларидаги суғориладиган ерларнинг мелиоратив холати № туманлар 2008 йил ҳисоботи бўйича суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолати ердан …

нукус 5341 1506 (28,2%) 2783 (52,1%) 1052 (19,7%) 2894 2447 9 тахтикўпир 17388 2649 (15,2%) 4882 (28%) 9857 (56,7%) 3024 14364 10 тўрткўл 6884 1330 (19,3%) 3420 (49,7%) 2134 (31%) 339 6545 11 хўжайли 6466 2639 (40,8%) 1472 (22,8%) 2355 (36,4%) 3123 3343 12 шуманой 6811 3589 (52,7%) 2093 (30,7%) 1129 (16,6%) 3850 2961 13 элликқаъла 6783 1360 (20%) 4042 (59,6%) 1381(20,4%) 1251 5532 жами 132677 30480 (23%) 50171 (37,8%) 178 (0,1) 51848 (39%) 29541 103136 қишлоқ хўжалиги ер турлари орасида энг юқори баҳога сазовор ерлар суғориладиган қишлоқ хўжалиги ерлари ҳисобланади. суғориладиган қишлоқ хўжалиги ерлари республикамиз иқтисодиётини ривожлан-тиришда биринчи даражали аҳамиятга эга. ҳозирги кунда орол денгизи сатхи пасайиши ва шунга боғлиқ холда амударё ҳавзасидаги ер усти ва ер ости сувлари меъёрининг ўзгариши натижасида қишлоқ хўжалигида фойдаланилаётган ерлар сифатининг ўзгариши кузатилмоқда. денгиз сатхи пасайишининг давом этиши қорақалпоғистонда ер ресурслари сифатининг салбий томонга ўзгаришининг бош омилига айланди. шу билан бирга қишлоқ хўжалиги …

лан қорақалпоғистонда сув таъминоти етишмайдиган ерларининг майдони кенгайди. суғориладиган ерлар мелиоратив холатининг ўзгаришига, булардан ташқари, ерга солинадиган минерал ўғитларнинг таркиби ва ҳажми хам таъсир кўрсатади. ўзбекистон республикаси табиатини муҳофаза қилиш давлат қўмитаси 1999 йилдан бошлаб ифлослантириш манбалари мониторинги (имм) дастури бўйича тупроқни ифлослантириш манбаларини кузатиб боради. заҳарли моддалар кўмилган жойлар, минерал ўғитлар ва заҳарли кимёвий воситалар омборлари, нефт махсулотлари базалари, саноат корхоналари ҳамда объектларга яқин бўлган ҳудудлар халқ хўжалигида фойдаланиладиган ерлар имм объектлари ҳисобланади. қорақалпоғистон худудида минерал ўғитлар сақланадиган омборлар жами 17 та бўлиб, беруний ва чимбой туманларида 3 тадан омборхона мавжуд. заҳарли кимёвий моддалар омборхоналарининг энг юқори кўрсаткичи тахиатошга тўғри келади (4 та). хўжайли, чимбой, амударё, кегейли туманларида хлорорганик пестицидлар билан тупроқнинг ифлосланиши даражаси белгиланган меъёрдан 5 баробардан кўпдир. қорақалпоғистонда тупроқларнинг ифлосла-нишида тахиатош иссиқлик электр станциясидан чиқаётган чиқиндиларнинг хам зарари бор. тахиатош иссиқлик электр станциясида захарли чиқиндилар ҳосил бўлиши, фойдаланиши ва уларни жойлаштириш тўғрисида 2006 йил давлат статистик хисоботининг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "амударёнинг хозирги делтасида ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари"

1663228234.doc амударёнинг ҳозирги делтасида ер ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари aмударёнинг ҳозирги делтасида ер ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари жаҳондаги, жумладан қорақалпоғистондаги инсон томонидан ўзлаштирилган ва ўзгартирилган ерларнинг катта қисми ҳамда янги ўзлаштирилаётган ерларнинг ҳам асосий қисми қишлоқ хўжалик ишлаб чиқаришида фойдаланилаётганлиги туфайли табиий шароитни қишлоқ хўжалига мақсадларида ўрганиш бўйича жуда кўп тадқиқот ишлари олиб борилган ва олиб борилмоқда. жумладан, б.б. полынов (исаченко, 1983) 20-нчи йиллардаёқ. ерларни мелиорация қилишни асослаш учун тупроқ хариталари етарли эмас, бунинг учун ландшафт хариталари зарур деган фикрга келган. шу даврдан бошлаб қишлоқ хўжалик мақсадларида ландшафт тадқиқотлари кенг миқёсда олиб бори...

Формат DOC, 124,8 КБ. Чтобы скачать "амударёнинг хозирги делтасида ресурсларидан фойдаланишнинг географик асослари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: амударёнинг хозирги делтасида р… DOC Бесплатная загрузка Telegram